Właściciel nieruchomości nie podważył przed SN kredytu rolniczego na 1,8 mln zł

Wyrokiem z 24 października 2022 roku wydanym w sprawie z powództwa P.

w T. przeciwko Z.J. o zapłatę 1 870 846,62 zł Sąd Okręgowy w Łodzi:

1) uchylił nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym dnia 14 czerwca

I CSK 4056/24

2

2022 r., sygn. akt I C 1145/22,

2) zasądził od Z.J. na rzecz P. w T. kwotę 1 638 009,73 zł wraz

z odsetkami w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia

4 stycznia 2022 r. do dnia zapłaty,

3) zastrzegł Z.J. prawo powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na

ograniczenie jego odpowiedzialności do wysokości jego udziału w prawie

użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w miejscowości P. i L., gmina

O., dla której Sąd Rejonowy w Opatowie prowadzi księgę wieczystą o numerze […]

-

w zakresie wpisanej na rzecz P. w T. hipoteki umownej łącznej do kwoty 2 100 000

zł, zabezpieczającej spłatę jego wierzytelności,

4) oddalił powództwo w pozostałej części, a w punktach 5 i 6 orzekł o kosztach

postępowania.

Wyrokiem z 10 kwietnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi zmienił zaskarżony

wyrok:

I. z apelacji powoda w punktach: 2., 4., 5., i 6. w ten sposób, że:

a) w punkcie 2. podwyższył zasądzoną kwotę do 1 781 751,53 zł;

b) w punkcie 5. podwyższył kwotę zwrotu kosztów procesu do 33 121 zł;

c) punktowi 6. nadał treść: „6. nie obciąża pozwanego kosztami nieuiszczonej

części opłaty od pozwu.”;

II. oddalił apelację powoda w pozostałym zakresie i apelację pozwanego w całości,

a w punktach III i IV orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.

Pozwany wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu

Apelacyjnego w części, tj. w zakresie punktów I, II (w części dotyczącej oddalenia

apelacji pozwanego w całości) i III. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania skarżący wskazał na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej

w związku z naruszeniem przez Sąd Apelacyjny art. 58 § 2 k.c. w zw. z art.

3531 k.c. oraz art. 69 ust. 2 pkt 5 pr. bank., a także art. 3271 § 1 k.c.

i art. 378 § 1 k.p.c.

W odpowiedzi powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do

I CSK 4056/24

3

rozpoznania i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa prawnego

w postępowaniu kasacyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

Przechodząc do oceny twierdzenia o oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), należy przypomnieć, zachodzi ona wówczas,

gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań

wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy

strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się

wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej

na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,

V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego

z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu

Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,

I CSK 4056/24

4

że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z 8 października 2015r., IV CSK 189/15). Wynikająca

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma

charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją

stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności

sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

Analiza skargi kasacyjnej nie dowodzi, że jest ona oczywiście uzasadniona

w przyjętym wyżej rozumieniu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, że

ustalenie w umowie zmiennej stopy oprocentowania kredytu jest co do zasady

zgodne z zasadami słuszności, a wskazane w umowie okoliczności, od których ma

być uzależniona zmiana wysokości oprocentowania powinny być skonkretyzowane

w taki sposób, aby w przyszłości mogła być dokonana ocena, czy rzeczywiście one

wystąpiły i czy w związku z tym zmiana oprocentowania jest obiektywnie

usprawiedliwiona (wyrok Sądu Najwyższego z 25 czerwca 2021 r., II CSKP 63/21).

W toku instancji ustalono, że od dnia 28 lipca 2014 r. zmieniono

oprocentowanie kredytu z 7% na 6% w stosunku rocznym (§ 1 ust. 3 umowy). Jak

przyznał sam skarżący w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, sporne postanowienie umowne „przedstawia czynniki, które mają

wpływ na zmianę oprocentowania”, a z umowy nie wynika jedynie „w jaki sposób

zmiana czynnika, np. podniesienie stopy procentowej kredytu lombardowego NBP

o jeden punkt procentowy, wpłynie na zmianę oprocentowania, np. czy

oprocentowanie kredytu wzrośnie/zmniejszy się o 1 czy 5 punktów procentowych”.

Zważywszy, że w okolicznościach sprawy kredyt został udzielony dłużnikowi

osobistemu na finansowanie jego potrzeb związanych z działalnością rolniczą,

standard ochrony kredytobiorcy w obrocie profesjonalnym nie jest tożsamy ze

standardem ochrony zapewnianym w obrocie konsumenckim. Jeśli dłużnik osobisty

nie jest konsumentem i z jego punktu widzenia postanowienia umowy kredytu nie

mogą być podważane, ponieważ powołaniu się na ich ewentualną abuzywność stoi

I CSK 4056/24

5

na przeszkodzie profesjonalny charakter umowy, to zarzutów opartych na

konsumenckim statusie kredytobiorcy nie może podnosić także właściciel

nieruchomości ponoszący odpowiedzialność rzeczową, niebędący stroną tej

umowy (wyrok Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2023 r., II CSKP 491/22).

Ubocznie należy dostrzec, że wyrokiem z 28 lutego 2020 r. Sąd Okręgowy

w Piotrkowie Trybunalskim uwzględnił powództwo banku przeciwko dłużnikowi

osobistemu z tytułu przedmiotowej umowy kredytu. Okoliczność ta nie miała jednak

przesądzającego znaczenia dla niniejszej sprawy, ponieważ moc wiążąca tego

rozstrzygnięcia nie stanowiła przeszkody dla sądów orzekających w sprawie

przeciwko dłużnikowi rzeczowemu do poczynienia samodzielnych ustaleń

w przedmiocie zawartej przez dłużnika osobistego umowy kredytu i jej oceny

prawnej.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,

11 i 3 w związku z art. 99 k.p.c. i § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

A.G.

[SOP]