Bank nie doprowadził do rozpoznania skargi w sporze o kredyt powiązany z walutą obcą

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

I CSK 3554/24

2

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A.

w W. powołała się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Wskazała również na

występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych, wyrażających się w

pytaniach o dopuszczalność kontroli w aspekcie abuzywności postanowień

umownych składających się na fakultatywny mechanizm wymiany walut, jak

również o zakres obowiązku informacyjnego ciążącego na sądzie wobec

konsumenta w kontekście upadku umowy kredytu w związku z eliminacją jej

niedozwolonych postanowień.

Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stawia skarżącemu

szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu

Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego

prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.

Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,

czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą

zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych

przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,

OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr

10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

Uzasadnienie wniosku nie spełniało wskazanych wymagań.

Skarżąca zawarła we wniosku kompleksową i wielowątkową polemikę ze

stanowiskiem Sądu Apelacyjnego, polemika taka jednak mogłaby służyć tylko jako

uzasadnienie podstaw kasacyjnych, nie zaś jako podłoże oczywistej zasadności

skargi. W rozważanej przyczynie kasacyjnej chodzi o jedną zwięzłą i rzeczową

tezę, względnie kilka zwartych tez, popartych jurydycznymi argumentami, z których

jasno wynika, bez potrzeby dłuższej analizy, że sąd meriti dopuścił się błędu, a w

konsekwencji tego błędu zaskarżone orzeczenie jest oczywiście nieprawidłowe. Nie

I CSK 3554/24

3

chodzi przy tym o naruszenie konkretnego przepisu prawa, chociażby było

jednoznaczne, lecz wykazanie, że w związku z tym naruszeniem wydany wyrok jest

ewidentnie, prima facie, błędny.

Tak rozumianej oczywistej zasadności skargi przeczy natomiast sytuacja, w

której wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania obejmuje kilkanaście

lub kilkadziesiąt stron wywodów. Jeśli coś ma być oczywiste, jednoznaczne i

widoczne już prima vista, to nie może wymagać obszernego, wielostronicowego

uzasadnienia. Duża liczba zarzutów i argumentów osłabia skuteczność i zaciemnia

istotę stanowiska strony, odbierając skardze kasacyjnej siłę przekonywania i

nierzadko jej procesową skuteczność, co dotyczy zwłaszcza przyczyny kasacyjnej

określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Na ocenę tę nie rzutowały argumenty skarżącej związane ze sposobem

ujęcia żądania pozwu. Żądanie pozwu podlega wykładni, która wymaga

uwzględnienia ogółu okoliczności sprawy, a w przeważającym orzecznictwie

przyjmuje się, że petitum pozwu, które zmierza do ustalenia nieważności umowy,

może być interpretowane jako mieszczące się w granicach określonych w art.

189 k.p.c. (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2024 r., I

CSK 1421/23 i powołane tam obszerne orzecznictwo).

Wyjaśnić należało również, że utrwalone w judykaturze stanowisko

zakładające niemożność utrzymania w mocy umowy kredytu powiązanej z walutą

obcą w konsekwencji stwierdzenia abuzywności zawartych w takiej umowie klauzul

przeliczeniowych odnosi się także do umów, w których zobowiązanie opiewało na

walutę obcą, a wypłata kredytu, zgodnie z ustaleniami stron, mogła nastąpić i

nastąpiła w złotych polskich. Utrzymanie tego rodzaju umowy w mocy przy

założeniu jej dalszego wykonywania wyłącznie w walucie obcej zniekształcałoby

wolę stron ukierunkowaną od początku na wypłatę kredytu w walucie krajowej i jego

opcjonalną obsługę w tej walucie. Działanie takie w istocie odpowiadałoby

uzupełnieniu umowy treścią nieuzgodnioną przez strony (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 15 września 2023 r., II

CSKP 1356/22 i z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1461/22, a także

I CSK 3554/24

4

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2022 r., I CSK 2237/22 i z

dnia 30 czerwca 2023 r., I CSK 3468/22 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo).

Wniosek nie stwarzał również podstaw do przyjęcia, że w sprawie wystąpiły

istotne zagadnienia prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Powołane przez

skarżącą problemy były wielokrotnie rozważane w kontekście zbliżonych umów

kredytowych w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego i w orzecznictwie

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się

jednolitych kierunków orzeczniczych (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 20 września 2024 r., I CSK 2542/23 i z dnia 27 września 2024 r., I CSK

2651/23 oraz przywołane tam szerokie orzecznictwo). W odniesieniu do

akcentowanego w skardze opcjonalnego charakteru obsługi kredytu w walucie

obcej należało przy tym przypomnieć, że rozwiązanie takie nie uchyla abuzywności

postanowień przeliczeniowych odsyłających do kursu tabelarycznego banku. W

wyroku z dnia 21 września 2023 r., C-139/22, AM i PM przeciwko mBank S.A.,

ECLI:EU:C:2023:692, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyjaśnił, iż

włączenie do umowy zawartej z konsumentem dwóch alternatywnych warunków

dotyczących wykonania tego samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z

których jeden jest nieuczciwy, a drugi zgodny z prawem, pozwala przedsiębiorcy na

spekulowanie, że przez brak informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument

wykona zobowiązanie zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą

nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W

konsekwencji postanowienie umowne regulujące sposób wykonania umowy, które

należy zakwalifikować jako nieuczciwe, nie traci tego charakteru z tego powodu, że

umowa przewiduje możliwość jej wykonania w inny (uczciwy) sposób. Stanowisko

to, w nawiązaniu do powołanego wyroku, wyrażono także w orzecznictwie Sądu

Najwyższego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2023 r., II

CSKP 810/23 i z dnia 6 czerwca 2025 r., II CSKP 570/23).

Kwestia obowiązku informacyjnego spoczywającego na sądzie wobec

konsumenta w związku z konsekwencjami stwierdzenia abuzywności

postanowienia umownego została wyczerpująco wyjaśniona w uchwale składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 (zasada

prawna), OSNC 2021, nr 9, poz. 56. Z uwzględnieniem wyroku Trybunału

I CSK 3554/24

5

Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 czerwca 2023 r., C-520/21, Arkadiusz

Szcześniak przeciwko mBank S.A., ECLI:EU:C:2023:478, wniosek nie ujawniał w

tej materii potrzeby kolejnej wypowiedzi orzeczniczej Sądu Najwyższego, z

uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych celów skargi kasacyjnej.

Należało zatem odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

(K.G.)

[r.g.]