Interes Naczelnika Urzędu w stwierdzeniu nabycia spadku po S.W. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

1. Postanowieniem wstępnym z 7 grudnia 2023 r., wydanym w sprawie

z wniosku Naczelnika Urzędu w L. przy udziale E.W., A.W. oraz W.W. o

stwierdzenie nabycia spadku, Sąd Rejonowy w Lesznie postanowił stwierdzić, że

I CSK 1919/25

2

wnioskodawca posiada interes prawny w złożeniu wniosku o stwierdzenie nabycia

spadku po S.W., zmarłym 28 listopada 2021 r., ostatnio stale zamieszkałym w L.

2. Apelację uczestniczek E.W. i A.W. od powyższego postanowienia oddalił

Sąd Okręgowy w Poznaniu postanowieniem z 4 lutego 2025 r.

3. Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiodły

uczestniczki E.W. i A.W.

Wniosły o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się

na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Podały, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne i potrzeba

wyjaśnienia, czy Naczelnik Urzędu posiada interes w stwierdzeniu nabycia spadku

w sytuacji, gdy obowiązek podatkowy spadkodawcy wygasł z uwagi upływ na

terminu przedawnienia.

4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawca wniósł o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarga kasacyjna uczestniczki

A.W. podlegała odrzuceniu.

Zgodnie z art. 3985 § 1 k.p.c. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który

wydał zaskarżone orzeczenie, w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia

orzeczenia z uzasadnieniem stronie skarżącej. Stosownie zaś do art. 387

§ 3 zdanie pierwsze k.p.c. orzeczenie z uzasadnieniem doręcza się tej stronie,

która w terminie tygodnia od dnia jego ogłoszenia zgłosiła wniosek o doręczenie

orzeczenia z uzasadnieniem. Jeżeli strona nie wystąpiła z takim żądaniem,

przewidziany w art. 3985 § 1 k.p.c., dwumiesięczny termin nie rozpoczyna biegu,

a tym samym nie jest możliwe skuteczne wniesienie przez nią skargi kasacyjnej

(postanowienia SN; z 29 kwietnia 2015 r., IV CZ 8/15; z 20 grudnia 2013 r., III CSK

322/13; z 6 sierpnia 2025 r., III UZ 5/25).

Z akt sprawy wynika, że wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem

zaskarżonego skargą kasacyjna postanowienia Sądu Okręgowego został wniesiony

jedynie w imieniu uczestniczki E.W., a brak jest takiego wniosku w stosunku do

I CSK 1919/25

3

uczestniczki A.W. Skuteczne wniesienie przez nią skargi kasacyjnej nie było więc

możliwe. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie pierwszym

postanowienia (art. 3986 § 3 k.p.c.).

6. Przechodząc do oceny skargi kasacyjnej uczestniczki E.W. należy

wskazać, że zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze

już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej

(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,

że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę

interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa

oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie

zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie

sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji

tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach

której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap

postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś

merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej

z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas

usprawiedliwione.

7. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga nie zawiera

argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została

przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi

do rozpoznania.

8. W przepisie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. chodzi o zagadnienie prawne

obejmujące poważną wątpliwość prawną, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie

I CSK 1919/25

4

sądowym, którego wyjaśnienie jest potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący

wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na występujące

w sprawie istotne zagadnienie prawne powinien sformułować to zagadnienie,

wskazać na wyłaniające się poważne wątpliwości interpretacyjne, przytoczyć

argumenty prowadzące do rozbieżnych ocen i wykazać, że wyjaśnienie

przedstawionego zagadnienia będzie miało znaczenie zarówno dla praktyki

sądowej, jak i dla rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej. Chodzi przy tym wyłącznie

o poważne wątpliwości, wykraczające poza poziom zwykłych wątpliwości

prawnych, które powstają niemal w każdym procesie decyzyjnym.

Skarżąca nie wykazała skutecznie, że wskazane przez nią zagadnienie

ma charakter istotnego zagadnienia prawnego.

Zgodnie z brzmieniem art. 98 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.

Ordynacja podatkowa do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania

podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy k.c. o przyjęciu i odrzuceniu spadku

oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe. Powyższy przepis wraz z art.

1031 k.c. precyzuje zasady odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania

podatkowe spadkodawcy, natomiast krąg podmiotów uprawnionych do złożenia

wniosku o stwierdzenie nabycia spadku został zakreślony szeroko poprzez

odwołanie się do kryterium interesu (art. 1025 § 1 k.c.). W orzecznictwie

i piśmiennictwie ugruntowane jest szerokie rozumienie pojęcia interesu z art. 1025

§ 1 k.c. (zob. np. postanowienia SN: z 9 grudnia 2010 r., III CSK 49/10;

z 28 stycznia 2009 r., IV CSK 361/08, z 18 marca 2026 r., I CSK 164/26).

Wobec brzmienia przywołanych przepisów i przyjęcia ogólnej zasady

odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe spadkodawcy wedle reguł

prawa spadkowego, interes prawny organów podatkowych do określenia i ustalenia

kręgu spadkobierców nie wywołuje wątpliwości. Skarżącą nie sfomułowała zaś

argumentów świadczących o koniczności dokonania analizy przez Sąd Najwyższy.

W związku z powyższym sformułowane zagadnienie prawne nie wypełnia

przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

9. O istotnych wątpliwościach nie świadczy również podniesiona

przez skarżącą uwaga, że obowiązek podatkowy spadkodawcy wygasł z uwagi

I CSK 1919/25

5

upływ na terminu przedawnienia. Została ona sformułowana w oderwaniu

do ustaleń Sądu Okręgowego który podał, że ponieważ postępowanie spadkowe

jest w toku, a w dniu 28 listopada 2023 r. upłynęły dwa lata od śmierci

spadkodawcy, termin przedawnienia należności publicznoprawnej rozpoczął swój

dalszy bieg w dniu 29 listopada 2023 r., a zatem w dacie wydania postanowienia

wstępnego dnia 7 grudnia 2023 r. nie doszło do przedawnienia obowiązku

podatkowego spadkobiercy. Skarżąca ograniczyła się do polemiki z tym

stanowiskiem i przestawienia własnej oceny rozstrzygnięcia. Jest to jednak

niewystarczające do przyjęcia, że skutecznie wykazała, że w sprawie występuje

istotne zagadnienie prawne.

10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postepowania kasacyjnego

orzeczono zgodnie z art. 520 § 1 k.p.c.

Krzysztof Grzesiowski

(M.M.)

[SOP]