Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku w sporze o kredyt frankowy

Pozwem z 7 maja 2020 r., skierowanym przeciwko Bank spółce akcyjnej z

siedzibą w W., powodowie – M.R. i K.R. domagali się ustalenia nieistnienia

stosunku prawnego między stronami wynikającego z umowy o kredyt mieszkaniowy

[…] nr […], zawartej 20 lutego 2007 r. oraz zasądzenia od strony pozwanej na

swoją rzecz łącznie kwoty 79.915,42 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od

9 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty. Powodowie zgłosili też żądania ewentualne.

Uzasadniając dochodzone roszczenia, powodowie wyjaśnili, że jako konsumenci

dnia 20 lutego 2007 r. zawarli z poprzednikiem prawnym strony pozwanej – Bank1

spółką akcyjną w G. umowę kredytu hipotecznego denominowanego we franku

szwajcarskim, udzielonego w złotych w kwocie stanowiącej równowartość kwoty

137.702,88 franków szwajcarskich. Kredyt miał być przeznaczony na sfinansowanie

części kosztów nabycia nieruchomości położonej w G. przy ul. […]. Powodowie

I CSK 3583/25

2

powołali się na nieważność przedmiotowej umowy kredytowej wynikającą z

naruszenia zasady swobody umów, zasadami współżycia społecznego i

zamieszczenia w umowie niedozwolonych klauzul waloryzacyjnych. W odniesieniu

do podstawy prawnej roszczeń pieniężnych powołali się na przepisy o zwrocie

nienależnego świadczenia, przy czym dochodzone roszczenia pieniężne ograniczyli

do sumy świadczeń spełnionych w okresie od 1 czerwca 2010 r. do 1 października

2013 r. Powodowie są małżeństwem od 2004 r., nieprzerwanie pozostają w ustroju

wspólności majątkowej małżeńskiej. Aneksem numer […] z dnia 28 marca 2008 r.

strony podwyższyły kwotę kredytu do 165.025,28 CHF, tj. o kwotę 27.322,40 CHF z

przeznaczeniem na modernizację kredytowanego domu.

W odpowiedzi na pozew pozwany Bank wniósł o sprawdzenie wartości

przedmiotu sporu na podstawie art. 25 § 2 k.p.c. oraz o oddalenie powództwa w

całości z uwagi na bezzasadność roszczenia co do zasady i co do wysokości.

W wyniku rozpoznania sprawy Sąd Okręgowy w Toruniu wyrokiem z 17

maja 2023 r., w szczególności ustalił, że nie istnieje stosunek prawny wynikający z

umowy kredytu nr […] zawartej dnia 20 lutego 2007 r. między powodami a

poprzednikiem prawnym strony pozwanej Bank1 spółką akcyjną w G. (pkt I);

zasądził od pozwanej Bank spółki akcyjnej w W. na rzecz powodów M.R. i K.R.

kwotę 79.915,42 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9 stycznia 2020

r. do dnia zapłaty (pkt II).

Apelację od tego rozstrzygnięcia wniosła strona pozwana, zaskarżając

wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z 17 maja 2023 w całości, podnosząc

wyszczególnione w jej treści zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, tj.:

art. 227 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. i art. 278 k.p.c. oraz art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c. w

zw. z art. 162 §1 k.p.c.; art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c.

oraz przepisów prawa materialnego, tzn.: art. 3581 § 2 k.c.; art. 3851 § 1 k.c. oraz

art. 3852 k.c.; art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 pkt 2 prawa bankowego; art.

3581 § 2 k.c. w zw. z art. 65 k.c. w zw. z art. 69 prawa bankowego w zw. z art. 58 §

1 k.c.; art. 189 k.p.c. w zw. z art. 3581 § 2 k.c.; 3851 § 2 k.c. i art. 6 ust. Dyrektywy

93/13 w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1 COU w zw. z art. 3581 § 1 k.c. w zw. z art. 65 k.c.; art.

481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c., wnosząc jednocześnie o zmianę tego wyroku

I CSK 3583/25

3

poprzez oddalenie powództwa w całości. Ponadto skarżący zgłosił zarzut

zatrzymania przewidziany w art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c. w zakresie kwoty

wypłaconego powodom kapitału - 370.322,39 zł. Pozwany w piśmie z 18 listopada

2024 r. powołał się także na oświadczenie powodów datowane na 4 listopada 2024

r. o potrąceniu własnych wierzytelności szczegółowo wymienionych w tym piśmie z

wierzytelnością pozwanego o zwrot kapitału wynoszącą 370.322.40 zł i wniósł o

przeprowadzenie dowodu z załączonych pism.

