Sąd Najwyższy nie przyjął skargi leasingobiorcy o ładowarkę, zapłaci 5400 zł kosztów

Wyrokiem z 27 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił

powództwo […] sp. z o.o. w W. przeciwko E. w K. o wydanie ładowarki kołowej

marki […] z łyżką, rok produkcji 2015 r. oraz zasądził od strony powodowej na rzecz

strony pozwanej kwotę 10 817 zł tytułem kosztów procesu.

I CSK 947/26

2

Sąd pierwszej instancji ustalił m.in., że w dniu 1 kwietnia 2016 r. zawarły

umowę leasingu przedmiotowej ładowarki, w ramach której strona powodowa

występowała jako finansująca, zaś strona pozwana jako korzystająca. W umowie

cena zakupu przedmiotu leasingu została określona na kwotę 730 000 zł netto

(897 900 zł brutto) (korzystająca był jednocześnie dostawcą przedmiotu leasingu i 1

kwietnia 2016 r. wystawiła finansującej fakturę Vat tytułem sprzedaży przedmiotu

leasingu za ww kwotę). Strony ustaliły harmonogram rat leasingowych na 20 - go

dnia każdego miesiąca od 20 kwietnia 2016 r. do 20 marca 2020 r. w wysokości

15 730, 90 zł netto. Umowa leasingu miała się skończyć z dniem wymagalności

ostatniej raty leasingowej. Na podstawie § 7 ust. 1 tej umowy korzystający

zobowiązał się do kupna przedmiotu leasingu po upływie podstawowego okresu

umowy leasingu, w terminie 30 dni od daty wymagalności ostatniej raty

leasingowej, zaś w przypadku braku uregulowania jakichkolwiek należności

wynikających z umowy leasingu, w terminie 30 dni od daty wymagalności ostatniej

raty leasingowej w § 7 ust. 2 zastrzeżono na rzecz finansującego uprawnienie do

żądania od korzystającego wykonania zobowiązania do nabycia albo dokonania

zwrotu przedmiotu leasingu, przy czym jak wynikało z § 7 ust. 3 w przypadku

otrzymania przez korzystającego wezwania do zwrotu przedmiotu leasingu,

zobowiązanie korzystającego do nabycia tego przedmiotu wygasało, a finansujący

był uprawniony do sprzedaży przedmiotu leasingu dowolnie wybranej osobie, a

korzystający oświadczył, że w takim przypadku zrzeka się wszelkich roszczeń

wobec finansującego z tytułu nabycia przedmiotu leasingu.

Postanowieniem z 30 listopada 2018 r. Sąd Rejonowy w Koszalinie otworzył

postępowanie układowe pozwanej spółki i powołał nadzorcę sądowego.

W dniu 18 stycznia 2019 r. strony zawarły porozumienie do umowy leasingu,

na podstawie którego strona powodowa cofnęła oświadczenie z 3 grudnia 2018 r. o

wypowiedzeniu umowy oraz strony ustaliły nowy harmonogram spłat rat

leasingowych w ten sposób, że termin wymagalności rat płatnych w grudniu 2018 r.

i styczniu 2019 r. został przesunięty na 10 lutego 2019 r., a od 20 lutego 2019 r.

dotychczasowy harmonogram nie uległ zmianie. Termin zapłaty ostatniej raty

leasingowej przypadł na 20 marca 2020 r., zaś wartość resztowa (cena sprzedaży)

wyniosła 730 zł (netto).

I CSK 947/26

3

Postanowieniem z 21 kwietnia 2020 r. (sprostowanym 25 czerwca 2020 r.)

