Wady dachu po remoncie wykonanym przez powodów. SN nie przyjął ich skargi kasacyjnej

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego

we Wrocławiu z 20 grudnia 2023 r. powodowie wnieśli o przyjęcie skargi

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c.

W ramach uzasadnienia podstawy kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

skarżący sformułowali następujące zagadnienia prawne:

I CSK 2919/24

2

1) Czy możliwe jest dopuszczenie przez sąd odwoławczy dowodu z opinii

biegłego sądowego/względnie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego sądowego

mimo braku inicjatywy dowodowej stron w tym zakresie?

2) Czy umowa o remont jest umową o dzieło, umową o roboty budowlane

czy też umową nienazwaną, do której stosuje się przepisy umowy o roboty

budowlane?

3) Czy sąd odwoławczy, mimo braku zarzutu w tym zakresie, powinien

z urzędu wyłożyć treść umowy stosując dyrektywy wykładni oświadczeń woli

wskazane w art. 65 k.c.?

4) Czy możliwy jest odbiór dzieła przez czynności dorozumiane, tj. per facta

concludentia?

Zdaniem powodów ich skarga jest także oczywiście uzasadniona ze względu

na argumenty podniesione w treści skargi, których nie chcą powielać. Jednocześnie

podnieśli, że sądy meriti nie dostrzegły, że remontowany przez nich dach, który

rzekomo posiada wady istotne, nie został przez pozwaną w żaden sposób

naprawiony. Dach ten pozostaje w takim samym stanie, w jakim został oddany

przez powodów w marcu 2015 r. Przez blisko 9 lat pozwana korzysta z niego,

pomimo że rzekomo nie nadaje się do użytku z uwagi na wady istotne. W toku

postępowania kwestia wad została w sposób bardzo szeroki i szczegółowy

omówiona, jednak ani Sąd pierwszej instancji, ani, powielający w tym zakresie

ustalenia Sąd odwoławczy, nie skonfrontowali powyższych okoliczności z kwestiami

wad istotnych.

Ponadto o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej świadczy fakt, że sąd

odwoławczy błędnie zakwalifikował stosunek prawny, którego przedmiotem było

wykonanie remontu dachu jako umową o dzieło oraz zastosował przepisy

dotyczące umowy o dzieło (m.in. art. 642 § 1 i art. 643 k.c.), podczas gdy było to

sprzeczne z literalnym brzemieniem art. 658 k.c. Spowodowało to, że cały wywód

prawny przeprowadzony w zaskarżonym orzeczeniu dotyczący kwestii oddania

dzieła oraz jego odbioru jest błędny wskutek czego całe uzasadnienie jest wadliwe.

I CSK 2919/24

3

Pozwana w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o odmowę przyjęcia jej

do rozpoznania i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Mając powyższe na względzie podkreślić należy, że cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez

prawidłowe powołanie i wyczerpujące uzasadnienie istnienia przesłanek

o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły

stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej

do rozpoznania.

W tym kontekście podnieść trzeba, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania wraz z uzasadnieniem jest odrębnie konstrukcyjnie i funkcjonalnie

częścią skargi (art. 3984 § 2 k.p.c.) i nie jest rzeczą Sądu Najwyższego

poszukiwanie w innych częściach wniesionego środka prawnego argumentów

na uzasadnienie podniesionych w nim twierdzeń (zob. postanowienia SN:

z 22 kwietnia 2015 r., IV CSK 613/14, i z 30 maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC

2002, nr 2, poz. 22).

Skarżący nie wykazali, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne,

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów oraz aby ich skarga kasacyjna

była oczywiście uzasadniona.

Mając na względzie ujęcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania podnieść należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie

Sądu Najwyższego wyjaśniono już, że jeżeli jako okoliczność uzasadniającą

przyjęcie skargi do rozpoznania (art. 3984 § 2 w zw. art. 3989 § 1 k.p.c.) wskazuje

się istotne zagadnienie prawne, a więc zagadnienie poważne, wymagające

I CSK 2919/24

4

pogłębionej analizy prawnej i wcześniej nierozstrzygane, to skarga taka nie może

być jednocześnie oczywiście uzasadniona, a więc uzasadniona prima facie,

bez podejmowania jakichkolwiek szczegółowych analiz i dociekań. To samo

dotyczy zbiegu przesłanek w postaci oczywistej zasadności skargi oraz potrzeby

wykładni przepisów prawa (zob. orzeczenia SN: z 17 lipca 2019 r., III CSK 148/19

oraz z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 577/17).

Ponadto analiza uzasadnienia przedmiotowego wniosku wspólnego

dla przesłanek przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. wskazuje, że powodowie

traktują je zamiennie – co nie jest uprawnione (zob. postanowienia SN: z 28 marca

2023 r., I CSK 4659/22, i z 13 lipca 2023 r., I CSK 4954/22).

Wskazane przesłanki mają bowiem odmienny charakter, szczególnie

w sytuacji, gdy istnienie przesłanki przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. zostało

uzasadnione rozbieżnościami w orzecznictwie. Nie można zatem budować

w oparciu o rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego istotnego zagadnienia

prawnego, które charakteryzuje się tym, że jest nowe, jeszcze nierozstrzygnięte

przez Sąd Najwyższy. Ponadto każda z tych przesłanek wymaga innej metody

uzasadnienia (zob. postanowienia SN: z 29 kwietnia 2016 r., I CSK 641/15;

z 15 grudnia 2016 r., I CSK 315/16; z 21 maja 2020 r., I CSK 784/19, i z 6 lipca

2022 r., I CSK 3203/22).

