Bank chciał skargi kasacyjnej w sprawie kredytu frankowego, SN jej nie przyjął

Pozwany Bank z siedzibą w W. wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Okręgowego w Warszawie z 19 marca 2024 r., wydanego w sprawie z powództwa

K.C. o zapłatę.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania bank przedstawił

szereg zagadnień prawnych, związanych z wykładnią postanowień umowy kredytu

hipotecznego przeliczanego na franki szwajcarskie. Wskazał również na potrzebę

I CSK 2783/24

2

dokonania wykładni przepisów, w oparciu o które sformułował szczegółowe

zagadnienia. Skarżący powołał się także na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej

wobec wywiedzenia przez Sąd drugiej instancji abuzywności, a w konsekwencji

nieważności umowy kredytu hipotecznego, pomimo tego, że postanowienie to nie

znalazło zastosowania wobec pierwotnej umowy kredytu złotowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Choć wymagania stawiane istotnemu zagadnieniu prawnemu i potrzebie

dokonania wykładni przepisów prawa jako przyczynom przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania nie są tożsame, to w obu przypadkach musi występować przymiot

nowości. Problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy

nie może być już rozwiązany w orzecznictwie (zob. np. postanowienia SN:

z 23 kwietnia 2025 r., I CSK 1920/24; z 28 marca 2025 r., I CSK 725/24;

z 6 marca 2025 r., I CSK 3018/24; z 29 października 2024 r., I CSK 4297/23;

z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;

z 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;

z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4091/22).

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede

wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.

postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia

SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,

I CSK 2783/24

3

III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie

argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien

nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy

zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu

wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla

merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia

SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).

W przypadku przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi do

rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca w orzecznictwie Sądu

Najwyższego lub sądów powszechnych Jednakże jeśli skarżący dąży do

zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien przedstawić istotne

argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu Najwyższego wydaje się

zasadna (zob. np. postanowienia SN: z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24;

z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1623/24; z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23;

z 20 października 2023 r., I CSK 1658/23; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego

prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –

w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na

uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.

Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista

zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej

wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym

o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób, sprzeczną

z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,

I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,

I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,

I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,

I CSK 5328/22).

Skarżący przedstawił szereg wątpliwości natury prawnej odnoszących się do

następstw stwierdzenia abuzywności niektórych postanowień umów kredytu

I CSK 2783/24

4

zabezpieczonego hipoteką, w których wszystkie lub wybrane świadczenia stron

były wyrażone w walucie obcej lub do tej waluty przeliczane. Kwestie jednak

doczekały się już licznych wypowiedzi nie tylko Sądu Najwyższego, ale też

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Aktualnie zatem nie budzi wątpliwości, że choć umowa kredytu przewidująca

tzw. spread walutowy mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego

i stanowi jej możliwy wariant (art. 3531 k.c. w zw. z art. 69 pr.bank.), to mechanizm

ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia bankowi swobodę, jest

w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy

konsumenta, zaś klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to

pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla

konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną (por. wyroki

SN: z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22;

z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22;

z 12 kwietnia 2023 r., II CSKP 1531/22; z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22;

z 15 października 2024 r., II CSKP 474/23; z 13 listopada 2024 r., II CSKP 854/24;

z 9 stycznia 2025 r., II CSKP 30/23; z 16 maja 2025, II CSKP 201/23;

z 28 lutego 2025 r., II CSKP 278/23).

Przede wszystkim jednak Sąd Najwyższy w uchwale całego składu Izby

Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118,

ugruntował dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że:

1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także

w pozostałym zakresie.

3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu

niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub

I CSK 2783/24

5

część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają

samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze

stron.

4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych

z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu,

w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie

postanowieniami umowy.

5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron

odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych

w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia

w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład

całej izby jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym

składzie (art. 88 ustawy o SN).

Również wątpliwości dotyczące zarzutu zatrzymania zostały rozstrzygnięte

w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 19 czerwca 2024 r.,

III CZP 31/23, OSNC 2025 nr 3, poz. 25, w której wyjaśniono, że prawo

zatrzymania nie przysługuje stronie, która może potrącić swoją wierzytelność

z wierzytelności drugiej strony. Stanowisko to zostało powtórzone w uchwale składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 5 marca 2025 r., III CZP 37/24, w której

przyjęto, że w przypadku dochodzenia od banku zwrotu świadczenia spełnionego

na podstawie umowy kredytu, która okazała się niewiążąca, bankowi nie

przysługuje prawo zatrzymania na podstawie art. 496 w zw. z art. 497 k.c.

W uchwałach tych wyjaśniono również, że teoretycznoprawna kwestia

wzajemnej natury umowy kredytu nie ma znaczenia dla oceny, czy stronom

przysługuje zarzut zatrzymania, tym samym jej rozstrzygnięcie nie wywołałoby

bezpośredniego wpływu na wynik niniejszej sprawy.

Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Pozwany pod pozorem oczywistej

I CSK 2783/24

6

zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego

w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawił wyłącznie własne

stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niego rozstrzygnięciem Sądu drugiej

instancji.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zabrakło zatem

kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy.

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego

rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. Z art. 99 k.p.c. w zw. z § 10

ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za

czynności radców prawnych.

SSN Adam Doliwa

(P.H.)

[a.ł]