Sąd Okręgowy w Szczecinie orzekając reformatoryjnie w związku z zażaleniem

dłużnika i wierzycieli od postanowienia Sądu Rejonowego w Koszalinie z 15

października 2019 r., zatwierdził układ E. sp. z o.o. w K. z wierzycielami, bez

przeprowadzenia zgromadzenia wierzycieli, przyjęty postanowieniem sędziego -

komisarza z 19 sierpnia 2019 r., stosownie do którego miało nastąpić umorzenie

wierzytelności szczegółowo określonych grup interesów wierzycieli w zakresie

odsetek i innych należności ubocznych naliczonych do dnia otwarcia postępowania,

jak i po tej dacie. W spisie wierzytelności sporządzonym w toku postępowania

restrukturyzacyjnego umieszczono także wierzytelności strony powodowej w

łącznej kwocie 58 369,89 zł (raty leasingowe nr 30-32 wraz z notami odsetkowymi i

dodatkowymi fakturami przychodowymi) i zgodnie z zatwierdzonym układem

umorzono je do wysokości 29 029,09 zł, a pierwsza rata układowa stała się

wymagalna w IV kwartale 2020 r. W toku przyspieszonego postępowania

układowego strona pozwana terminowo regulowała raty leasingowe wymagalne po

otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego.

W dniu 18 maja 2020 r. finansujący wezwał korzystającego do zwrotu

przedmiotu leasingu. W odpowiedzi korzystający uznał żądanie strony powodowej

za bezpodstawne, a w związku z uiszczeniem ostatniej raty leasingowej 12 stycznia

2023 r. i ceny sprzedaży przedmiotu leasingu w kwocie 897,90 zł brutto złożył

ponownie 13 stycznia 2023 r. finansującemu oświadczenie, że w związku z

terminowym zakończeniem umowy leasingu deklaruje nabycie przedmiotu leasingu.

Wartość przedmiotu leasingu po zakończeniu umowy leasingu wyniosła

300 000 zł netto.

Sąd Okręgowy oddalił powództwo uznając, że pozwany wykazał, iż

przysługuje mu skuteczne względem powoda uprawnienie do władania rzeczą,

bowiem pozwany uregulował wszystkie raty leasingowe w terminie wynikającym z

harmonogramu, z wyjątkiem trzech rat objętych postanowieniem Sądu z 21

kwietnia 2020 r. o zatwierdzeniu układu, co do których układ ten zmienił termin

wymagalności i które to raty zostały zapłacone w kwotach i terminach wynikających

z tego postanowienia.

I CSK 947/26

4

Sąd pierwszej instancji zwrócił też uwagę, ze zgodnie z art. 252 ust. 1

ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (dalej: „pr. restrukt.”) od

dnia otwarcia przyspieszonego postępowania układowego do dnia jego

zakończenia spełnianie przez dłużnika albo zarządcę świadczeń wynikających z

wierzytelności, które z mocy prawa są objęte układem, jest niedopuszczalne. W

konsekwencji brak uregulowania trzech rat w terminach umownych nie wynikał ze

złej woli pozwanego, a jedynie z ww regulacji pr. restrukt. Stosownie do art. 166

ust. 1 pr. restrukt. prawomocnie zawarty i zatwierdzony przez sąd układ wiąże

wierzycieli, których wierzytelności według tej ustawy są objęte układem, chociażby

nie zostały umieszczone w spisie wierzytelności.

W wyniku apelacji strony powodowej Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem

z 25 lutego 2025 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że nakazał

stronie pozwanej wydanie powodowej spółce ładowarki kołowej V. z łyżką i

rozstrzygnął o kosztach procesu za obie instancje.