W odpowiedzi na apelację strona powodowa wniosła o jej oddalenie na

koszt pozwanego i nieuwzględnienie zarzutu zatrzymania.

W ocenie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku apelacja nie zasługiwała na

uwzględnienie. Wśród wielowątkowych rozważań Sąd II instancji podkreślił, że

status powodów jako konsumentów w rozumieniu art. 221 k.c. nie budził

wątpliwości, gdyż sporną umowę kredytową zawierali oni w celu nabycia lokalu

mającego służyć zaspokojeniu ich potrzeb mieszkaniowych, a sama umowa nie

była z nimi indywidualnie negocjowana. Zawarto ją, bowiem, przy wykorzystaniu

wzorca umownego opracowanego przez Bank. W konsekwencji Sąd Apelacyjny

stwierdził, że pozwany przy zawieraniu umowy nie wypełnił obowiązku

informacyjnego wobec powodów w sposób odpowiadający skonkretyzowanym

wymogom. W ocenie Sądu II instancji nie miała znaczenia okoliczność, w jaki

faktycznie sposób pozwany ustalał kursy wymiany walut i czy odpowiadały one

kursowi rynkowemu - jest to bowiem kwestia sposobu wykonywania umowy,

podczas gdy oceny jej postanowień, pod kątem abuzywności, dokonuje się biorąc

pod uwagę moment jej zawarcia. Jeśli, zaś, chodzi o skutki występowania w

umowie klauzul abuzywnych, to teza apelującego o możliwości utrzymania umowy

w mocy i dalszego jej wykonywania poprzez zastosowanie przepisów

dyspozytywnych i w konsekwencji zastosowanie średniego kursu waluty według

NBP, stoi, w ocenie Sądu II instancji, w sprzeczności z aktualną linią orzeczniczą

Sądu Najwyższego. Następnie Sąd odwoławczy zauważył, że powodowie pouczeni

uprzednio o skutkach upadku spornej umowy popierali dalej swoje żądanie, wobec

tego, Sąd Okręgowy w Toruniu zasadnie orzekł o zwrocie wpłaconych przez nich

kwot jako o świadczeniu nienależnym na mocy art. 410 § 1 k.c. w związku z art.

405 k.c., zgodnie z teorią dwóch kondykcji. Odnośnie, natomiast, do kwestii

I CSK 3583/25

4

potrącenia ostatecznie należało stwierdzić, że już tylko suma dwóch pierwszych

kwot 62.187,07 zł i 327.802,03 zł doprowadziła do umorzenia wzajemnych

wierzytelności stron, a pozostałe wierzytelności powodów wymienione w piśmie z 4

listopada 2024 r. nie wygasły wskutek oświadczenia o potrąceniu, bowiem, nie było

już żadnej wierzytelności pozwanego, z którą mogły być umorzone. Odnosząc się

następnie do zarzutów skarżącego, co do daty wymagalności roszczenia powodów

o zapłatę, Sąd Apelacyjny w Gdańsku wskazał, że nie ma podstaw do przyjęcia,

aby roszczenie to stawało się wymagalne dopiero z datą oświadczenia powodów o

akceptacji skutków upadku umowy. Co do, podniesionego w apelacji, zarzutu

zatrzymania, zdaniem Sądu II instancji, jego uwzględnieniu sprzeciwiało się

skonkretyzowane orzecznictwo Sądu Najwyższego i TSUE.

Ostatecznie Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z 13 czerwca 2025 r.

oddalił apelację pozwanego.

Pozwany – Bank S.A. z siedzibą w W. - skargą kasacyjną zaskarżył

powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 13 czerwca 2025 r. w części, tj.:

co do pkt. I wyroku, w zakresie w jakim Sąd II instancji nie uwzględnił apelacji

pozwanego, co do kwoty 51.217,79 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie

od dnia 9 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty i nie zmienił wyroku Sądu I instancji

poprzez oddalenie powództwa w tym zakresie, a także co do kosztów

postępowania przed Sądem I instancji; co do pkt. II w całości.

Skargę tę oparł na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, tzn.: art.

387 § 21 pkt 1 k.p.c.; art. 382 k.p.c. oraz na zarzutach naruszenia przepisów prawa

materialnego, tj.: art. 498 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 499 zd. 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c.

w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c.; art. 498 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. w zw. z art. 410

§ 1 12 k.c.

