Skarga w sporze o zmianę stwierdzenia nabycia spadku odrzucona w części, reszta bez przyjęcia

Wnioskodawczyni K.A. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego w Krakowie z 7 kwietnia 2025 r., zaskarżając to postanowienie w

bliżej określonej części, wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonej części, jak

również o uchylenie poprzedzającego go postanowienia Sądu Rejonowego w

I CSK 2841/25

2

Wieliczce z 9 maja 2024 r. w części i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

skarżąca powołała się na wstępujące w sprawie istotne zagadnienia prawne:

1) Czy „wstrzymanie biegu toczącego się postępowania” na skutek wniosku

o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu, o którym mowa w art. 124

§ 1 k.p.c., zgłoszonego przez nieporadną osobę przed wszczęciem postępowania,

dotyczy również wstrzymania biegu zawitego terminu do dokonania czynności

wszczynającej przyszłe postępowanie rozpoznawcze?

2) Czy „wstrzymanie biegu toczącego się postępowania” na skutek wniosku

o zwolnienie od kosztów sądowych, o którym mowa w art. 112 ust. 1 ustawy z dnia

28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, zgłoszonego przed

wszczęciem postępowania, dotyczy również wstrzymania biegu zawitego terminu

do dokonania czynności wszczynającej przyszłe postępowanie rozpoznawcze?

3) Czy zasada prymatu woli testatora, określona w art. 948 k.c., wpływa na

sposób interpretacji art. 679 § 1 zdanie 2 k.p.c. i oceny, czy wnioskodawca

dochował rocznego terminu na złożenie wniosku o zmianę postanowienia

stwierdzającego nabycie spadku, określonego w art. 679 § 1 zdanie 2 k.p.c.?

W odpowiedzi na skargę uczestniczki M.B. i K.W. wniosły o odmowę

przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jedną z przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia jest interes prawny

w zaskarżeniu. Dla jego powstania konieczne jest istnienie stanu pokrzywdzenia

orzeczeniem (gravamen), który występuje, gdy zaskarżone orzeczenie narusza

interesy skarżącego (uchwała składu siedmiu sędziów SN z 15 maja 2014 r., III

CZP 88/13, OSNC 2014, nr 11, poz. 108). Wnioskodawczyni nie ma interesu

prawnego w zaskarżeniu postanowienia Sądu Okręgowego w części oddalającej

apelację uczestnika A.A. (pkt 3. zaskarżonego postanowienia). Brak interesu

prawnego w zaskarżeniu powoduje odrzucenie skargi kasacyjnej w tej części, na

podstawie art. 3986 § 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., jako niedopuszczalnej.

I CSK 2841/25

3

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno umożliwić

Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się

do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.

Przedstawione przez skarżącą zagadnienia prawne tych wymagań nie

spełniają. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że wnioskodawczyni

sporządziła jedno, wspólne uzasadnienie dla wszystkich trzech zagadnień

prawnych, które poza odwołaniem się do orzecznictwa Sądu Najwyższego

związanego z wykładnią art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., składa się z zaledwie trzech

zdań, mających przy tym charakter ogólnikowy i abstrakcyjny, niepowiązanych z

okolicznościami sprawy (s. 13-14 skargi). Tymczasem, każde z zagadnień

wymagało odrębnego uzasadnienia, które powinno zawierać argumenty

wskazujące na istnienie poważnych wątpliwości prawnych odnośnie do

przedstawionego zagadnienia, przytoczenie istniejących na tym tle poglądów

orzecznictwa i doktryny oraz przedstawienie rozbieżnych interpretacji prawnych i

racji jurydycznych stojących za każdą z nich. Tego w uzasadnieniu wniosku

skarżącej o przyjęcie skarg kasacyjnej do rozpoznania niewątpliwie zabrakło. Taka

konstrukcja uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

uniemożliwia jego uwzględnienie.

Niezależnie od tego należy wskazać, że art. 679 § 1 k.p.c. ma charakter

wyjątkowy, umożliwia bowiem zmianę prawomocnego orzeczenia. Wprowadza

w związku z tym restrykcyjne ograniczenia, dotyczące podstawy i terminu do

zgłoszenia takiego wniosku. Zdanie drugie art. 679 § 1 k.p.c. stanowi, że uczestnicy

postępowania o stwierdzenie nabycia spadku nie mogą opierać żądania zmiany

postanowienia na podstawie, którą mogli powołać we wcześniej przeprowadzonym

postępowaniu, co oznacza prekluzję zgłaszania twierdzeń i środków dowodowych,

które mogły być, a nie zostały przytoczone w poprzednim postępowaniu

o stwierdzenie nabycia spadku. Uczestnik postępowania ograniczony jest także

ustawowym terminem procesowym uznawanym za termin zawity; wniosek może

zgłosić tylko przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał możność powołania się

na podstawę poprzednio dla niego niedostępną (zob. uchwałę SN z 21 marca

I CSK 2841/25

4

2001 r., III CZP 4/01, OSNC 2001, nr 10, poz. 144, i postanowienie SN z 26

stycznia 2001 r., II CKN 784/00, OSNC 2001, nr 7-8, poz. 118).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 w zw. z art. 13

§ 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w zakresie, w jakim

nie podlegała odrzuceniu, a stosownie do art. 520 § 1 i art. 102 w zw. z art. 13 § 2

k.p.c., mając na względzie sytuację majątkową skarżącej, nie obciążył jej kosztami

postępowania kasacyjnego.

(D.Z.)

[SOP]