W ocenie Sądu odwoławczego zatwierdzony w ramach postępowania

restrukturyzacyjnego układ nie kreował między stronami nowego stosunku

prawnego, ani nie powodował zmiany dotychczasowych postanowień umowy

leasingu, a w szczególności nie powodował wydłużenia okresu leasingu, czy też

terminu na wykup przedmiotu leasingu, zwłaszcza w kontekście wygaśnięcia

umowy ze względu na upływ okresu, na jaki została zawarta. Nie zmieniał także

kolejności płatności poszczególnych rat ani terminów płatności tych rat, które nie

były objęte układem. Układ dotyczył rat 30-32, ale już nie rat 33-47. Wykup

przedmiotu leasingu możliwy był po upływie podstawowego okresu tej umowy (data

początkowa wykupu) do upływu 30 dni, licząc od daty wymagalności ostatniej raty

leasingowej, którą zgodnie z postanowieniami tej umowy była rata 47, płatna do

dnia 20 marca 2020 r. W tej sytuacji zobowiązanie pozwanego do wykupu

przedmiotu leasingu (§ 7 ust. 1 umowy leasingu) w okresie między 20 marca a 20

kwietnia 2020 r. nie powstało i nie mogło zostać zrealizowane z woli pozwanego.

Umowa leasingu uległa rozwiązaniu, a ponadto termin na złożenie przez pozwaną

spółkę skutecznego oświadczenia o nabyciu przedmiotu leasingu upłynął

bezskutecznie, gdyż w tym okresie zalegała ona wobec powodowej spółki z

I CSK 947/26

5

należnościami wynikającymi z umowy leasingu i miało to miejsce przed

uprawomocnieniem się układu restrukturyzacyjnego.

W skardze kasacyjnej strona pozwana zaskarżyła wyrok Sądu drugiej

instancji w całości, zarzucając naruszenie art. 222 § 1 k.c. w zw. art. 471 k.c., art.

65 § 2 k.c. oraz art. 252 ust. 1 pr. restrukt. w zw. z art. 709¹ k.c. oraz § 7 ust. 1

umowy leasingu i § 2 pkt 8 ogólnych warunków umowy leasingu, a także art. 327¹ §

1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Z kolei wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 3989

§ 1 pkt 1 k.p.c., formując zagadnienie prawne o treści: czy układ zawarty przez

dłużnika (leasingobiorcę) w postępowaniu restrukturyzacyjnym, na podstawie art.

150 ust. 1 pkt 1 pr. restrukt w zw. z art. 166 ust. 1 pr. restrukt. oraz art. 252 ust. 1

pr. restrukt. kreuje nowe terminy wymagalności wszystkich objętych układem rat

wynikających z umowy leasingu zawartej przez dłużnika (leasingobiorcę) -

modyfikując tym samym pierwotne terminy ustalone w umowie (art. 709¹ k.c.), co

może skutkować wydłużeniem umowy leasingu?.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W

judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

I CSK 947/26

6

postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,

OSNC 2001, nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na

przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka ta nie została

jednak spełniona.

Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie

okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na

przesłankę istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) polega na

sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do

rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas

nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania

wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (por. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z

dnia 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 21

czerwca 2016 r., V CSK 21/16, nie publ., z dnia 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16,

nie publ.).

Sformułowane przez skarżącego zagadnienie prawne nie ma charakteru

istotnego w rozumieniu przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i

może być rozwiązane za pomocą podstawowych reguł wykładni dotyczących

rudymentarnych zasad dotyczących stosunku prawnego wynikającego z umowy

leasingu oraz postępowania restrukturyzacyjnego.

Zatwierdzony przez sąd w ramach postępowania restrukturyzacyjnego

pozwanego układ z jego wierzycielami miał takie znaczenie, że przesuwał terminy

spłaty trzech rat leasingowych oraz redukował ich wysokość - w stosunku do

harmonogramu umownego - przy czym terminy te przypadły już na czas po

zakończeniu terminu, na jaki została zawarta przez strony umowa leasingu i na

czas po upływie wskazanego w tej umowie terminu na wykonanie przez pozwanego

I CSK 947/26

7

prawa do wykupu przedmiotu leasingu. Poza tym układ ten miał taki skutek, że

finansujący nie mógł skutecznie wypowiedzieć umowy leasingu z uwagi na to, że

pozwany nie zapłacił rat 30-32 w terminach wynikających z harmonogramu

umownego oraz w umówionej wysokości i co oczywiste ze względu na przesunięcie

terminu płatności przedmiotowych rat strona powodowa utraciła też uprawnienie do

odsetek od tych rat (nawet w zredukowanej wysokości tych rat) za okres do upływu

nowych terminów spłaty tych rat. W takim tylko zakresie zatwierdzony w

postępowaniu restrukturyzacyjnym układ ograniczał powodową spółkę w

uprawnieniach wynikających z zawartej ze stroną pozwaną umowy leasingu.

