Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie podziału majątku wspólnego

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

I CSK 2240/25

2

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca

wnioskodawczyni D.Ł. wskazała, że: „(…) w sprawie zachodzi konieczność

rozważenia istotnego zagadnienia prawnego to jest, że istnieje potrzeba

rozpatrzenia naruszenia przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 278, art. 6

§ 1 k.p.c. czy art. 1561 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.”. Zdaniem wnioskodawczyni,

skarga kasacyjna jest ponadto oczywiście uzasadniona, co wynika z zarzutów

zawartych w podstawach kasacyjnych i w ich uzasadnieniu, ponieważ materiał

dowodowy daje podstawy do ustalenia, że w skład majątku dorobkowego wchodzą

wskazane bliżej – pominięte przez Sąd a quo – udziały w prawie własności

nieruchomości, względnie wierzytelności.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK

623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK

547/14).

Treść wniosku nie odpowiadała powołanym wymaganiom w stopniu

oczywistym. Wniosek nie ujawniał w istocie żadnego skonkretyzowanego

zagadnienia prawnego, ponieważ zagadnienie takie nie może sprowadzać się do

wyrażenia przez stronę przekonania, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów

prawa, które powinien zbadać Sąd Najwyższy. Niezależnie od tego, wniosek nie

wyjaśniał, jakie znaczenie z punktu widzenia wyniku postępowania kasacyjnego

miała kwestia poruszona w jego motywach, zważywszy, że dotyczyła ona

I CSK 2240/25

3

sprawności postępowania przed Sądami meriti i jego kosztów, nie zaś

prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie meritum sprawy.

W zakresie drugiej z przyczyn kasacyjnych należało przypomnieć, że

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie, stanowi

– obok podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.) –

odrębne i samodzielne wymaganie konstrukcyjne skargi kasacyjnej (art. 3984 § 2

k.p.c.). Wynika to z odmiennej funkcji wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, która polega na przekonaniu Sądu Najwyższego, że merytoryczne

rozpoznanie skargi kasacyjnej jest uzasadnione z punktu widzenia jej

publicznoprawnych celów. Cele te sprawiają, że ocena podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia ma następczy charakter i jest warunkowana uprzednim pozytywnym

zweryfikowaniem powodów przemawiających za jej przyjęciem do rozpoznania

(przyczyn kasacyjnych). Odsyłanie do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia w

celu umotywowania przyczyn kasacyjnych jest w związku z tym niedopuszczalne i

zapoznaje szczególną funkcję wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, uniemożliwiając Sądowi Najwyższemu ocenę istnienia przyczyn

kasacyjnych (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2019 r.,

IV CSK 575/18 i powołane tam wcześniejsze orzecznictwo, a także postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2020 r., II CSK 499/19 i z dnia 15 października

2020 r., IV CSK 175/20). Dotyczy to – lege non distinguente – wszystkich przyczyn

kasacyjnych, w tym również oczywistej zasadności skargi (por. m.in. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2024 r., I CSK 4759/22).

Sposób sformułowania wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

kolidował z powyższymi założeniami, ponieważ jego uzasadnienie sprowadzało się

do odesłania do zarzutów skargi kasacyjnej. Niezależnie od tego mankamentu,

należało dostrzec, że zarzuty te zmierzały w istocie do podważenia oceny dowodów

i prawidłowości ustaleń faktycznych w zakresie składu majątku wspólnego, co w

postępowaniu kasacyjnym jest niedopuszczalne (art. 3983 § 3 w związku z art.

39813 § 2 k.p.c.).

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

I CSK 2240/25

4

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.,

Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[SOP]