Wspólnicy spółki chcieli ochrony konsumenckiej przy wekslu. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

I CSK 3582/24

2

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwani C. Sp. j. w T.

(C.), J.P. i S.P. powołali się na istotne zagadnienie prawne dotyczące tego, czy

wspólnik spółki jawnej, zaciągając zobowiązanie poręczenia wekslowego, może

być uznany za konsumenta i czy przysługuje mu w związku z tym ochrona zgodnie

z art. 3851 i n. k.c. Wskazali również na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą i rzutować na jej

rozstrzygnięcie; konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą

do jego rozbieżnych ocen (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja

2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN

570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia

10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia

9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14).

Bliższa analiza wniosku – w zestawieniu z motywami zaskarżonego wyroku

– nie pozwalała uznać, by skarżący wykazali powołaną przyczynę kasacyjną.

Z jednej strony, możność uznania osoby fizycznej udzielającej osobistego

zabezpieczenia wierzytelności za konsumenta w rozumieniu art. 221 k.c. nie

stanowi novum i była już rozważana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np.

wyroki Sądu Najwyższego 19 stycznia 2006 r., IV CSK 372/05, z dnia 10 maja 2017

r., I CSK 477/16, z dnia 8 marca 2023 r., II CSKP 842/22 i z dnia 6 kwietnia 2023 r.,

I CSK 3582/24

3

II CSKP 491/22, OSNC 2023, nr 11, poz. 112, a także postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2025 r., III CZ 6/25). Z drugiej strony, z wniosku nie

wynikało, z jakich przyczyn rozstrzygnięcie powołanej wątpliwości mogłoby

rzutować na rozstrzygnięcie sprawy. Sprostanie temu warunkowi wymagałoby

przedstawienia, jak i dlaczego ewentualny konsumencki status pozwanych J.P. i

S.P. wpływałby na skuteczność udzielonego przez nich poręczenia wekslowego,

ewentualnie zakres ich odpowiedzialności jako avalistów, czego we wniosku

zabrakło.

Dodać należało, że w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej zwrócono uwagę, że jednym z wykładników oceny, czy osoba

fizyczna, która ustanowiła zabezpieczenie zobowiązań kredytowych spółki

handlowej może być uznana za konsumenta, jest jej powiązanie funkcjonalne ze

spółką (por. postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19

listopada 2015 r., C-74/15, Dumitru Tarcău, Ileana Tarcău przeciwko Banca

Comercială Intesa Sanpaolo România SA i in., ECLI:EU:C:2015:772). Powiązania

takiego nie można natomiast co do zasady negować w przypadku wspólników

spółki jawnej, poręczających za zobowiązanie spółki.

Skarga nie była również oczywiście uzasadniona. Skarżący mieli rację, że

stanowisko Sądów meriti co do granic związania prawomocnym wyrokiem

wydanym w innej sprawie (art. 365 k.p.c.) może wywoływać poważne zastrzeżenia.

Nieuwzględnienie stanowiska prawnego pozwanych, według którego między

powodem a C. doszło do zawarcia nieważnej – z uwagi na niezachowanie

wymaganej formy – umowy sprzedaży przedsiębiorstwa (art. 751 k.c.), wynikało

jednak nie tylko z przyjęcia przez Sąd Apelacyjny związania prawomocnym

wyrokiem wydanym w innej sprawie. Sąd Apelacyjny wyjaśnił bowiem w pierwszej

kolejności, że twierdzenia pozwanych w tej materii należało uznać za spóźnione w

świetle art. 493 § 1 k.p.c. w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie ustawy z

dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469, dalej – „ustawa nowelizująca”).

Argumenty wniosku nie stwarzały podstaw do przyjęcia, by stanowisko to

było oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.; w

I CSK 3582/24

4

szczególności zaś to, że art. 493 § 1 k.p.c. w dawnym brzmieniu, zgodnie z

przyjętymi w ustawie nowelizującej rozwiązaniami międzyczasowymi, należało

stosować do zakończenia postępowania w instancji (por. art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy

nowelizującej), nie oznacza, iżby zarzuty, które zgodnie z art. 493 § 1 k.p.c. w

dawnym brzmieniu należało uznać za spóźnione, mogły być następnie skutecznie

powołane w tej samej sprawie na etapie postępowania apelacyjnego, co sugerowali

skarżący. W materii tej nie chodzi przy tym jedynie o samą kwalifikację prawną

czynności stron w kontekście art. 73 § 2 w związku z art. 65 i art. 751 k.c., lecz

także o twierdzenia faktyczne wskazujące na określoną intencję stron i tworzące

kontekst wykładni oświadczeń woli zawartych w umowie z dnia 8 marca 2013 r.,

którą strony określiły jako umowa sprzedaży know-how.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

(K.G.)

[a.ł]