Spółka i pozwany o nieruchomość powierniczą. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

I CSK 2052/25

2

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca I. Sp. z o.o.

w W. powołała się na istotne zagadnienie prawne wyrażające się w pytaniu, czy

udzielenie przez zleceniobiorcę z umowy powierniczego nabycia nieruchomości

prezesowi zarządu i jedynemu wspólnikowi uprawnionego z umowy powierniczej

zleceniodawcy, nieodwołalnego notarialnego pełnomocnictwa, na mocy którego jest

on upoważniony m.in. do sprzedaży i przeniesienia własności nieruchomości bez

udziału mocodawcy (zleceniobiorcy), bez ustalania z nim warunków transakcji i bez

rozliczania się z nim z uzyskanego przychodu, jako pełnomocnictwa

podważającego w praktyce wszelkie prawa właścicielskie mocodawcy

(zleceniobiorcy) w stosunku do nieruchomości, może stanowić dla sądu

orzekającego uzasadnione potwierdzenie zawarcia przez strony umowy

powierniczej, prowadzące do przyjęcia jej zawarcia przez sąd orzekający w sposób

domniemany? Wskazała ponadto na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej,

wynikającą z tego, że uchybienia Sądu Apelacyjnego miały charakter

kwalifikowany, a zaskarżony wyrok jest sprzeczny z zasadniczymi i

niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

I CSK 2052/25

3

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK

623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK

547/14).

Przytoczona we wniosku wątpliwość nie czyniła zadość tym wymaganiom.

Jak wielokrotnie wskazywano w judykaturze, postępowanie kasacyjne nie

stanowi kolejnej odsłony sporu w zakresie oceny dowodów i prawidłowości ustaleń

faktycznych. Służy natomiast kontroli legalności prawomocnego wyroku, w

warunkach związania Sądu Najwyższego jego podstawą faktyczną (art. 39313 § 2

k.p.c.). Koresponduje z tym niedopuszczalność zarzutów dotyczących ustaleń

faktycznych i oceny dowodów, przy czym wyłączeniem tym objęty jest nie tylko

zarzut naruszenia art. 233 k.p.c., odnoszącego się wprost do oceny dowodów, lecz

także innych przepisów regulujących sposób dokonywania ustaleń faktycznych w

granicach swobodnej oceny sądu, w tym art. 231 k.p.c., dotyczącego domniemań

faktycznych (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2017 r., I CSK

93/17 i z dnia 23 czerwca 2020 r., V CSK 506/18).

Pytanie sformułowane przez powódkę dotyczyło przydatności konkretnego

dowodu do ustalenia określonego faktu. Odnosiło się zatem do sfery pozostającej w

całości poza granicami kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym, a

tym samym jego rozstrzygnięcie nie mogło mieć wpływu na wynik tego

postępowania.

Niezależnie od tego, rozważana wątpliwość została sformułowana w sposób

kazuistyczny, ściśle osadzony w warunkach konkretnej sprawy i niestwarzający

pola do realizacji publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. We wniosku nie

wskazano również, dlaczego rozstrzygnięcie powołanego problemu nie jest

możliwe z wykorzystaniem dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego i

I CSK 2052/25

4

poglądów nauki, jak również nie sformułowano możliwych alternatywnych

kierunków jego rozwiązania i argumentów na ich rzecz.

Z rozważań wniosku nie wynikało również, aby skarga kasacyjna była

oczywiście zasadna, co wymaga wykazania, że zaskarżone orzeczenie jest

wadliwie w sposób oczywisty i widoczny już na pierwszy rzut oka, bez potrzeby

głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań (por. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,

OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr

10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18). Z zestawienia motywów

zaskarżonego wyroku z wywodami wniosku nie wynikało, aby sytuacja taka miała

miejsce. Wniosek w tej części zmierzał ponadto w istocie do podważenia oceny

dowodów i prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Apelacyjny,

co pozostaje w sprzeczności z ustrojową i procesową rolą Sądu Najwyższego.

Uzupełniająco należało podnieść, że poczynienie nowych ustaleń

faktycznych, nawet w znacznym zakresie, w toku postępowania przed sądem

drugiej instancji, mieści się w przyjętym w kodeksie postępowania cywilnego

modelu apelacji i nie prowadzi do naruszenia konstytucyjnego prawa do

zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP), jak

również dwuinstancyjnego modelu postępowania sądowego, deklarowanego w art.

176 ust. 1 Konstytucji RP (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11

marca 2003 r., SK 8/02, OTK-A 2003, nr 3, poz. 20 i postanowienia Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 9 listopada 2010 r., Ts 49/10, OTK-B 2011, nr 1, poz. 90 i z

dnia 6 października 2015 r., Ts 52/14, OTK-B 2015, nr 5, poz. 446).

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

przypominając zarazem, że Sąd Najwyższy bada na tym etapie wyłącznie wniosek

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie, nie wnikając w

ocenę podstaw skargi kasacyjnej.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

I CSK 2052/25

5

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[SOP]