Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej w sporze o drogę konieczną

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

I CSK 3628/25

2

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją

w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że

w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności

o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uczestnicy A.W. i

J.W. powołali się na istotne zagadnienie prawne, wyrażające się w pytaniu, czy

jeżeli istnieje możliwość wytyczenia drogi koniecznej przez inną nieruchomość, sąd

może obciążyć służebnością nieruchomość, której właściciel realizuje inwestycję

budowlaną, jeżeli prowadzi to do faktycznego uniemożliwienia tej realizacji.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002,

nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r.,

IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r.,

V CSK 547/14).

Wskazana przez skarżących kwestia nie spełniała wskazanych wymagań i to

w stopniu oczywistym. Motywy wniosku stanowiły w istocie polemikę ze

stanowiskiem Sądów meriti co do wyboru jednego z wariantów przebiegu drogi

koniecznej, przy czym Sądy rozpoznające sprawę wyjaśniły dostatecznie, dlaczego

kontestowany przez skarżących uczestników wariant przebiegu drogi koniecznej

uznały za optymalny. W sprawie nie udowodniono ponadto, iżby ustalony przebieg

drogi koniecznej uniemożliwiał skarżącym realizację inwestycji budowlanej,

a polemika z tym stanowiskiem na etapie postępowania kasacyjnego nie mogła

okazać się skuteczna (art. 3983 § 3 k.p.c.).

Ubocznie należało zauważyć, że w złożonej skardze nieprawidłowo scalono

argumenty mające przemawiać za jej przyjęciem do rozpoznania z uzasadnieniem

I CSK 3628/25

3

podstaw kasacyjnych, podczas gdy – zgodnie z ugruntowanym poglądem –

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie stanowi,

obok podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.),

odrębne i samodzielne wymaganie konstrukcyjne skargi kasacyjnej

(art. 3984 § 2 k.p.c.). Wymaga to od skarżącego zawarcia w skardze redakcyjnie

wyodrębnionego i samodzielnego wywodu prawnego, zmierzającego do

uzasadnienia przyczyn kasacyjnych oraz – osobno – uzasadnienia podstaw

kasacyjnych. Dystynkcja ta wiąże się z odrębnym i samodzielnym celem wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, polegającym na przytoczeniu

prawnych racji warunkujących merytoryczne rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej,

z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych zadań tego środka

zaskarżenia.

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 520 § 3, art. 98 § 11,

art. 108 § 1, art. 391 § 1, art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak

w sentencji.

(K.G.)

[SOP]