Spór o kredyt hipoteczny z upadłym bankiem. SN nie przyjął skargi syndyka

1. Wyrokiem z 7 lipca 2022 r. Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił, że bliżej

określona umowa kredytu hipotecznego z 16 września 2008 r., podpisana dnia

5 września 2008r., jest nieważna; zasądził od pozwanego Bank spółki akcyjnej w

W. na rzecz powodów R.S. i G.S. solidarnie kwotę 66 293,76 zł z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie od 26 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty oraz orzekł o

kosztach procesu.

I CSK 4054/24

2

2. Na skutek apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem

częściowym z 20 maja 2024 r. oddalił apelację.

3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się

na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Podał, że w sprawie

występuje potrzeba wykładni przepisów art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144

ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe oraz

art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w zw. z art. 145 ust. 1 Prawa

upadłościowego. Ponadto skarżący stwierdził, że w sprawie występuje następujące

istotne zagadnienie prawne: czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy

o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego

(indeksowanego albo denominowanego) do waluty obcej, wytoczone przeciwko

upadłemu bankowi (kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega

zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego

i tym samym podlega zawieszeniu na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 lub art. 177 § 1

pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego

do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności na liście wierzytelności lub,

odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na liście i wyczerpania trybu

określonego ustawą?

4. Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej a także o zasądzenie od strony

pozwanej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już

wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. np.

postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,

że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

I CSK 4054/24

3

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę

interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa

oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych,

nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający

rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg

pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.;

nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia

co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

jest wówczas usprawiedliwione.

6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna

strony pozwanej nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że

w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c.

uzasadniająca przyjęcie sprawy do rozpoznania.

7. Podniesione przez skarżącego zagadnienie prawne nie jest obecnie

problemem nowym. Został on rozstrzygnięty uchwałą Sądu Najwyższego

z 19 września 2024 r., III CZP 5/24, w której SN stwierdził, iż postępowanie sądowe

z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia

stosunku prawnego z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do

którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność,

która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy

z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, a tym samym może być podjęte

z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka. Sąd Najwyższy uznał, że

powyższy wniosek wynika przede wszystkim z literalnej wykładni powołanych

regulacji, a przy tym stwierdził, że niewskazanie w art. 145 ust. 1 Prawa

upadłościowego wprost spraw o ustalenie nie powinno skłaniać do rozszerzającego

rozumienia pojęcia „postępowania sądowego (...) o wierzytelność, która podlega

zgłoszeniu do masy upadłości”, w celu objęcia tą kategorią spraw również żądań

z art. 189 k.p.c. Postępowanie upadłościowe, którego istotnym elementem jest

I CSK 4054/24

4

sporządzenie listy wierzytelności zaspokajanych z masy upadłości, zasadniczo nie

stwarza bowiem zainteresowanym możliwości dochodzenia roszczenia

procesowego o ustalenie istnienia lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego.

Na rzecz wniosku, że sprawy te pozostają poza zakresem zastosowania

art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego, przemawia więc także ten argument,

że w przeciwnym razie zagrożeniu ulegałoby prawo stron do sądu.

8. Wobec powyższego nie zachodzi również potrzeba dokonania wykładni

wskazanych przez skarżącego przepisów prawa, na podstawie których zostało

sformułowane rozważane zagadnienie.

9. Tożsame bądź bardzo zbliżone problemy, jak sformułowane przez

skarżącego w niniejszej sprawie, były już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi

Sądu Najwyższego w ramach tzw. przedsądu; zob. np. postanowienia: z 2 kwietnia

2025 r., I CSK 2578/24; z 15 kwietnia 2025 r., I CSK 335/25; z 15 kwietnia 2025 r.,

I CSK 531/25; z 16 kwietnia 2025 r., I CSK 611/25; z 11 czerwca 2025 r., I CSK

3309/24; z 25 czerwca 2025 r., I CSK 4015/24; z 20 sierpnia 2025 r., I CSK

1508/25; z 10 września 2025 r., I CSK 134/25; z 10 września 2025 r., I CSK 239/25;

z 8 października 2025 r., I CSK 2233/25, do których szczegółowych uzasadnień

wypada odesłać w celu uniknięcia zbędnych powtórzeń.

10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

12. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego pozostawiono

zgodnie z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. sądowi, który wyda

orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, skarga kasacyjna dotyczyła bowiem

orzeczenia rozstrzygającego apelację od wyroku częściowego.

Krzysztof Grzesiowski

(G.N.-J.)

[a.ł]

I CSK 4054/24

5