Sąd Najwyższy nie przyjął skargi o zasiedzenie gruntu Skarbu Państwa i zasądził 6250 zł

Postanowieniem z 30 marca 2022 r., II Ns 73/19, Sąd Rejonowy dla

Warszawy - Woli w Warszawie oddalił wniosek o stwierdzenie zasiedzenia

nieruchomości wpisanej w księdze wieczystej jako własność Skarbu Państwa.

Postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Okręgowy w

Warszawie oddalił apelację wnioskodawcy.

I CSK 2691/24

2

Sąd drugiej instancji ustalił, że przedsiębiorstwa państwowe (poprzednicy

prawni wnioskodawcy) mieli w zarządzie sporną nieruchomość państwową od

1951 r. W 1994 r. przedsiębiorstwo państwowe zostało przekształcone w spółkę

akcyjną Skarbu Państwa. Akt przekształcenia nie wymieniał składników majątku

spółki. Następnie spółka ta została przejęta przez wnioskodawcę.

Wnioskodawca 1 września 2003 r. wystąpił o stwierdzenie nabycia z mocy

prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego spornych gruntów.

Decyzją z […] 2004 r. Wojewoda Mazowiecki stwierdził nabycie z mocy prawa,

przez przedsiębiorstwo państwowe, poprzednika prawnego wnioskodawcy, prawa

użytkowania wieczystego. Od decyzji odwołało się m. st. Warszawy, zarzucając

nieistnienie prawa zarządu przedsiębiorstwa państwowego w dniu 5 grudnia 1990 r.

Minister Infrastruktury zawiesił postępowanie odwoławcze ze względu na toczące

się postępowanie o stwierdzenie przejścia własności tych gruntów z mocy prawa ze

Skarbu Państwa na m. st. Warszawy z chwilą uzyskania przez miasto osobowości

prawnej 27 maja 1990 r. Decyzją z […] 2021 r. Wojewoda Mazowiecki odmówił

stwierdzenia komunalizacji, a Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z 24

lutego 2022 r. utrzymała w mocy decyzję wojewody.

Sąd odwoławczy uznał, że posiadanie spornych gruntów przez

wnioskodawcę i jego poprzedników prawnych było posiadaniem zależnym, a tym

samym nie mogło prowadzić do zasiedzenia.

Wnioskodawca wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze

względu na wystąpienie istotnego zagadnienia prawnego: czy przedsiębiorstwu

państwowemu można przypisać posiadanie samoistne nieruchomości począwszy

od 1 lutego 1989 r., jeżeli przed tym dniem przedsiębiorstwo to wykonywało zarząd

nieruchomością przed 1 lutego 1989 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedstawione zagadnienie prawne nie występuje w sprawie. Skarżący

podnosi, że w chwili wejścia w życie zmiany art. 128 k.c. z dniem 1 lutego 1990 r.

powstał spór, czy przedsiębiorstwa państwowe, mające w zarządzie mienie Skarbu

Państwa, stały się z dniem 1 lutego 1990 r. właścicielami tego mienia, łącznie

z nieruchomościami. Według skarżącego przedsiębiorstwo państwowe miało

I CSK 2691/24

3

podstawy do uważania się za właściciela spornych nieruchomości i dlatego

posiadało samoistnie nieruchomości w dobrej wierze. Jednak niezależnie od tego,

czy rzeczywiście zmiana stanu prawnego z dniem 1 lutego 1990 r. dawała

jakiekolwiek podstawy do przyjmowania przez przedsiębiorstwa państwowe, że są

właścicielami nieruchomości pozostających w ich zarządzie w tym dniu, to w

niniejszej sprawie wnioskodawca podjął działania świadczące o tym, że nie władał

nieruchomościami jak właściciel.

Przynajmniej od 1 września 2003 r., tj. złożenia wniosku o stwierdzenie

nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego, poprzednik prawy wnioskodawcy

uważał się za użytkownika wieczystego spornych gruntów, a nie za ich właściciela.

Wnioskodawca nie wskazał zdarzenia, które świadczyłoby o zmianie charakteru

posiadania po 1 września 2003 r. Użytkowanie wieczyste nie jest prawem

własności, lecz nie jest także prawem rzeczowym ograniczonym lub obligacyjnym,

których wykonywanie, nawet w przypadku ich nieistnienia, jest posiadaniem

zależnym. Poza zakresem skargi kasacyjnej pozostaje zagadnienie, czy

wykonywanie przez 20 lub 30 lat nieistniejącego prawa użytkowania wieczystego

gruntu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego może prowadzić do

nabycia tego prawa przez zasiedzenie (tj. czy i w jakim zakresie do użytkowania

wieczystego stosuje się per analogiam przepisy o własności). Ponadto nie

zakończyło się postępowanie o stwierdzenie powstania prawa użytkowania

wieczystego z dniem 5 grudnia 1990 r.

Ze względu na brak podniesionej podstawy przyjęcia skargi do rozpoznania

z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi.

Na podstawie art. 98 k.p.c. uczestnikowi przysługuje od skarżącego zwrot

kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

I CSK 2691/24

4

Dariusz Pawłyszcze

(G.G.)

[a.ł]