Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie o zniesienie współwłasności

W związku ze skargą kasacyjną wnioskodawczyń M.K. i I.K. od

postanowienia Sądu Okręgowego w Gliwicach z 5 czerwca 2025 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

I CSK 3674/25

2

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżące oparły na

przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka ta nie została

spełniona.

Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,

a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego

wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale

także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego

sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych

ocen (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie nowe, którego

wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 10

lutego 2023 r., I CSK 4691/22).

Według skarżących w ramach niniejszej sprawy pojawiły się istotne

zagadnienia prawne sprowadzające się do następujących pytań:

1. „Czy w sprawie o zniesienie współwłasności nieruchomości

zabudowanej budynkami mieszkalnymi, należącymi do dwóch rodzin pozostających

w konflikcie sąsiedzkim, żądanie zniesienia współwłasności z przyznaniem

własności tej drogi tylko jednemu z uczestników może być oceniane jako żądanie

sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarczym

przeznaczeniem prawa własności działki drogowej?”

I CSK 3674/25

3

2. „Czy w sprawie o zniesienie współwłasności sąd powszechny jest

związany rozstrzygnięciem i ustaleniami stanu faktycznego i wskazaniami

prawnymi dokonanymi w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego?"

Skarga kasacyjna wnioskodawczyń nie zawiera argumentów dostatecznych

dla uznania, że skarżące skutecznie wykazały, iż w sprawie zachodzi powołana

przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Jednocześnie należy zauważyć, że teza

o wystąpieniu istotnego zagadnienia prawnego zasadniczo nie powinna być

oceniana przez pryzmat uzasadnienia podstaw kasacyjnych, gdyż uzasadnienie

takie służy innemu celowi, w postaci dokonania merytorycznej oceny zasadności

skargi, co do której uprzednio stwierdzone już zostały podstawy do jej przyjęcia.

Wprawdzie analiza tego uzasadnienia może być w pewnych przypadkach pomocna

w rozważeniu, czy okoliczności sprawy świadczą o zaistnieniu skonkretyzowanych

przez ustawodawcę przyczyn przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jednak

zasadniczym celem wywodów jest wyjaśnienie zaistnienia takich naruszeń

przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego, które uzasadniają wnioski

skargi: o uchylenie zaskarżonego orzeczenia albo o jego uchylenie i stosowną do

żądania strony zmianę. Z tej przyczyny uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do

rozpoznania oraz uzasadnienie skargi kasacyjnej stanowią niezależne elementy

konstrukcyjne tego środka zaskarżenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego

z 10 czerwca 2020 r., I CSK 422/19). Elementy te podlegają wyraźnemu

wyodrębnieniu (por. post. SN z: 10 stycznia 2001 r., V CZ 189/02 oraz 23 stycznia

2008 r., II PK 278/07).

Tymczasem w niniejszej sprawie w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania skarżące nie rozwinęły myśli ujętej w pytaniach, nie

skonkretyzowały ich treści i bezpośredniego związku z okolicznościami sprawy,

a także nie przedstawiły argumentów o wystąpieniu istotnego zagadnienia

prawnego w przedstawionym wyżej rozumieniu. W szczególności skarżące nie

wyjaśniły bliżej istoty zagadnienia prawnego i jego wpływu na zasadność skargi,

a także nie umotywowały, dlaczego sformułowane przez nie pytania stanowią

istotny problem prawny ani nie wskazały argumentów prowadzących do

rozbieżnych ocen obu zagadnień. Co więcej, sformułowanie pierwszego

zagadnienia jest niezrozumiałe. Autor zagadnienia pisze w nim bowiem o zniesieniu

I CSK 3674/25

4

współwłasności nieruchomości zabudowanej budynkami mieszkalnymi, by

następnie odnieść pytanie do „tej drogi”.

Jeśli chodzi o drugie zagadnienie, to skarżące nie wyjaśniły wątpliwości

wynikających z brzmienia art. 170 p.p.s.a. w kontekście sprawy o zniesienie

współwłasności. Oba zagadnienia mają nadto kazuistyczny charakter.

Także analiza uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej nie zawiera

przedstawienia racji, które mogłyby wypełniać wymagania stawiane motywom

wystąpienia istotnego zagadnienia prawnego. W konsekwencji pytania wskazane

we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie spełniały wymagań stawianych

istotnemu zagadnieniu prawnemu z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 520 § 1 k.p.c.

M.L.

Krzysztof Wesołowski

[SOP]