Bank nie dostanie rozpoznania skargi o kredyt waloryzowany do waluty obcej

1. Wyrokiem z 24 lutego 2025 r., Sąd Apelacyjny w Białymstoku, w sprawie z

powództwa T. P. i I. P. przeciwko Bankowi […] spółce akcyjnej w […], o ustalenie i

zapłatę, na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z

25 maja 2023 r., zmienił zaskarżony wyrok w punkcie II w ten sposób, że zasądził

od pozwanego na rzecz każdego z powodów odsetki ustawowe za opóźnienie od

kwoty 36 554,36 zł za okres od 25 maja 2023 r. do 17 sierpnia 2023 r. i oddalił

powództwo w pozostałym zakresie (pkt I); oddalił apelację w pozostałym zakresie

(pkt II); orzekł o kosztach postępowania (pkt III).

2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona

pozwana, zaskarżając wyrok w całości.

I CSK 203/26

2

3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skarg)i kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na

skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że

skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,

będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą

być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się

instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,

nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy

I CSK 203/26

3

wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,

w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom

sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

6. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów

dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzi

powołana przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

7. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w

judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego

zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem

przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na

to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.

3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa

materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało

wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8

października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,

przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej

„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter

tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP

2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49;

z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).

8. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący

wskazał, na: „Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, przejawiającą się w

zastosowaniu przez Sąd Apelacyjny dyspozycji art. 3851 § 1 k.c. do umowy kredytu

stricte dewizowego (walutowego), z całkowitym pominięciem charakteru

przedmiotowej umowy, jej specyfiki, jak również wyłącznie fakultatywnego

charakteru postanowień dotyczących wypłaty i spłaty kredytu, które w toku

postępowania zostały uznane za abuzywne, co stoi w całkowitej sprzeczności z

I CSK 203/26

4

wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2020 r„ III CSK 99/18, LEX

3066715 wydanym w sprawie, w której przedmiotem oceny była umowa kredytowa,

tożsama co do treści stanowiących podstawę orzekania jak Umowa kredytu

występująca w niniejszej sprawie (zawarta według tego samego wzorca

stosowanego przez Pozwanego), oceniona przez Sąd Najwyższy jako typowa

umowa o kredyt walutowy i nie zawierająca niedozwolonych postanowień

umownych.”

9. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania. W szczególności w licznych wypowiedziach

judykatury wyjaśniane były zarówno przesłanki uznania postanowień umowy

kredytu waloryzowanego do waluty obcej za abuzywne, jak i kwestia

dopuszczalności utrzymania umowy w mocy poprzez zastąpienie wyeliminowanych

z niej postanowień abuzywnych innymi postanowieniami (m.in. uchwała składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr

9, poz. 56; uchwała Sądu Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC

2021, Nr 6, poz. 40; wyroki TSUE: z 3 października 2019 r., C-260/18, Kamil

Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG i z 29

kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A; wyroki Sądu

Najwyższego: z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD, 2021, Nr 2, poz. 20;

z 16 września 2021 r., I CSKP 166/21; z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 13

kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 23 lutego

2024 r., I CSK 6284/22). Sąd Najwyższy wypowiadał się również w kwestii

niedopuszczalności zastosowania art. 358 § 2 k.c. dla uzupełnienia umowy

kredytowej po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych (m.in. wyroki Sądu

Najwyższego: z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22 i 31 stycznia 2023 r., II CSKP

941/22; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2024 r., I CSK 6543/22), a

także odróżnienia i wzajemnego związku klauzul spreadowych i klauzul ryzyka

walutowego (m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22;

z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 45.; z 8 listopada

2022 r., II CSKP 1153/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22).

W orzecznictwie wskazano również, że nie można przyjąć, aby postanowienia

umowy kredytowej odsyłające do kursu stosowanego przez bank były

I CSK 203/26

5

odzwierciedleniem ogólnej normy, przewidującej obowiązek ogłaszania kursów

walut, wyrażonej w art. 111 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo bankowe (m.in.

postanowienie Sądu Najwyższego z 21 grudnia 2023 r., I CSK 5177/22).

Wielokrotnie wyjaśniano również wątpliwości dotyczące wykładni pojęcia interesu

prawnego jako przesłanki powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. (m.in.

wyroki Sądu Najwyższego: z 9 lutego 2012 r., III CSK 181/11; z 17 kwietnia 2015 r.,

III CSK 226/14; z 23 marca 2018 r., II CSK 371/17; z 26 maja 2021 r., II CSKP

64/21; postanowienie Sądu Najwyższego z 12 lutego 2021 r., IV CSK 423/20).

Odnoszono się również do skutków wejścia w życie art. 69 ust. 3 Prawa

bankowego dla zawartych wcześniej umów kredytowych, waloryzowanych do

waluty obcej (m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 8 listopada 2022 r., II CSKP

1153/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z

11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; postanowienie

Sądu Najwyższego z 26 lutego 2024 r., I CSK 3210/23). Sąd Najwyższy

wypowiadał się również w kwestii dopuszczalności utrzymania umowy w mocy jako

oprocentowanej według stawki WIBOR (wyroki Sądu Najwyższego: z 23 stycznia

2024 r., I CSK 300/23; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 13 maja 2022 r., II

CSKP 293/22). Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozstrzygnięto już, że:

klauzule kształtujące mechanizm indeksacji określają główne świadczenie

kredytobiorcy (zob. wyroki SN: z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022

r., II CSKP 459/22); postanowienia umowy (regulaminu), określające zarówno

zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu,

jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować

kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych (zob.

wyroki SN: z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21);

jeśli postanowienia stanowiące klauzule indeksacyjne są abuzywne, to oznacza, że

są z mocy samego prawa dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy,

chyba że następczo udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten

sposób przywróci skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwałę 7 sędziów SN z 7

maja 2021 r., III CZP 6/21); jeżeli eliminacja niedozwolonego postanowienia

umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że na podstawie

pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron, to nie

I CSK 203/26

6

można przyjąć, iż strony pozostają związane pozostałą częścią umowy (zob. wyroki

SN: z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3

lutego 2022 r., II CSKP 459/22); jeżeli po wyeliminowaniu klauzul utrzymanie

umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, to przemawia to

za jej całkowitą nieważnością (wyrok SN z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18);

oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone dokonuje się według stanu z

chwili zawarcia umowy (uchwała 7 sędziów SN z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP

29/17). Dodatkowo należy wskazać, iż Sąd Najwyższy wypowiadał się już w

kontekście standardów realizacji przez bank przedkontraktowego obowiązku

informacyjnego (zob. wyrok SN z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18). Przyjęto

również, iż spełnienie świadczenia, którego wysokość została określona na

podstawie abuzywnych postanowień umownych, nie pozbawia tych postanowień

cechy abuzywności ani nie sprawia, że ocena ich abuzywności staje się

bezprzedmiotowa (wyrok SN z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17).

Trafność podniesionych tam argumentów znajduje potwierdzenie w uchwale

pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP

25/22). Uchwała ta rozstrzygając wiele istotnych zagadnień prawnych (również

nawiązujących treściowo do tych, które zostały przedstawione w skardze

kasacyjnej), doprowadziła do jednolitej wykładni przepisów prawa wywołujących

wcześniej rozbieżności w orzecznictwie sądów.

10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

11. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.).

[a.ł]

Piotr Telusiewicz

I CSK 203/26

7