Kredyt frankowy z wypłatą w złotych. SN nie przyjął skargi banku

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

I CSK 4002/24

2

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A.

w W. powołała się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Wskazała również na

potrzebę wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. oraz występowanie w sprawie istotnych

zagadnień prawnych, wyrażających się w pytaniach dotyczących: a)

dopuszczalności ustalenia treści umowy kredytu (stosunku prawnego) – po

usunięciu z niej postanowienia abuzywnego – na podstawie powołanych we

wniosku przepisów prawa, w tym mających zastosowanie per analogiam; b)

możliwości automatycznej substytucji abuzywnego postanowienia umownego

normą dyspozytywną; c) możliwości uznania art. 358 § 2 k.c. za szczególny przepis

dyspozytywny, mający zastosowanie z mocy prawa w miejsce abuzywnej klauzuli

kursowej; d) charakteru prawnego wyroku w zakresie orzeczonych skutków

abuzywności postanowień umownych w postaci unieważnienia umowy kredytu; e)

zakresu obowiązku informacyjnego spoczywającego na sądzie w związku ze

stwierdzeniem abuzywności postanowień umowy kredytu; f) możliwości stosowania

art. 3851 i n. k.c. wobec fakultatywności mechanizmu przeliczania świadczeń stron

umowy kredytu na podstawie tabel kursowych banku. Zdaniem pozwanej,

postępowanie apelacyjne zostało ponadto dotknięte nieważnością na podstawie art.

379 pkt 4 w związku z rozpoznaniem sprawy przez sąd w składzie jednego

sędziego.

Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stawia skarżącemu

szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu

Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego

prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.

Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,

I CSK 4002/24

3

czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą

zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych

przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,

OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr

10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

Uzasadnienie wniosku nie spełniało powołanych wymagań. Skarżąca

zaprezentowała w nim polemikę z tezą Sądu Apelacyjnego co do kwalifikacji

spornej umowy jako umowy kredytu powiązanej z walutą obcą (kredyt

denominowany w CHF), argumentacja taka mogłaby jednak służyć jako

uzasadnienie podstaw kasacyjnych, nie zaś wykazaniu jej oczywistej zasadności.

W rozważanej przyczynie kasacyjnej chodzi o jedną zwięzłą i rzeczową tezę,

względnie kilka zwartych tez, popartych jurydycznymi argumentami, z których jasno

wynika, bez potrzeby dłuższej analizy, że sąd meriti dopuścił się błędu, a w

konsekwencji tego błędu zaskarżone orzeczenie jest oczywiście nieprawidłowe. Nie

chodzi przy tym o naruszenie konkretnego przepisu prawa, chociażby było

jednoznaczne, lecz wykazanie, że w związku z tym naruszeniem wydany wyrok jest

ewidentnie, prima facie, błędny, taka zaś sytuacja nie miała miejsca w rozważanej

sprawie.

Wyjaśnić należało ponadto, że utrwalone w judykaturze stanowisko

zakładające niemożność utrzymania w mocy umowy kredytu powiązanej z walutą

obcą w konsekwencji stwierdzenia abuzywności zawartych w takiej umowie klauzul

przeliczeniowych odnosi się także do umów, w których zobowiązanie opiewało na

walutę obcą, a wypłata kredytu, zgodnie z ustaleniami stron, mogła nastąpić i

nastąpiła w złotych polskich. Utrzymanie tego rodzaju umowy w mocy przy

założeniu jej dalszego wykonywania wyłącznie w walucie obcej zniekształcałoby

bowiem wolę stron ukierunkowaną od początku na wypłatę kredytu w walucie

krajowej i jego opcjonalną obsługę w tej walucie. Działanie takie w istocie

odpowiadałoby zatem uzupełnieniu umowy treścią nieuzgodnioną przez strony (por.

wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 15

września 2023 r., II CSKP 1356/22 i z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1461/22, a

także postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2022 r., I CSK 2237/22

I CSK 4002/24

4

i z dnia 30 czerwca 2023 r., I CSK 3468/22 oraz powołane tam dalsze

orzecznictwo).

Wniosek nie stwarzał również podstaw do przyjęcia, że w sprawie wystąpiły

przyczyny kasacyjne, o których mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Powołane

przez skarżącą problemy i wątpliwości były wielokrotnie rozważane w kontekście

zbliżonych umów kredytowych w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego i w

orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do

utrwalenia się jednolitych kierunków orzeczniczych (por. np. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 20 września 2024 r., I CSK 2542/23 i z dnia 27 września 2024

r., I CSK 2651/23 oraz przywołane tam szerokie orzecznictwo). W odniesieniu do

eksponowanego w skardze opcjonalnego charakteru obsługi kredytu w walucie

obcej należało przy tym przypomnieć, że rozwiązanie takie nie uchyla abuzywności

postanowień przeliczeniowych odsyłających do kursu tabelarycznego banku

(por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 września 2023

r., C-139/22, AM i PM przeciwko mBank S.A., ECLI:EU:C:2023:692 i wyroki Sądu

Najwyższego np. z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 810/23 i z dnia 6 czerwca

2025 r., II CSKP 570/23).

Kwestia obowiązku informacyjnego spoczywającego na sądzie wobec

konsumenta w związku z konsekwencjami stwierdzenia abuzywności

postanowienia umownego została wyczerpująco wyjaśniona w uchwale składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 (zasada

prawna), OSNC 2021, nr 9, poz. 56. Uwzględniając wyrok Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 czerwca 2023 r., C-520/21, Arkadiusz

Szcześniak przeciwko mBank S.A., ECLI:EU:C:2023:478, wniosek nie przekonywał

w tym zakresie o dalszym istnieniu wątpliwości, które stanowiłyby istotne

zagadnienie prawne. W powołanej uchwale powiększonego składu Sądu

Najwyższego rozważono także problem charakteru prawnego sankcji związanej z

abuzywnością postanowień umownych, w tym w aspekcie deklaratywnego

bądź konstytutywnego charakteru orzeczenia sądu opartego na zastosowaniu tej

sankcji.

I CSK 4002/24

5

W konkluzji, w zestawieniu z przywołanym orzecznictwem unijnym, jak

również ugruntowaną judykaturą Sądu Najwyższego, wniosek nie ujawniał potrzeby

kolejnej wypowiedzi orzeczniczej Sądu Najwyższego w objętej nim materii, z

uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych funkcji skargi

kasacyjnej.

Argumenty wniosku nie przekonywały również, jakoby postępowanie

apelacyjne toczyło się w warunkach nieważności z racji rozpoznania sprawy przez

Sąd Apelacyjny w składzie jednego sędziego. W materii tej należało ograniczyć się

do spostrzeżenia, że wniosek nawiązywał do regulacji zawartych w ustawie z dnia 2

marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem,

przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz

wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (jedn. tekst: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) oraz

dotyczącej tych regulacji uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z

dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, OSNP 2023, nr 10, poz. 104, podczas gdy

zaskarżony wyrok został wydany w dniu 15 lipca 2024 r., tj. już po utracie mocy

obowiązującej art. 15 zzs1 pkt 4 powołanej ustawy i wejściu w życie art. 3671 k.p.c.

(por. w tej materii np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2025 r.,

I CSK 2063/24 i powołane tam orzecznictwo).

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

(K.G.)

[SOP]

I CSK 4002/24

6