Kredyt walutowy z klauzulami przeliczeniowymi. SN nie przyjął skargi kasacyjnej banku

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

I CSK 2105/25

2

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżąca Bank S.A.

w W. powołała się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej wynikającą z

zastosowania art. 3851 k.c. do umowy kredytu stricte dewizowego (walutowego).

Wskazała również na występujące w sprawie zagadnienie prawne związane z

możliwością utrzymania w mocy umowy kredytu o określonej bliżej we wniosku

charakterystyce, jeżeli zawiera ona niedozwolone postanowienia przeliczeniowe,

odsyłające do bankowej tabeli kursów walut.

Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stawia skarżącemu

szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu

Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego

prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.

Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,

czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą

zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych

przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,

OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr

10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga natomiast sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK

623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK

547/14).

I CSK 2105/25

3

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej

zaskarżonym wyrokiem wystąpiły powołane przyczyny kasacyjne.

Wywody wniosku, w zestawieniu z zarzutami skargi i przedmiotem

postępowania przed Sądami meriti, dotykały konsekwencji zawarcia w umowie

kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim) postanowień

umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel kursowych banku

przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie. Problematyka ta nie

stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także wszechstronnie

podejmowana w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego w odniesieniu do

zbliżonych treścią umów kredytowych oraz w orzecznictwie Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się jednolitych

kierunków orzeczniczych, w które wpisywał się zaskarżony wyrok (por. np. uchwała

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21,

OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V

CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP

163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP

405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia 9 września

2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 20

lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22, z dnia 28

lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z

dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22, i z dnia 19

stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23; postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia 27 kwietnia 2023 r.,

I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22 i z dnia 29 maja 2024 r., I

CSK 2038/23 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu Najwyższego; w

judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z

dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A.,

ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P. przeciwko

„A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B.

przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL,

KU, KM przeciwko Provident Polska S.A., ECLI:EU:C:2023:911).

I CSK 2105/25

4

W tym kontekście należało wskazać w szczególności, że wynikający z

przytoczonego orzecznictwa Sądu Najwyższego upadek umowy kredytu w

konsekwencji stwierdzenia abuzywności zawartych w umowie klauzul

przeliczeniowych odnosi się także do umów, w których zobowiązanie opiewało na

walutę obcą, a wypłata kredytu, zgodnie z ustaleniami stron, mogła nastąpić i

nastąpiła w złotych polskich. Utrzymanie tego rodzaju umowy w mocy przy

założeniu jej dalszego wykonywania wyłącznie w walucie obcej zniekształcałoby

wolę stron ukierunkowaną od początku na wypłatę kredytu w walucie krajowej i jego

opcjonalną obsługę w tej walucie. Działanie takie odpowiadałoby zatem

uzupełnieniu umowy treścią nieuzgodnioną przez strony (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 15 września 2023 r., II

CSKP 1356/22 i z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1461/22, a także

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2022 r., I CSK 2237/22 i z

dnia 30 czerwca 2023 r., I CSK 3468/22 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo).

W zakresie, w jakim we wniosku akcentowano fakultatywny charakter

mechanizmu przeliczeniowego odsyłającego do tabel bankowych, mającego

zapewnić kredytobiorcy wybór między spłatą kredytu w walucie obcej i w złotych

polskich, należało natomiast zauważyć, że rozwiązanie takie nie uchyla

abuzywności spornych postanowień. W wyroku z dnia 21 września 2023 r., C-

139/22, AM i PM przeciwko mBank S.A., ECLI:EU:C:2023:692, Trybunał

Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyjaśnił, że włączenie do umowy zawartej z

konsumentem dwóch alternatywnych warunków dotyczących wykonania tego

samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z których jeden jest nieuczciwy, a

drugi zgodny z prawem, pozwala przedsiębiorcy na spekulowanie, że przez brak

informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument wykona zobowiązanie zgodnie

z warunkiem, który powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze

szkodą dla konsumenta. W konsekwencji postanowienie umowne regulujące

sposób wykonania umowy, które należy zakwalifikować jako nieuczciwe, nie traci

tego charakteru z tego powodu, że umowa przewiduje możliwość jej wykonania w

inny (uczciwy) sposób. Stanowisko to, w nawiązaniu do powołanego wyroku,

wyrażono także w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyroki Sądu

I CSK 2105/25

5

Najwyższego z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 810/23 i z dnia 6 czerwca

2025 r., II CSKP 570/23), na co trafnie zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny.

W tym stanie rzeczy wniosek nie przekonywał o zasadności skargi, a tym

bardziej by była ona zasadna w stopniu oczywistym (por. także postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 r., I CSK 2968/24, z dnia 24 listopada

2025 r., I CSK 3030/24 i z dnia 6 lutego 2026 r., I CSK 953/25). Wniosek nie

ujawniał również – w zestawieniu z przywołanym orzecznictwem unijnym i

judykaturą Sądu Najwyższego – potrzeby kolejnej wypowiedzi orzeczniczej Sądu

Najwyższego w objętej nim materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych,

ponadindywidualnych funkcji skargi kasacyjnej.

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[SOP]