Kredyt z 2008 roku spłacany w CHF. SN nie przyjął skargi kasacyjnej banku

Wyrokiem z 31 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy po rozpoznaniu

sprawy z powództwa D.F. i B.F. przeciwko Bankowi Spółce Akcyjnej z siedzibą w

W. o zapłatę i ustalenie zasądził od pozwanego na rzecz powodów do niepodzielnej

ręki kwotę 18.000 złotych oraz kwotę 40.000 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie od dnia 31 sierpnia 2022 roku do dnia zapłaty (pkt 1), ustalił nieistnienie

stosunku prawnego wynikającego z umowy o kredyt dewizowy

mieszkaniowy/inwestorski nr […], zawartej w dniu 10 lipca 2008 roku pomiędzy

powodami a poprzednikiem prawnym pozwanego, Bankiem 1. S.A. z siedzibą w W.

(pkt 2), zasądził od pozwanego na rzecz powodów do niepodzielnej ręki kwotę

I CSK 1841/25

2

11.834 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, za czas od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty, tytułem

zwrotu kosztów procesu (pkt 3).

Wyrokiem częściowym z 17 stycznia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku

oddalił apelację co do punktu 2. (drugiego) zaskarżonego wyroku (pkt 1)

i pozostawił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego w orzeczeniu

kończącym (pkt 2).

Pozwany wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok częściowy Sądu

Apelacyjnego w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, przejawiającą się

w zastosowaniu przez Sąd odwoławczy dyspozycji art. 3851 § 1 k.c. i sankcji

z art. 58 § 2 k.c. do umowy kredytu dewizowego (walutowego), a także powołał się

na przyczyny kasacyjne z art. 3989 pkt 1 i 2 k.p.c. dotyczące konsekwencji zawarcia

w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim)

postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel

kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie.

W odpowiedzi powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania i zasądzenie na ich rzecz od pozwanego zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

I CSK 1841/25

3

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się

w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń,

a jednocześnie zostać przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02;

z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

wymaga wykazania jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,

jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność

ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych

lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis

prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu

Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy

dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne

jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu

Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;

z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

Bliższa analiza skargi kasacyjnej wykazała, że w sprawie nie zachodzą

powołane wyżej przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

I CSK 1841/25

4

Przytoczone we wniosku wątpliwości odnosiły się do konsekwencji zawarcia

w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim)

postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel

kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie.

Problematyka ta była wielokrotnie i wszechstronnie podejmowana w nowszej

judykaturze Sądu Najwyższego w odniesieniu do zbliżonych treścią umów

kredytowych oraz w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co

doprowadziło do utrwalenia się jednolitych kierunków orzeczniczych, w które

wpisywał się zaskarżony wyrok (zob. uchwałę całej Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, zasadę prawną, OSNC 2024,

nr 12, poz. 118 i przywołane tam orzecznictwo).

Odnosząc się do twierdzenia o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), należy przypomnieć, że zachodzi ona wówczas, gdy

z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań wynika,

że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona

skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna

przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża

oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej

na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,

V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego

z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu

Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,

że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma

charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją

I CSK 1841/25

5

stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności

sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym

wyżej rozumieniu. Należy rozpocząć od przypomnienia, że w praktyce występują co

do zasady cztery rodzaje kredytów: złotowy, walutowy (dewizowy), denominowany

i indeksowany. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 5 marca 2025 r.,

II CSKP 308/23, kredyt walutowy zaciągany jest w walucie obcej, spłata

dokonywana jest w walucie obcej i w konsekwencji potwierdzenie salda przez bank

także wyrażone jest w walucie obcej. Kredytami walutowymi w przedstawionym

rozumieniu nie są więc kredyty, o których mowa w art. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3

pr. bank., czyli kredyty denominowane lub indeksowane do walut obcych.

Elementem wyróżniającym kredyt denominowany lub indeksowany jest to, że

wysokość zobowiązania kredytobiorcy uzależniona jest od kursu waluty, do której

kredyt jest denominowany lub indeksowany. Kurs jest więc wskaźnikiem waloryzacji

zobowiązania kredytobiorcy. Uzasadnione jest zatem traktowanie kredytów

denominowanych lub indeksowanych do walut obcych, które spłacane są w tej

walucie, jako kategorii odrębnej od kredytów złotowych i kredytów walutowych.

Jak wynika z ustaleń dokonanych w sprawie, którymi Sąd Najwyższy jest

związany, uruchomienie kredytu nastąpiło na wskazany rachunek, prowadzony

w walucie PLN, w złotych polskich przy wykorzystaniu bieżącego/negocjowanego

kursu kupna dewiz dla CHF obowiązującego w Banku w dniu płatności

(art. 3.07. ust. 6 umowy). Walutą spłaty kredytu był CHF.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

A.G.

[SOP]