Bank nie przejdzie do Sądu Najwyższego w sprawie kredytu frankowego i zapłaci koszty

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją

I CSK 453/26

2

w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że

w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności

o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A.

w W. powołała się na potrzebę wykładni przepisów prawnych,

tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c. co do tego, które postanowienia charakterystyczne dla umów

kredytu indeksowanych do franka szwajcarskiego są abuzywne w razie

stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie banku do ustalania kursu franka

szwajcarskiego rażąco narusza interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi

obyczajami, jak również art. 410 w związku z art. 405, art. 3851 § 1 i 2 k.c. oraz

art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie

nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29,

dalej – „dyrektywa 93/13”) w aspekcie prawidłowości stosowania do rozliczeń stron

w związku z nieważnością umowy kredytu teorii dwóch kondykcji. Wskazała

również, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne, dotyczące:

a) dopuszczalności ustalenia treści umowy (stosunku prawnego) – po usunięciu

z niej postanowienia abuzywnego – na podstawie powołanych we wniosku

przepisów prawa, w tym mających zastosowanie per analogiam; b) chwili

miarodajnej do oceny stanu prawnego rozstrzygającego o możliwości dalszego

obowiązywania umowy kredytu po usunięciu z niej postanowienia abuzywnego;

c) możliwości automatycznej substytucji abuzywnego postanowienia umownego

normą dyspozytywną; d) możliwości uznania art. 358 § 2 k.c. za szczegółowy

przepis dyspozytywny, mający zastosowanie z mocy prawa w miejsce abuzywnej

klauzuli kursowej; e) konieczności badania przez sąd, czy konkretne

rozstrzygnięcie prowadzi do zrealizowania celu dyrektywy Rady 93/13.

W świetle utrwalonego stanowiska, w celu uzasadnienia potrzeby wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest

wykazanie, że określony przepis prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi

poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia

wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w judykaturze

I CSK 453/26

3

w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy

przytoczyć (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r.,

III CSK 104/08 i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga natomiast sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002,

nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r.,

IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r.,

V CSK 547/14).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej

zaskarżonym wyrokiem wystąpiły twierdzone przyczyny kasacyjne.

Przytoczone we wniosku wątpliwości, w zestawieniu z zarzutami skargi

i przedmiotem postępowania przed Sądami meriti, odnosiły się do konsekwencji

zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim)

postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel

kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie.

Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także

wszechstronnie podejmowana w judykaturze Sądu Najwyższego w odniesieniu do

zbliżonych treścią umów kredytowych oraz w orzecznictwie Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się jednolitych

kierunków orzeczniczych, w które wpisywał się zaskarżony wyrok (por. np. uchwała

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21,

OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r.,

V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja 2022 r.,

II CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 13 maja 2022 r.,

II CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia 9 września

2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia

I CSK 453/26

4

20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22, z dnia

28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23,

z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22, z dnia

19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23, z dnia 14 lutego 2025 r.,

II CSKP 1545/22 i z dnia 6 czerwca 2025 r., II CSKP 406/23, postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia 27 kwietnia 2023 r.,

I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22, z dnia 29 maja 2024 r.,

I CSK 2038/23 i z dnia 29 grudnia 2024 r., I CSK 1634/23 oraz powołane tam

dalsze orzecznictwo Sądu Najwyższego; w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20,

I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18 listopada

2021 r., C-212/20, M.P., B.P. przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia 16 marca

2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia

23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A.,

ECLI:EU:C:2023:911).

W kwestii związanej z wykładnią art. 410 w związku z art. 405 k.c.,

art. 3851 § 1 i 2 k.c. oraz art. 6 ust. 1 i dyrektywy 93/13 należało natomiast zważyć,

że w uchwale z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56,

rozważając szczegółowo argumenty mogące przemawiać za tzw. teorią salda

i koncepcją dwóch niezależnych kondykcji, Sąd Najwyższy stwierdził, że jeżeli bez

bezskutecznego – na skutek abuzywności – postanowienia umowa kredytu nie

może wiązać, konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia

o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (por. m.in.

także wcześniejszą uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 r.,

III CZP 11/20, OSNC 2021, nr 6, poz. 40). Wniosek sprowadzał się w tym

fragmencie do próby podważenia tego stanowiska z powołaniem na wyrok

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 czerwca 2025 r., C-396/24,

Lubreczlik, ECLI:EU:C:2025:460. W skardze nie przytoczono jednak racji, które

w zestawieniu z powołaną uchwałą powiększonego składu Sądu Najwyższego

stwarzałyby podstawę do uznania, że wyszczególnione we wniosku przepisy,

w takim układzie procesowym, w jakim zapadł zaskarżony wyrok, implikują

w dalszym ciągu poważne wątpliwości interpretacyjne lub rozbieżności

I CSK 453/26

5

w orzecznictwie. Wniosek nie powoływał się na nowe, nierozważane wcześniej

argumenty, a zarazem pomijał, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej, z dnia 19 czerwca 2025 r., C-396/24, został wydany w układzie

procesowym, w którym – co znalazło wyraz wprost w jego sentencji –

z roszczeniem wobec konsumenta wystąpił przedsiębiorca (bank), domagając się

zwrotu wypłaconej kwoty kredytu, a zatem w odwrotnej konfiguracji aniżeli

prowadząca do wydania wyroku zakwestionowanego skargą kasacyjną

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2026 r., z dnia 17 kwietnia

2026 r., I CSK 1560/24 i z dnia 15 maja 2026 r., I CSK 2913/25). Pogląd, że wyrok

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 czerwca 2025 r., C-396/24,

nie sprzeciwia się stanowisku, że konsumentowi będącemu stroną nieważnej

umowy kredytu przysługuje samodzielne roszczenie o zwrot świadczeń pieniężnych

spełnionych w wykonaniu tej umowy, niezależne od roszczenia restytucyjnego

kredytodawcy, potwierdza wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

z dnia 10 września 2026 r., C-510/25, Adazik, ECLI:EU:C:2026:745 (por. p. 43

uzasadnienia).

W tym stanie rzeczy, w zestawieniu z przywołanym orzecznictwem unijnym

i judykaturą Sądu Najwyższego, wniosek nie ujawniał potrzeby kolejnej wypowiedzi

orzeczniczej w objętej nim materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych,

ponadindywidualnych funkcji skargi kasacyjnej.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

(M.M.)

[SOP]