Bank nie dostał rozpoznania kasacji w sporze o kredyt frankowy

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

I CSK 1865/25

2

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank w W.

powołała się na potrzebę wykładni art. 4 ust. 2 i

art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie

nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29,

dalej – „dyrektywa 93/13”), art. 65 k.c., art. 354 k.c., art. 358 § 2 k.c., art. 3851 § 1 i

2 k.c., art. 3852 k.c., art. 69 ust. 3 pr. bank., a także art. 189 k.p.c. Wskazała

również na występujące w sprawie istotne zagadnienia prawne, dotyczące, po

pierwsze, zasadności przyjęcia nieważności umowy kredytu powiązanej z walutą

obcą na skutek uznania za abuzywne „klauzul spreadowych”, nieokreślających

głównego przedmiotu umowy, po drugie, możliwości odwołania się w celu

określenia oprocentowania kredytu powiązanego z walutą obcą – po stwierdzeniu

abuzywności klauzul indeksacyjnych – do stawki WIBOR, skoro w umowie stawka

ta występuje, po trzecie – zasadności kwalifikowania umowy kredytu

indeksowanego lub denominowanego jako kredytu udzielonego w złotych polskich.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK

623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK

547/14).

W celu uzasadnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów

I CSK 1865/25

3

(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest natomiast wykazanie, że określony przepis

prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca

2007 r., II CSK 84/07).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej

zaskarżonym wyrokiem wystąpiły powołane przyczyny kasacyjne.

Przytoczone we wniosku wątpliwości - w zestawieniu z zarzutami skargi i

przedmiotem postępowania przed Sądami meriti - odnosiły się do konsekwencji

zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim)

postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel

kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie.

Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także

wszechstronnie podejmowana w odniesieniu do zbliżonych treścią umów

kredytowych w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego i w orzecznictwie

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia

jednolitych kierunków interpretacyjnych, w które wpisywał się zaskarżony wyrok

(por. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021

r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11

grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja 2022

r., II CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 13 maja 2022 r.,

II CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia 9 września 2022

r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 20 lutego

2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22, z dnia 28 lipca

2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 29

listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22, z dnia 19 stycznia

2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23 i z dnia 6 września 2024 r., II CSKP

1644/22, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK

1669/22, z dnia 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK

5651/22 i z dnia 29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz powołane tam dalsze

I CSK 1865/25

4

orzecznictwo Sądu Najwyższego; w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W.

przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18 listopada 2021 r., C-

212/20, M.P., B.P. przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia 16 marca 2023 r.,

C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada

2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A.,

ECLI:EU:C:2023:911).

W odniesieniu do postulowanej wykładni art. 189 k.p.c. należało ponadto

podnieść, że w judykaturze podkreślano wielokrotnie – także na kanwie spraw

związanych z umowami kredytu powiązanymi z walutą obcą – iż interes prawny na

tle art. 189 k.p.c. trzeba postrzegać elastycznie, z uwzględnieniem potrzeby

zapewnienia wszechstronnej ochrony sądowej. O jego braku – w zestawieniu z

powództwem o zasądzenie świadczenia – można zatem mówić tylko wtedy, gdy

wytaczając powództwo o zasądzenie świadczenia powód może uzyskać to

wszystko, do czego zmierza powództwo o ustalenie prawa lub stosunku prawnego,

z uwzględnieniem charakteru prawnego wyroku uwzględniającego powództwo o

ustalenie i jego procesowych skutków (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25

lutego 2022 r., II CSKP 87/22 i powołane tam orzecznictwo, a także wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22 i z dnia 20 czerwca 2022 r., II

CSKP 701/22).

W tym stanie rzeczy należało uznać, że wywody wniosku – w zestawieniu z

powołanym wyżej orzecznictwem Sądu Najwyższego i judykaturą Trybunału

Sprawiedliwości – nie ujawniały potrzeby dalszych wypowiedzi Sądu Najwyższego

w objętej nimi materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych

zadań skargi kasacyjnej.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

I CSK 1865/25

5

[SOP]