Nierozliczone zaliczki na budowę. SN nie przyjął skargi kasacyjnej spółki C.

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest

sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego co

do przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika

z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których

jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.

I CSK 1877/25

2

Powódka wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

z powołaniem się na potrzebę rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego, jak

i na potrzebę wykładni przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, odnośnie do „zasad rozliczenia zaliczek płaconych w toku prac

budowlanych i tego, kto jest zobowiązany do wykazania ich rozliczenia”.

Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa, powołanie się na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako na przesłankę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga określenia problemu

o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym

orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to

zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną

uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze

stosowaniem przepisów, na tle których ono powstało. Zagadnienie powinno być

ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla

systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej

sprawie, to zarówno charakter rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez

sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 3983 § 3

i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez

skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie.

O potrzebie wykładni przepisów prawnych jako przesłance przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania można mówić wtedy, gdy z mającego zastosowanie lub

mogącego mieć zastosowanie w sprawie przepisu dekodowane są różne normy

prawne, a brak jest wypowiedzi w doktrynie i orzecznictwie, które by te różnice

usuwały i wyjaśniały przyczyny ich występowania. Ponadto, zagadnienie prawne

ani potrzeba wykładni przepisów prawnych nie powstają, gdy Sąd Najwyższy

zajmował co do nich stanowisko i wyrażał poglądy we wcześniej wydanych

orzeczeniach, a nie zaszły żadne okoliczności uzasadniające ich zmianę.

Problemy sformułowane przez skarżącego nie mają cech zagadnienia

prawnego w powyższym znaczeniu. Skarżący nie tylko nie określił, na gruncie

wykładni którego przepisu miało powstać sformułowane przez niego zagadnienie,

ale też nie przedstawił wywodu objaśniającego istotę problemu, który

I CSK 1877/25

3

zasygnalizował oraz to, z jakich przyczyn dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest niewystarczający do rozwiązania problemu. W tej części

uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania ogranicza się jedynie do

stwierdzenia, że „nierozliczone zaliczki stanowią zagadnienie wzbudzające

wątpliwości prawne”.

Skarżący upatruje oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w braku

zastosowania przez Sąd Apelacyjny art. 356 § 2 k.c. i art. 6471 k.c., jak również

w naruszeniu art. 56 k.c., art. 378 § 1 k.p.c., art. 3271 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. w związku

z art. 387 § 21 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c., w tym także w braku wyjaśnienia kwestii

nierozliczonych zaliczek i spełnienia świadczenia przez osobę trzecią.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do

rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia

zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego

i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość

naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia

w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Uzasadnienie wniosku oparte na tej

przesłance wymaga przedstawienia argumentacji prawnej zmierzającej do

wykazania kwalifikowanego naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa,

możliwego do stwierdzenia bez merytorycznej analizy zaskarżonego orzeczenia

oraz podstaw kasacyjnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 stycznia

2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z 5 października 2007 r., III CSK

216/07 i z 11 sierpnia 2011 r., IV CSK 163/11). Uzasadnienie wniosku nie może

sprowadzać się do powtórzenia uzasadnienia podstaw kasacyjnych, jak

również być sformułowane w sposób, który wymagałby oceny ich zasadności na

tym etapie postępowania.

Z wiążącej Sąd Najwyższy podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia

(art. 3933 § 3 k.p.c.) wynika, że umowę o roboty budowlane zawarli B.Z. jako

inwestor i spółka T. jako wykonawca. Następnie doszło do zawarcia aneksu, na

I CSK 1877/25

4

podstawie którego nastąpiła zmiana zarówno po stronie inwestora

– w miejsce B. Z. wstąpiła powódka, jak i po stronie wykonawcy

– w miejsce spółki T. zajęła spółka B. Z chwilą podpisania aneksu w procesie

budowlanym pozostały jedynie spółki C. jako inwestor i B. jako wykonawca. Oba te

podmioty przejęły prawa i obowiązki swoich poprzedników prawnych, a sama

umowa zawarta została w Polsce i poddana prawu polskiemu, chociaż jej

wykonanie miało polegać na wybudowaniu obiektu w okolicy B. Z chwilą zawarcia

aneksu doszło do przelewu wierzytelności przysługującej B. Z. na rzecz powodowej

spółki. Natomiast w zakresie wpłat dokonanych po tej dacie (tj. po 30

listopada 2020 r.) wymagane było dokonanie odrębnej czynności prawnej,

ponieważ z aneksu nie wynikało, że obejmuje on swoim zakresem konsekwencje

przyszłych zdarzeń.

Sądy obu instancji uznały, że roszczenie powódki nie zostało

wykazane, gdyż nie udowodniono zakresu i wartości wykonanych w związku

z inwestycją prac, jak również związanych z tym nakładów pieniężnych,

z uwzględnieniem potrącenia wskutek, którego miałoby dojść do umorzenia

wierzytelności strony przeciwnej w wysokości 45.000 euro. W świetle powyższego

nie można przyjąć, że pozwani są zobowiązani do dokonania na rzecz powoda

zwrotu nadpłaconej zaliczki. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania powódka nie wykazała, że postepowanie poprzedzające wydanie

orzeczenia i samo orzeczenie dotknięte jest takimi wadami, które by świadczyły

o spełnieniu się przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.,

orzeczono jak w postanowieniu.

[dr]

[a.ł]

I CSK 1877/25

5