Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku w sprawie kredytu walutowego

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

I CSK 2185/25

2

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank AG w

W. powołała się na potrzebę wykładni art. 4 ust. 2 i

art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie

nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29,

dalej – „dyrektywa 93/13”), art. 65 k.c., art. 354 k.c., art. 358 § 2 k.c., art. 3851 § 1 i

2 k.c., art. 3852 k.c., art. 69 ust. 3 pr. bank., a także art. 189 k.p.c. Wskazała

również na występujące w sprawie istotne zagadnienia prawne, dotyczące, po

pierwsze, zasadności przyjęcia nieważności umowy kredytu powiązanej z walutą

obcą na skutek uznania za abuzywne „klauzul spreadowych”, nieokreślających

głównego przedmiotu umowy, po drugie, zasadności kwalifikowania umowy kredytu

indeksowanego lub denominowanego jako kredytu udzielonego w złotych polskich,

po trzecie – możliwości odwołania się w celu określenia oprocentowania kredytu

powiązanego z walutą obcą – po stwierdzeniu abuzywności klauzul indeksacyjnych

– do stawki WIBOR, skoro w umowie stawka ta występuje, po czwarte –

traktowania przedumownego obowiązku informacyjnego wobec konsumenta jako

elementu postanowienia umownego, podlegającego samodzielnemu badaniu jako

przesłanka abuzywności umowy i po piąte – możności uznania za konsumenta

osoby fizycznej zawierającej umowę kredytu w celu sfinansowania budowy

nieruchomości, która została w części przeznaczona na prowadzenie działalności

gospodarczej kredytobiorcy.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

I CSK 2185/25

3

151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK

623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK

547/14).

W celu uzasadnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów

(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest natomiast wykazanie, że określony przepis

prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca

2007 r., II CSK 84/07).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej

zaskarżonym wyrokiem wystąpiły powołane przyczyny kasacyjne.

Przytoczone we wniosku wątpliwości - w zestawieniu z zarzutami skargi i

przedmiotem postępowania przed Sądami meriti - odnosiły się w przeważającym

zakresie do konsekwencji zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą

(euro) postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do

tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie.

Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także

wszechstronnie podejmowana w odniesieniu do zbliżonych treścią umów

kredytowych powiązanych z frankiem szwajcarskim w nowszej judykaturze Sądu

Najwyższego i w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co

doprowadziło do utrwalenia jednolitych kierunków interpretacyjnych, w które

wpisywał się zaskarżony wyrok (por. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki

Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2,

poz. 20, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP

464/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP

701/22, z dnia 9 września 2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r.,

II CSKP 722/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r.,

I CSK 2185/25

4

II CSKP 1311/22, z dnia 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października

2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP

1753/22, z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23 i z dnia 6

września 2024 r., II CSKP 1644/22, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23

sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8

grudnia 2023 r., I CSK 5651/22 i z dnia 29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz

powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu Najwyższego; w judykaturze Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r.,

C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18

listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P. przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia

16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i

z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A.,

ECLI:EU:C:2023:911).

W odniesieniu do wątpliwości związanej z traktowaniem obowiązku

informacyjnego banku jako elementu postanowienia umownego, mającego

stanowić samodzielną przesłankę abuzywności, należało uzupełniająco zauważyć,

że Sąd Apelacyjny nie traktował obowiązku informacyjnego jako „elementu

postanowienia umownego”, lecz badał spełnienie tego obowiązku pod kątem tego,

czy kontrolowane postanowienia umowne, wyrażające ryzyko walutowe – mimo że

stanowią główny przedmiot umowy – spełniają kryterium transparentności, co w

razie odpowiedzi twierdzącej wykluczałoby ich ocenę pod kątem abuzywności.

Podejście to pozostaje w zgodzie z utrwaloną judykaturą Sądu Najwyższego, która

łączy aspekt jednoznaczności postanowienia umownego z zakresem udzielonych

konsumentowi informacji (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2022

r., II CSKP 464/22 i z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22 oraz powołane tam

dalsze orzecznictwo).

Interpretacja art. 189 k.p.c. na kanwie umów kredytu powiązanych z walutą

obcą była wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa Sądu Najwyższego (por. np.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2022 r., II CSKP 87/22 i powołane tam

orzecznictwo, a także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP

163/22 i z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22).

I CSK 2185/25

5

W kwestii związanej z wykładnią art. 221 k.c. należało natomiast wskazać w

pierwszej kolejności, że fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez powoda

w nieruchomości sfinansowanej z kredytu, który stanowił założenie zagadnienia

prawnego, nie został objęty wiążącą dla Sądu Najwyższego podstawą faktyczną

zaskarżonego wyroku. Niezależnie od tego, w wyroku z dnia 8 czerwca 2023 r.,

C-570/21, I.S., K.S. przeciwko YYY.S.A., ECLI:EU:C:2023:456, Trybunał

Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjął, że art. 2 lit. b) dyrektywy 93/13 należy

interpretować w ten sposób, że konsumentem w rozumieniu tego przepisu jest

również osoba, która zawarła umowę kredytu do użytku częściowo związanego z jej

działalnością gospodarczą lub zawodową, jeżeli cel działalności gospodarczej lub

zawodowej jest tak ograniczony, że nie jest on dominujący w ogólnym kontekście

tej umowy.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że wywody wniosku – w zestawieniu z

powołanym wyżej orzecznictwem Sądu Najwyższego i judykaturą Trybunału

Sprawiedliwości – nie ujawniały potrzeby dalszych wypowiedzi Sądu Najwyższego

w objętej nimi materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych

zadań skargi kasacyjnej.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[SOP]

I CSK 2185/25

6