SN nie przyjął skargi banku w sprawie kredytu frankowego i zasądził od niego 5400 zł kosztów

W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank w W. od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Warszawie z 17 czerwca 2025 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

I CSK 421/26

2

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na

przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Przesłanka ta nie została

spełniona.

Należy przypomnieć, że oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,

wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne

wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje

wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu

do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28

marca 2007 r., II CSK 84/07). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia

odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej

okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości

interpretacyjne (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK

111/09; z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/06).

I CSK 421/26

3

Według skarżącego w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, a to:

„1. art. 3531 k.c. i art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego w zw. z art 58 § 1 k.c.

w zakresie możliwości uznania umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej za

sprzeczną z zasadą swobody umów z uwagi na brak ścisłego określenia wysokości

zobowiązania wobec banku w dniu zawarcia umowy kredytu, a w konsekwencji za

nieważną, w sytuacji, gdy jej zapisy oraz konstrukcja są zgodne z treścią przepisów

obowiązujących w dacie jej zwarcia tj. z art. 3531 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 oraz

art. 111 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo bankowe - w wersji sprzed nowelizacji ustawą

z dn. 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych

ustaw;

2. art. 3851 § 1, 3 i 4 k.c. w zakresie możliwości uznania za

indywidualnie uzgodnione takiego postanowienia:

(i) którego treść nie została ustalona w wyniku negocjacji między

konsumentem i przedsiębiorcą, lecz konsument miał możliwość jego negocjacji,

a nie podjął takiej próby w celu modyfikacji postanowienia,

• w konsekwencji:

(ii) przyjęcia, że konsument zaakceptował jego treść w postaci

zaproponowanej przez przedsiębiorcę.”

W odniesieniu do podnoszonych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania kwestii prawnych i wątpliwości interpretacyjnych dotyczących tzw.

kredytów frankowych należy stwierdzić, że zostały już one wyjaśnione szczegółowo

w orzecznictwie sądowym ((zob. m.in. wyroki SN: z 3 lutego 2022 r., II CSKP

459/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22,

OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 45; z 26 maja 2022 r., II CSKP 19/22, OSNC-ZD 2022,

nr 4, poz. 47; z 26 maja 2022 r., II CSKP 650/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 48;

z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 50; z 1 czerwca

2022 r., II CSKP 364/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 51; z 30 czerwca 2022 r., II

CSKP 656/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 52; z 28 września 2022 r., II CSKP

412/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 54; z 27 kwietnia 2023 r., II CSKP 1016/22; z 18

maja 2023 r., II CSKP 1164/22; z 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22; z 29 listopada

I CSK 421/26

4

2023 r., II CSKP 1753/22; z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22; z 20 grudnia

2023 r., II CSKP 1888/22; z 24 czerwca 2025 r., II CSKP 941/24, oraz uchwałę SN

z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22, OSNC 2022, nr 11, poz. 109).

Podsumowaniem tej linii orzecznictwa jest uchwała składu całej Izby Cywilnej Sądu

Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118),

wiążąca wszystkie składy Sądu Najwyższego (art. 88 ustawy z dnia 8 grudnia 2017

r. o Sądzie Najwyższym).

Stanowisko o niedozwolonym charakterze postanowień umownych

pozostawiających możliwość ustalania kursu CHF, a w konsekwencji wysokości

świadczeń stron, arbitralnej decyzji jednej ze stron, jest jednolicie przyjmowane

w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Takie uregulowanie umowne uznawane jest za

niedopuszczalne, niezależnie od tego, czy swoboda przedsiębiorcy (banku)

w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona (zob. np. wyroki

SN: z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 24

października 2018 r., II CSK 632/17; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja

2019 r., I CSK 242/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 30 maja 2023 r.,

II CSKP 1536/22; z 22 czerwca 2023 r., II CSKP 1484/22; z 23 czerwca 2023 r.,

II CSKP 1464/22, i z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22).

Sąd Najwyższy wielokrotnie wyrażał pogląd w myśl którego, postanowienia

uprawniające bank do jednostronnego ustalenia kursów walut są nietransparentne,

ponieważ pozostawiają pole do arbitralnego działania banku, a równocześnie

obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem. W konsekwencji

postanowienia umowy określające zarówno zasady przeliczenia na złote kwoty

udzielonego kredytu przy jego wypłacie, jak i przeliczenia spłacanych rat,

pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter

niedozwolonych postanowień umownych (zob. uzasadnienie uchwały składu całej

Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, i przywołane tam

orzecznictwo).

