Zwrot części subwencji od spółki jawnej. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją

w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że

w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności

o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca S. Spółka

jawna w K. powołała się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej wynikającą z

tego, że Sąd Okręgowy, podzielając ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji,

dokonał odmiennego zastosowania prawa materialnego, które zastosował błędnie –

w stopniu rażącym. Wskazała również na występowanie w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego co do właściwego sposobu wykładni § 3 ust. 6 łączącego

strony Regulaminu i możliwości uznania tego postanowienia za podstawę żądania

zwrotu subwencji.

Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu Najwyższego, oczywista

zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy

wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Oczywiste jest przy

tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia

dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć

kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych przez skarżącego

przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3,

poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia

15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

I CSK 665/26

3

Wykazanie tak rozumianej oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga

przeprowadzenia odrębnego, zwartego jurydycznego wywodu, wskazującego, jakie

przepisy prawa zostały naruszone, dlaczego ich naruszenie prowadziło do wydania

wadliwego rozstrzygnięcia i z jakich względów nieprawidłowość ta ma charakter

kwalifikowany i oczywisty. Złożony w skardze wniosek wywodu takiego nie zawierał,

obejmował natomiast polemiczne stanowisko pozwanej w przedmiocie ziszczenia się

przesłanek żądania zwrotu części subwencji, w tym co do tego, czy złożone przez

pozwaną oświadczenie należało uznać za „nieprawdziwe”. Na stanowisko to nie

rzutowało odwołanie się we wniosku do art. 405 i art. 410 k.c., zważywszy, że

podłożem uwzględnienia powództwa były postanowienia umowy, nie zaś przepisy

o bezpodstawnym wzbogaceniu, na co expressis verbis zwrócił uwagę Sąd

Okręgowy.

Pozwana pominęła ponadto część argumentacji Sądu Okręgowego, w której

zwrócono uwagę, że zaaprobowanie stanowiska wiążącego atrybut „prawdziwości”

podawanej informacji z treścią składanej w konkretnym momencie deklaracji podatku

VAT wypaczałoby znaczenie rozważanego postanowienia, ponieważ mogłoby

prowadzić do ciągłych modyfikacji poziomu przychodów w określonym czasie,

czyniąc de facto ów poziom zmiennym. Sąd Okręgowy podniósł również, czego nie

można negować, że powierzenie prowadzenia księgowości osobie trzeciej może

mieć znaczenie w relacji między pozwaną a tą osobą, nie zaś w kontekście oceny

prawdziwości składanego przez pozwaną oświadczenia. Dostrzec również należało,

że sposób rozumienia wymagania, aby składane oświadczenie było „prawdziwe”,

lokuje się w płaszczyźnie wykładni umowy stron (art. 65 § 2 k.c.), podczas gdy

pozwana kładła nacisk na wykładnię samego oświadczenia złożonego przez

pozwaną, czemu odpowiadały przywołane w podstawach kasacyjnych

art. 65 § 1 i art. 651 k.c.

W tym stanie rzeczy rozważania wniosku – w zestawieniu z motywami

zaskarżonego wyroku – nie stwarzały podstawy do przyjęcia, aby wyrok ten był

wadliwy w stopniu kwalifikowanym i dostrzegalnym już prima vista.

Wniosek nie ujawniał również żadnego zagadnienia prawnego w rozumieniu

art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., co wymagałoby sformułowania konkretnego problemu

prawnego, uzasadnienia, że ma on precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie

dla rozwoju prawa i odniesienia go do konkretnych przepisów prawa. Treść wniosku

w tym fragmencie sprowadzała się do pytania o prawidłowość stanowiska Sądu

I CSK 665/26

4

Okręgowego wyrażonego na tle konkretnej umowy, w okolicznościach

rozstrzygniętej sprawy, na co wskazywało również odwołanie się w celu

uzasadnienia tej przyczyny kasacyjnej do argumentacji, która miała służyć

wykazaniu oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.

Na marginesie jedynie należało zauważyć, że taki sposób zredagowania

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania implikował sprzeczność,

ponieważ przyoblekał te same kwestie prawne w ramy przyczyn kasacyjnych

określonych w art. 398 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Jasne jest tymczasem, że albo w sprawie

występuje zagadnienie prawne, a więc kwestia trudna, dotychczas nierozstrzygnięta

i wymagająca pogłębionej analizy albo też skarga jest zasadna w sposób oczywisty,

co zakłada niewystępowanie w sprawie żadnych zagadnień prawnych

(por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2011 r., II UK 24/11,

z dnia 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14, i z dnia 18 października 2016 r., I UK 466/15).

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

(K.G.)

[SOP]