Na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w związku z art. art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

skarżący wniósł o przyjęcie jego skargi do rozpoznania, wskazując, że istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w praktyce

sądów, tj.: art. 499 zd. 2 k.c. w zw. z art. art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c. w

zakresie skutku złożenia materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu poprzez

rozstrzygnięcie, „czy złożenie oświadczenia o potrąceniu powoduje brak możliwości

I CSK 3583/25

5

naliczania odsetek za opóźnienie od tej części każdej z wierzytelności wzajemnych,

które uległy umorzeniu z chwilą powstania stanu potrącalności, który należy

utożsamiać z datą wymagalności roszczenia strony potrącającej, za okres po dniu

powstania stanu potrącalności?”. Tytułem wykazania powołanej przyczyny

kasacyjnej skarżący zaprezentował wywód prawny, którym, między innymi,

stwierdził, że rozbieżność w orzecznictwie, odnośnie do wskazanej powyżej kwestii

doprowadza do tego, że w bardzo podobnym stanie faktycznym (tj. w sprawach z

powództwa kredytobiorców przeciwko bankom dotyczących roszczeń z tzw. umów

frankowych, w których kredytobiorcy składają oświadczenie o potrąceniu) część

sądów, tak jak w niniejszej sprawie, pomija wsteczny skutek potrącenia wynikający

z treści art. 499 zd. 2 k.c., co jednocześnie jest sprzeczne z utrwaloną wykładnią

przepisów art. 498 § 1 k.c. w zw. z art. 499 k.c. w zw. z art. 481 k.c., a jednocześnie

istnieją wyroki, które wskazują na retroaktywny skutek potrącenia prowadzący do

wygaśnięcia roszczenia kredytobiorców o odsetki. Analiza zapadłych w ostatnim

czasie wyroków, właśnie na kanwie spraw dotyczących umów bankowych,

pokazuje, zdaniem pozwanego, że sądy powszechne prezentują przeciwstawne

poglądy, co do omawianego zagadnienia, po czym skarżący zaprezentował

przykładowe orzeczenia sądów powszechnych. Zdaniem skarżącego wskazany

problem prawny, jako niejasny, budzi wątpliwości dlatego też konieczna jest

jednoznaczna wypowiedź Sądu Najwyższego potwierdzająca, że również - w

przypadku specyficznego rodzaju roszczeń, tj. roszczeń wynikających z upadku

umowy kredytu denominowanego lub indeksowanego, w wyniku abuzywności

postanowień takiej umowy - potrącalność jest niezależna od stanu wymagalności

wierzytelności pasywnej, a tym samym retroaktywny skutek potrącenia występuje

na dzień wymagalności wierzytelności kredytobiorców.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

I CSK 3583/25

6

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W

judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,

OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że

istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że

określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez

skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z 26 czerwca 2015 r.,

III CSK 77/15, nie publ. i z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.).

W kontekście orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i

obowiązującej, w ramach rozliczeń pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą

związanych ze zwrotem wzajemnych świadczeń spełnionych na podstawie

nieważnej umowy kredytowej, teorii dwóch kondykcji, nie występują wskazywane

I CSK 3583/25

7

przez pozwaną wątpliwości interpretacyjne. Trybunał Sprawiedliwości Unii

Europejskiej już wyjaśnił, że w razie stwierdzenia nieważności umowy kredytowej

zawartej przez przedsiębiorcę z konsumentem, konsument jest uprawniony do

domagania się od przedsiębiorcy zwrotu świadczeń spełnionych przez konsumenta

w wykonaniu tej umowy oraz odsetek za opóźnienie od momentu upływu terminu

nałożonego na danego przedsiębiorcę do wykonania tego zobowiązania, po tym jak

przedsiębiorca ten otrzyma wezwanie do zwrotu tego świadczenia (zob. wyrok z 14

grudnia 2023 r., C – 28/22). Powstanie stanu wymagalności roszczenia o zwrot

świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy oraz stanu opóźnienia w

realizacji tego roszczenia przez zobowiązanego, nie jest uzależnione od stanowiska

konsumenta co do braku jego zgody na dalsze obowiązywanie umowy zawierającej

klauzule abuzywne (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 7

grudnia 2023 r., C - 140/22). Ponadto w świetle orzecznictwa Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej również i przedsiębiorcy – w przypadku

nieważności umowy kredytowej – przysługuje roszczenie o zwrot kapitału

wypłaconego konsumentowi w wykonaniu tej umowy, z odsetkami za opóźnienie od

dnia wezwania konsumenta do zapłaty (zob. wyrok z 15 czerwca 2023 r., C –

520/21 oraz postanowienie z 11 grudnia 2023 r., C – 756/22). Wreszcie istotnych

wskazówek interpretacyjnych w kwestii wymagalności roszczeń kondykcyjnych

konsumenta i przedsiębiorcy, a tym samym i wzajemnych roszczeń odsetkowych z

perspektywy zarzutu potrącenia dostarcza wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 22

stycznia 2026 r, C-902/24.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

Władysław Pawlak

[PG]

[SOP]

I CSK 3583/25

8