Postanowienie o odesłaniu do tabeli kursowej banku, jako współokreślające

wysokość pozostałego do spłaty zadłużenia, czyli główne świadczenie

kredytobiorcy, co do zasady nie podlega ocenie w świetle art. 3851 § 1 k.c., ale

tylko pod warunkiem, że postanowienie to zostało sformułowane w sposób

I CSK 421/26

5

jednoznaczny. W sprawie, w której wniesiona została skarga kasacyjna, sytuacja

taka nie miała miejsca. Utrwalona jest bowiem rozszerzająca wykładnia tego

warunku jako obejmującego nie tylko jego tekst (jest jasne, co znaczy stosowanie

kursu ogłoszonego przez bank), lecz także mechanizm działania tego warunku. Aby

odesłanie było dozwolone, w umowie musiałyby zostać zawarte szczegółowe

zasady ustalania kursu, tak aby kredytobiorca sam mógł obliczyć ten kurs w danej

chwili. Choć zatem kurs walut obcych ogłaszany przez bank na podstawie art. 111

ust. 1 pkt 4 pr.bank. wiąże co do zasady klientów banku przy dokonywaniu

z bankiem czynności prawnych w okresie od ogłoszenia kursu do ogłoszenia

nowego kursu, nie można umową związać konsumenta kursami, które dopiero

zostaną ogłoszone, a orzecznictwo jednolicie uznaje takie związanie przyszłym

kursem za niedozwolone.

Sąd Najwyższy konsekwentnie też przyjmuje, że oceny czy postanowienie

umowne jest niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy

(zob. uchwałę SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2)

i od tego momentu klauzule abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że

konsument wyrazi świadomą wolę na objęcie go takimi postanowieniami

umownymi. Skutek niezwiązania klauzulą abuzywną ex tunc oznacza, że zdarzenia

o charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej taką

klauzulę pozostają bez znaczenia dla niewiążącego charakteru niedozwolonych

postanowień umownych. Oznacza to, że fakt wykonania umowy nie stanowi

przeszkody do odchodzenia roszczeń z tytułu nienależnego świadczenia w sytuacji,

gdy umowa uznana jest za nieważną.

W uchwale składu całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22,

Sąd Najwyższy stwierdził, że w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu

indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu

waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,

w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego

postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający

z przepisów prawa lub zwyczajów (pkt 1). W razie zaś niemożliwości ustalenia

wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub

denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie (pkt 2).

I CSK 421/26

6

Niedozwolony charakter sposobu określania kursu waluty obcej przesądza zatem

o niezwiązaniu stron umową w całości. Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie

(art. 88 ustawy o Sądzie Najwyższym), uniemożliwiają uznanie umów stron za

ważne, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po usunięciu z treści umowy

źródła kursu walutowego, co przesądza także o bezpodstawności zarzutu

o możliwości stosowania kursu średniego NBP lub uznania umowy za umowę

kredytu złotowego.

Zgodnie z utrwaloną wykładnią Sądu Najwyższego, warunkiem uznania

postanowienia za indywidualnie uzgodnione jest rzeczywisty wpływ konsumenta na

jego treść. Sam wybór spośród opcji przedstawionych przez przedsiębiorcę, jak

również świadomość treści postanowienia, nie przesądza o spełnieniu tej

przesłanki. Uzgodnienie zachodzi wyłącznie w sytuacji, w której konsument miał

realną możliwość negocjowania brzmienia postanowienia oraz świadomie

zdecydował o jego uwzględnieniu w umowie. W przypadku, gdy przedsiębiorca nie

wykazuje, że taka sytuacja miała miejsce, a jedynie wskazuje na jednostronne

przygotowanie wariantów i wybór przez konsumenta spośród nich, przesłanka

indywidualnego uzgodnienia pozostaje niespełniona. Uzgodnienie musi mieć

charakter faktyczny, a ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na przedsiębiorcy,

zgodnie z art. 3851 § 4 KC (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 13 maja 2022

r., II CSKP 464/22, z 18 maja 2022 r., II CSKP 365/22 i z 27 kwietnia 2023 r.,

II CSKP 1027/22; postanowienia Sądu Najwyższego z 28 września 2023 r., I CSK

6388/22, z 5 października 2023 r., I CSK 420/23, z 9 sierpnia 2024 r., I CSK

1807/23 i I CSK 1849/23 i z 25 marca 2015, I CSK 692/24 oraz wyrok Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W.

przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341).

Błędna jest zatem teza skarżącego, że sama możliwość negocjacji co do

postanowień o źródle kursów walutowych pozwala na uznanie ich za indywidualnie

uzgodnione. W celu uznania postanowienia zawartego w projekcie umowy

sporządzonym przez przedsiębiorcę za indywidulanie uzgodniony przedsiębiorca

musiałby zaproponować negocjacje właśnie co do tego konkretnego postanowienia,

np. przez wskazanie innego możliwego sposobu ustalania kursu (zob.

I CSK 421/26

7

postanowienie Sądu Najwyższego z 28 października 2025 r., I CSK 635/24).

Tymczasem skarżący nie wykazał takiej okoliczności.

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 98 k.p.c.

(M.M.)

[SOP]