Jednak zatwierdzony układu nie modyfikował terminu zakończenia umowy leasingu

ani też przewidzianego w tej umowie terminu na wykonanie przez stronę pozwaną

prawa do wykupu przedmiotu leasingu ani nie ograniczał strony powodowej w

innych uprawnieniach przysługujących jej na podstawie zapisów tej umowy (w tym

do żądania zwrotu przedmiotu leasingu po zakończeniu umowy leasingu), gdyż nie

wynika to z treści tego układu ani z przepisów pr. restrukt. (zob. art. 156, który

określa istotę i zakres restrukturyzacji). Stosownie do art. 3 ust. 1 pr. restrukt. celem

postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika

przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze układu z wierzycielami, który to

układ, zgodnie z art. 150 pr. restrukt., obejmuje wierzytelności wierzycieli dłużnika,

a zatem nie uprawnienia, w tym niepieniężne dłużnika. W szczególności więc

przesunięcie terminów spłaty rat 30-32 nie mogło wydłużyć czasu, na jaki została

zawarta umowa leasingu, jak również nie mogło pozbawić powodową spółkę

uprawnienia z § 7 ust. 2 i 3 umowy leasingu, w sytuacji gdy przesunięcie terminów

spłaty rat 30-32 skutkowało tym, że po zakończeniu umowy leasingu strona

powodowa nie otrzymała w pełnej wysokości należności określonych w tej umowie,

co stanowiło jeden z warunków powstania po stronie pozwanego uprawnienia do

wykupu przedmiotu leasingu. Tym samym zatwierdzony układ nie modyfikował też

warunków umownych implikujących powstanie po stronie pozwanej uprawnienia do

żądania od strony powodowej wykupu przedmiotu leasingu. Zatwierdzony przez

Sąd układ nie zawieszał uprawnienia strony powodowej do żądania zwrotu

przedmiotu leasingu po zakończeniu umowy leasingu do czasu upływu nowych

terminów spłaty rat 30-32. Należy więc odróżniać wierzytelność powoda z tytułu rat

I CSK 947/26

8

30-32, które zostały objęte tym układem od warunków implikujących powstanie

uprawienia pozwanego do żądania od powoda wykupu przedmiotu leasingu i

uprawnienia strony powodowej do żądania zwrotu przedmiotu leasingu, gdyż te

warunki nie zostały zmienione tym układem.

Uprawnienie pozwanego do żądania wykupu przedmiotu leasingu

uzależnione było od zapłaty wszystkich rat w umówionych terminach i w umówionej

wysokości przed upływem czasu, na jaki została zawarta umowa leasingu. Strona

powodowa jako leasingodawca nie może ponosić negatywnych skutków

popadnięcia strony pozwanej w kłopoty finansowe poza tymi, które wprost wynikają

z zatwierdzonego układu.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania

kasacyjnego orzekł na podstawie art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art.

39821 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie za

zastępstwo procesowe ustalone według minimalnej stawki taryfowej (§ 2 pkt 7 w

zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, jedn. tekst:

Dz. U. z 2026 r., poz. 118). O ustawowych odsetkach za opóźnienie orzeczono w

oparciu o art. 98 § 1¹ zd. 3 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 9

marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych

innych ustaw, Dz. U. poz. 614, przy uwzględnieniu § 2a rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli

wykonalności.

[PG]

[a.ł]