Spór o nieistnienie kredytu frankowego z upadłym bankiem. SN odmówił przyjęcia skargi syndyka

Wyrokiem z 15 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie zasądził od

pozwanego Bank spółki akcyjnej w W. na rzecz powódki A.R. kwoty 8 201,16 zł i 7

474,53 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 15 czerwca 2023 r. do dnia

zapłaty (pkt I); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt II); a także zniósł

wzajemnie między stronami koszty procesu (pkt III).

I CSK 3586/24

2

W postanowieniach z 4 sierpnia 2023 r. i 17 listopada 2023 r. Sąd

Apelacyjny w Białymstoku wobec ogłoszenia upadłości pozwanego Banku zawiesił

postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. i wezwał do udziału w sprawie

syndyka masy upadłości pozwanego, a następnie podjął postępowanie w części

dotyczącej ustalenia nieistnienia stosunku prawnego.

Po rozpoznaniu sprawy – na skutek apelacji powódki - w zakresie

dotyczącym ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wyrokiem z 22 lutego 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku zmienił zaskarżony wyrok w punkcie drugim w ten

sposób, że ustalił nieistnienie między stronami stosunku prawnego wynikającego

z umowy kredytu z 8 listopada 2006 r.

Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwanego.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na przesłanki

z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Jego zdaniem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne

sprowadzające się do pytania: „Czy postępowanie sądowe z powództwa

kredytobiorcy o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu

waloryzowanego (indeksowanego albo denominowanego) do waluty obcej,

wytoczone przeciwko upadłemu bankowi (kredytodawcy), jest sprawą „o

wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145

ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz.

1520 ze zm. – dalej: „Pr.u.”) i tym samym podlega zawieszeniu na podstawie art.

174 § 1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145

ust. 1 Pr.u. do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności na liście wierzytelności

lub, odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na liście i wyczerpania

trybu określonego ustawą?”.

Ponadto wskazał, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

wywołujących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj.: art.

174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 Pr.u. oraz art.

177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w zw. z art. 145 ust. 1 Pr.u.

Powódka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o odmowę przyjęcia jej

do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

I CSK 3586/24

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej

doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi

swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd

Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej

okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją

sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania

prawa w każdej indywidualnej sprawie.

W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie

przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek

przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami

prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono

rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma istotne

znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych

podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa (zob. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11

i z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151).

Oparcie natomiast wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

I CSK 3586/24

4

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć. Nie istnieje przy tym

istotne zagadnienie prawne ani potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd

Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia oraz wykładni

przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą

żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (zob. m. in. postanowienia

Sądu Najwyższego z 17 marca 2015 r., I PK 4/15, niepubl.; z 23 kwietnia 2015 r.,

I CSK 691/14, niepubl.; i z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, niepubl.).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia tych

wymagań. Skarżący zamiennie potraktował obie przywoływane przesłanki

przedsądu (art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.), przedstawiając w ramach obu z nich to

samo zagadnienie, które było już przedmiotem wypowiedzi w orzecznictwie Sądu

Najwyższego. Pozwany natomiast przekonująco nie wykazał, by istniała potrzeba

ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego w tym przedmiocie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że pojęcia „postępowań

dotyczących masy upadłości” nie można identyfikować z postępowaniami

o wierzytelności podlegające zgłoszeniu do masy upadłości, o których mowa w art.

145 ust. 1 Pr. u. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 9 listopada 2017 r., I CSK

672/17, niepubl.). Wyjaśniono również, że z racji charakteru powództwa o ustalenie

nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu, tego rodzaju roszczenie nie

może być realizowane w trybie sporządzenia listy wierzytelności, nie jest

zobowiązaniem pieniężnym ani zobowiązaniem majątkowym niepieniężnym

upadłego, które może być przekształcone w zobowiązanie pieniężne, zaś

pozytywne rozstrzygnięcie takiego żądania na drodze sądowej nie jest tytułem

egzekucyjnym podlegającym przymusowemu wykonaniu, tak jak wyciąg

z zatwierdzonej przez sędziego komisarza listy wierzytelności, zawierający

oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela

(art. 264 ust. 1 Pr. u.). Sprawa o tego rodzaju roszczenie z powództwa

kredytobiorcy będącego konsumentem przeciwko bankowi, co do którego w toku

postępowania ogłoszono upadłość, nie jest więc sprawą „o wierzytelność, która

podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 Pr. u., a tym

samym postępowanie w tym przedmiocie może być podjęte z chwilą ustalenia

osoby pełniącej funkcję syndyka (zob. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego

I CSK 3586/24

5

z 8 kwietnia 2025 r., I CSK 3383/24, niepubl.; z 28 maja 2025 r., I CSK 236/25,

niepubl.; z 29 maja 2025 r., I CSK 2721/24, niepubl.; z 11 czerwca 2025 r., I CSK

3309/24, niepubl.; z 3 lipca 2025 r., I CSK 1948/24, niepubl.; i z 22 lipca 2025 r.,

I CSK 758/25, niepubl.). Nie zachodzi zatem podstawa do ponownej wypowiedzi

Sądu Najwyższego w tym przedmiocie.

Z tych względów - na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. - Sąd Najwyższy

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego pozostawiono zgodnie

z art. 108 § 1 w zw. z art. 398²¹ i art. 391 § 1 k.p.c. sądowi, który wyda orzeczenie

kończące postępowanie w sprawie, skarga kasacyjna dotyczyła bowiem wyroku

częściowego.

Monika Koba

[A.T.]

[SOP]