Spór o pieniądze na wspólny dom. SN odrzucił skargę kasacyjną powódki

Wyrokiem z dnia 13 lutego 2024 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, na skutek

apelacji pozwanej M.K., zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy z

dnia 10 listopada 2022 r., wydany w sprawie z powództwa H.P. o zapłatę i oddalił

powództwo.

Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyła skargą kasacyjną powódka,

zarzucając naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w różnych konfiguracjach, a także art. 233

§ 1 w związku z art. 232 k.p.c., art. 6 k.c. w związku z art. 232 k.p.c., jak również

art. 229 k.p.c., wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jako

oczywiście uzasadnionej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

I CSK 3712/24

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być

zarzuty dotyczące ustalenia faktów i oceny dowodów. Wyłączenie to jest wyrazem

założenia, że w systemie dwóch instancji sądowych, opartym na modelu apelacji

pełnej, ustalenia faktyczne stanowią wyłączną domenę sądu pierwszej i drugiej

instancji, podczas gdy Sąd Najwyższy kontroluje prawidłowość zaskarżonego

wyroku będąc związany jego podstawą faktyczną (art. 39813 § 2 k.p.c.) (por. np.

wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2008 r., IV CSK 228/08, OSNC-

ZD 2009, nr C, poz. 66, z dnia 21 października 2015 r., III CSK 465/14 i z dnia 13

kwietnia 2017 r., I CSK 93/17). Postępowanie kasacyjne nie stanowi tym samym

kolejnej odsłony sporu o ocenę dowodów i prawidłowość ustaleń faktycznych,

nawet jeżeli są one nieprzekonujące dla skarżącego. Dokonanie ustaleń

faktycznych należy do sądów meriti (art. 233 k.p.c.), a ich weryfikacja sytuuje się

poza kognicją Sądu Najwyższego. Skarga kasacyjna, której zarzuty sprowadzają

się do kwestionowania dokonanej oceny dowodów lub próby podważenia ustaleń

faktycznych, podlega w konsekwencji odrzuceniu, jako nieoparta na ustawowej

podstawie (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2005 r., III

CSK 13/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 76 i z dnia 25 lipca 2024 r., I CSK 1743/23).

Bliższa analiza podstaw skargi kasacyjnej w powiązaniu z ich uzasadnieniem

prowadziła do wniosku, że skarga została oparta wyłącznie na zarzutach

dotyczących oceny dowodów i prawidłowości ustaleń co do tego, czy powódka

dowiodła, że miała stać się współwłaścicielką nieruchomości i przeznaczała środki

finansowe na budowę docelowo wspólnego domu. Dotyczy to nie tylko tych

licznych zarzutów, w których wprost wskazano na naruszenie art. 233 § 1 k.p.c.,

jednoznacznie objętych zakazem ustanowionym w art. 3983 § 3 k.p.c. (por. wyroki

Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2008 r., IV CSK 228/08, OSNC-ZD

2009, nr C, poz. 66, z dnia 9 października 2014 r., I CSK 544/14, OSNC-ZD 2016,

nr A, poz. 4, z dnia 23 czerwca 2016 r., V CSK 536/15, z dnia 13 kwietnia 2017 r., I

CSK 93/17 i z dnia 27 sierpnia 2020 r., I CSK 411/19), lecz także zarzutu

naruszenia art. 6 k.c. w związku z art. 232 k.p.c. oraz art. 229 k.p.c.

I CSK 3712/24

3

Przepis art. 229 k.p.c. dotyczy tzw. bezdowodowego dokonywania ustaleń

faktycznych, a tym samym podlega również wyłączeniu ustanowionemu w art. 3983

§ 3 k.p.c. (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2022 r., II CSKP

317/22 i – odpowiednio - postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 października

2024 r., I CSK 3173/23). Zarzuty naruszenia art. 6 k.c. w związku z art. 232 k.p.c.

nie zmierzały natomiast do wytknięcia Sądowi Apelacyjnemu niewłaściwego

rozłożenia ciężaru dowodu, do czego w istocie odnosi się art. 6 k.c., lecz do

błędnego – zdaniem powódki – przyjęcia przez Sąd Apelacyjny, że określony fakt

nie został albo został udowodniony, co sprowadzało się, podobnie jak zarzuty

naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., do niedopuszczalnej polemiki z podstawą faktyczną

zaskarżonego orzeczenia.

Jedynie na marginesie należało zauważyć, że osnowa wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, oparta na zarzutach dotyczących

fragmentarycznej i „wybitnie wybiórczej” oceny materiału dowodowego, a w

konsekwencji pozostających poza kognicją Sądu Najwyższego w postępowaniu

kasacyjnym (art. 3983 § 3 k.p.c.), a priori nie mogła przekonywać o rzeczywistym

istnieniu powołanej przez skarżącą przyczyny kasacyjnej.

Z tych względów, na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. oraz art. 98 § 1-11,

art. 108 § 1, art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

(K.G.)

[a.ł]