W konsekwencji konstrukcja wniosku powodów o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania oraz jego uzasadnienie nie może być uznana za prawidłową.

Analiza przedstawionych przez skarżących problemów nie pozwala

na przyjęcie, że podnoszone kwestie stanowi istotne zagadnienia prawne

w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarga powodów nie zawiera bowiem

wystarczającej argumentacji jurydycznej wskazującej na występowanie odmiennych

ocen przedstawionych problemów oraz na to, że przepisy dotyczące tych kwestii

nie doczekały się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności

w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych.

Sąd Najwyższy wyjaśnił już, że skorzystanie przez sąd z przyznanego mu

w art. 232 zd. 2 k.p.c. uprawnienia do dopuszczenia dowodu niewskazanego przez

stronę, co do zasady należy do jego dyskrecjonalnej władzy. Wskazuje się także,

I CSK 2919/24

5

że uprawnienie to pozostaje uprawnieniem procesowym w toku całego

postępowania dowodowego (także w postępowaniu apelacyjnym) i nie może

przekształcić się w procesowy obowiązek sądu. Okoliczność ta nie pozbawia

jednak strony możliwości powołania się na to, że zaistniały w sprawie podstawy do

podjęcia takiego działania, z tej racji, że sama została pozbawiona takiej

możliwości, a nadto przemawiał za nim charakter sprawy obejmujący również

element interesu publicznego oraz dotyczący problemu szerszego grona osób

i trudności w określeniu wysokości szkody (zob. wyroki SN: z 5 listopada 2008 r.,

I CSK 138/08, i z 6 maja 2010 r., II CSK 602/09).

Co do drugiego z zagadnień prawnych, to jego uzasadnienie wskazuje, że

nie ma ono charakteru uniwersalnego. Świadczy o tym silne powiązanie

z konkretnym stanem faktycznym - treścią spornej umowy. Oznacza to, że ma ono

charakter kazuistyczny, a jego znaczenie nie wykracza poza rozpoznawaną sprawę

(zob. postanowienie SN z 25 października 2023 r., I CSK 3247/23). W istocie

skarżący nie dążą do rozstrzygnięcia uniwersalnego problemu prawnego, ale

weryfikacji trafności rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji. Nie wykazali przy tym

jaki sformułowane zagadnienie prawne ma wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej

sprawy

Trzecie zagadnienie zostało sformułowane z pominięciem okoliczności

i przesłanek, które doprowadziły do wydania zaskarżonego orzeczenia. Sąd

Apelacyjny odnosząc się do interpretacji postanowień spornej umowy aczkolwiek

stwierdził, że apelujący nie zarzucili naruszenia przepisów art. 65 § 1 i 2 k.c.

to jednocześnie wskazał, że działając z urzędu nie dopatrzył się jego naruszenia.

Jedynie ubocznie można zauważyć, że sąd rozpoznający apelację może

i powinien z urzędu rozważyć prawidłowość materialnoprawnej oceny okoliczności

sprawy dokonanej w sądzie pierwszej instancji (zob. uchwała składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6,

poz. 55; wyrok SN z 4 grudnia 2019 r., I CSK 493/18).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już także, że brak

sporządzenia protokołu odbioru nie stanowi przeszkody do uznania, że odbiór

nastąpił, jeżeli faktycznie miał on miejsce, a zatem w sytuacji, w której czynności

I CSK 2919/24

6

faktyczne świadczą o tym, że do tego doszło. Może o tym świadczyć

np. dysponowanie dziełem, zlecenie dokonania poprawek dzieła przez inny

podmiot, czy dokonywanie innych jeszcze czynności, jak choćby zapłata części

wynagrodzenia (zob. wyrok SN z 23 sierpnia 2012 r., II CSK 21/12)

Nie można także uznać, że skarga powodów jest oczywiście uzasadniona.

Skarżący nie przedstawili bowiem przekonujących od razu, widocznych prima facie,

twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce

i zaskarżeniu. Uzasadnienie tej przyczyny kasacyjnej stanowi w istocie polemikę

z rozważaniami Sądu Apelacyjnego, które miały istotne znaczenie dla zapadłego

rozstrzygnięcia. Sąd drugiej instancji precyzyjnie wskazał, że mając na względzie

stan uwidoczniony w dokumentach, zdjęciach oraz w opinii biegłego, należy

stwierdzić, że roboty zrealizowane przez powodów dotknięte są wadami istotnymi,

których obecność powoduje, że poddany remontowi dach budynku nie spełnia

swoich funkcji zgodnie z przeznaczeniem i charakterem. Dachówki zostały źle

przycięte, źle ułożone, źle zamontowane, nie zostały założone zalecane przez

producenta dachówek taśmy uszczelniająco-wentylujące, membrana została

wadliwie ułożona, a wskutek zbyt długiej ekspozycji na światło (promieniowanie UV)

w okresie przejściowym przed ułożeniem dachówek utraciła swoje właściwości.

Zgłaszane przez właścicieli lokali przecieki wskazywały na poważne nieszczelności

lub luki pokrycia dachowego.

Należy także zauważyć, że powodowie podnosząc oczywistą zasadność

skargi kasacyjnej powołali się na wadliwość uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia

nie wskazując przy tym żadnych regulacji prawa procesowego, których naruszenie

mogłoby wywołać taki skutek. Brak jest zatem podstaw do dokonania oceny w tym

przedmiocie.

W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd

Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1

k.p.c.).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

I CSK 2919/24

7

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1

i 3 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat

za czynności adwokackie.

Maciej Kowalski

(a.z.)

[a.ł]