Pełnomocnik bez umocowania wniósł skargę kasacyjną o zasiedzenie. SN ją odrzucił

Postanowieniem z 10 października 2023 r. Sąd Okręgowy w Łodzi zmienił

postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z 15 października

2021 r. w ten sposób, że oddalił wniosek o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości

(pkt I) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt II).

Wnioskodawcy wnieśli skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego, zaskarżając je w części obejmującej pkt I postanowienia.

I CSK 629/24

2

Jednocześnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie

sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania.

Wnioskodawcy złożyli skargę kasacyjną 18 stycznia 2024 r. Wobec tego, że

pełnomocnik wnioskodawców legitymował się umocowaniem do reprezentowania

ich „we wszystkich instancjach”, co wyłącza postępowanie kasacyjne, Sąd

Okręgowy wezwał pełnomocnika do złożenia pełnomocnictwa do wniesienia skargi

kasacyjnej i do działania w imieniu wnioskodawców przed Sądem Najwyższym.

W odpowiedzi pełnomocnik wnioskodawców przedłożył pełnomocnictwo takiej

treści, datowane jednak na 10 kwietnia 2024 r., a także oświadczenie

wnioskodawców, że zatwierdzają wszystkie czynności dokonane przez

pełnomocnika dotychczas w sprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik M.D. wniósł o jej oddalenie

oraz o zasądzenie od wnioskodawców na jego rzecz kosztów postępowania

kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z przedstawionej sekwencji zdarzeń wynika, że ani w dniu, na który była

datowana skarga kasacyjna (18 stycznia 2024 r.), ani w dniu, w którym upływał

termin do jej wniesienia (24 stycznia 2024 r.) pełnomocnik wnioskodawców nie był

umocowany do wniesienia skargi kasacyjnej, a odpowiednie pełnomocnictwo

zostało udzielone dopiero 10 kwietnia 2024 r. W rezultacie skarga kasacyjna musi

podlegać odrzuceniu jako sporządzona przez osobę nieuprawnioną (zob.

postanowienia SN: z 27 listopada 2009 r., II CSK 399/09; z 16 kwietnia 2014 r.,

II CSK 587/13; z 28 sierpnia 2019 r., III CSK 61/19, i z 30 października 2019 r.,

V CSK 316/18).

Pełnomocnik powinien być umocowany do wniesienia skargi kasacyjnej

w chwili jej wnoszenia, a nie w dacie późniejszej. Przyjęcie, że umocowanie

pełnomocnika udzielone później niż wniesienie skargi kasacyjnej uprawniało go do

jej złożenia, wymagałoby wyinterpretowania z niego potwierdzenia przez

mocodawcę czynności, której dokonał nieumocowany do tego pełnomocnik. Tego

rodzaju potwierdzenie jest zaś niedopuszczalne w przypadku czynności

I CSK 629/24

3

procesowych, dla których przewidziano przymus adwokacko-radcowski (podobnie

SN w postanowieniu z 28 grudnia 2022 r., I CSK 6187/22). W ich przypadku brak

formalny pisma procesowego w postaci nienależytego umocowania pełnomocnika

nie może być usunięty na skutek potwierdzenia przez stronę dokonanych przez

pełnomocnika czynności (zob. uchwałę siedmiu sędziów SN z 23 stycznia 2009 r.,

III CZP 118/08, OSNC 2009, nr 6, poz. 76). Oceny Sądu Najwyższego nie mogło

zatem zmienić zawarte w odpowiedzi na wezwanie Sądu Okręgowego do

przedstawienia odpowiedniego pełnomocnictwa oświadczenie wnioskodawców, że

zatwierdzają wszystkie dokonane dotychczas w sprawie czynności pełnomocnika.

Za mniej rygorystycznym potraktowaniem skargi kasacyjnej nie przemawia

także sposób sformułowania zakresu zaskarżenia orzeczenia Sądu II instancji oraz

wniosku o jego uchylenie z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia (art. 3984 § 1

pkt 1 i 3 k.p.c.). W świetle zdecydowanie dominującego poglądu wskazany

w skardze zakres zaskarżenia oraz wniosku o uchylenie lub uchylenie i zmianę

zaskarżonego orzeczenia musza być bowiem ze sobą ściśle skorelowane, a brak

tej korelacji skutkuje odrzuceniem skargi bez wzywania do uzupełnienia braków

(zob. m.in. postanowienia SN: z 12 października 2007 r., V CSK 309/07, OSNC-ZD

2008, nr C, poz. 81; z 23 sierpnia 2012 r., III CSK 161/12; z 14 sierpnia 2020 r.,

I CSK 107/20; z 21 kwietnia 2021 r., IV CSK 58/21; z 25 kwietnia 2022 r., I CSK

1238/22, i z 21 kwietnia 2022 r., I CSK 793/22, a także dalsze przywołane w nich

orzecznictwo).

Wskazuje się, że dotyczy to także sytuacji, jak ta zaistniała w niniejszej

sprawie, gdy orzeczenie zostało zaskarżone w części, a wnioskodawcy zażądali

jego uchylenia, bez określenia zakresu uchylenia. Przyjmuje się w tym wypadku, że

wniosek o uchylenie orzeczenia, w którym nie wskazano wyraźnie zakresu, odnosi

się do całości orzeczenia. Ogólne reguły języka nakazują bowiem wnioskować, że

odniesienie się do jakiegoś przedmiotu oznacza całość tego przedmiotu, jeżeli

wyraźnie nie wskazano inaczej (zob. szerzej postanowienie SN z 16 maja 2025 r.,

II CSKP 826/23).

Kwestia ta nie jest jednak jednoznaczna, gdyż wobec zidentyfikowania

w orzecznictwie dodatkowego, niewynikającego z ustawy, wymagania formalnego

I CSK 629/24

4

w postaci korelacji między zakresem zaskarżenia i zakresem wniosku kasacyjnego

kwestia ta stała się przedmiotem zagadnienia prawnego przekazanego do

rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego (III CZP 29/25).

Oczekiwanie na rozstrzygnięcie tego zagadnienia nie ma znaczenia dla sprawy

wobec wskazanego powyżej braku umocowania pełnomocnika.

Z tych przyczyn skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu na podstawie art.

3986 § 2 i 3 k.p.c.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 3

k.p.c. oraz art. 98 § 1, 11, 3 i 4 i 105 § 1 zd. 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., § 10 ust. 4

pkt 2, § 5 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 6 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Marcin Krajewski

(E.M.)

[r.g.]