Oskarżony żądał 6150 zł za obrońcę, SN zasądził 900 zł za odpowiedź na kasację

Postanowieniem wydanym na posiedzeniu bez udziału stron, w dniu 29

sierpnia 2025 r., sygn. akt I KK 255/25, Sąd Najwyższy oddalił jako oczywiście

I KK 255/25

2

bezzasadną kasację wniesioną przez prokuratora, który kwestionował prawomocny

wyrok uniewinniający S. S. od zarzucanego mu czynu.

Pismem z dnia 26 września 2025 roku oskarżony złożył wniosek o zasądzenie na

jego rzecz zwrotu poniesionych kosztów obrony z wyboru w wysokości 6.150

złotych, przesyłając także kopię faktury VAT nr […] z dnia 14 lipca 2025 roku, z

której wynika, że wymieniona w niej kwota 6.150 zł brutto (5.000,00 + 23% VAT)

stanowi zapłatę za „prowadzenie sprawy przed Sądem Najwyższym” (k. 36-37 akt

SN).

Pismem z dnia 28 października 2025 roku powyższy wniosek uzupełniono,

przesyłając dodatkowo kopię umowy zlecenia, datowanej na dzień 7 lipca 2025

roku, zawartej pomiędzy S. S. , a adw. R. K. oraz kopię potwierdzenia dokonania

przelewu (k. 43-44 akt SN). Jako okoliczności mające uzasadniać podwyższenie

stawki minimalnej, S. S. wskazał na zawiły charakter sprawy, obszerność

zgromadzonego materiału dowodowego, a także znaczny nakład pracy adwokata

mający na celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia

sprawy.

Sąd Najwyższy uznał co następuje.

Wniosek o przyznanie poniesionych kosztów obrony co do zasady okazał się

słuszny, gdyż zgodnie z art. 637a k.p.k. do kosztów postępowania kasacyjnego

stosuje się odpowiednio przepisy o kosztach postępowania odwoławczego, chyba,

że ustawa stanowi inaczej. Wobec tego odpowiednie zastosowanie w tej sprawie

znalazł art. 636 § 1 k.p.k., przewidujący obciążenie Skarbu Państwa kosztami

procesu za postępowanie odwoławcze, jeżeli środek odwoławczy pochodzi

wyłącznie od oskarżyciela publicznego i nie został uwzględniony, jak miało to

miejsce w przedmiotowej sprawie. Do kosztów procesu niewątpliwie należą

uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy

(art. 626 § 1 pkt 2 k.p.k.).

Wniosek nie mógł zostać jednak uwzględniony w całości.

Wynagrodzenie adwokata ustanowionego z wyboru odbywa się w granicach

dopuszczalnej, szerokiej autonomii (art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r.

I KK 255/25

3

Prawo o adwokaturze (Dz.U.2024.1564 t.j.). Zasada umowności ustalania opłat za

czynności adwokackie, uwzględniająca prawa rynku, obowiązuje jednak tylko

między stronami umowy. W przypadku ustalania przez sąd wysokości zwrotu

poniesionych kosztów obrony, sytuacja przedstawia się inaczej, gdyż zwrot ten

limitowany jest określonymi stawkami, regulowanymi przepisami prawa.

Zasądzenie kosztów obrony wyższych od stawek minimalnych (maksymalnie w

wysokości ich sześciokrotności) wymaga wykazania i ustalenia okoliczności

uzasadniających takie rozstrzygnięcie (por. postanowienie SN z dnia 12 marca

2019 r., VI KZ 4/19, Lex 2633108; postanowienie SN z dnia

5 marca 2021 r., IV KK 319/19, Lex 3189930). Ustalona w umowie wysokość opłat

za czynności adwokackie nie musi stanowić podstawy zasądzenia przez sąd

poniesionych przez tę stronę kosztów zastępstwa prawnego (postanowienie SN z

dnia 18 lutego 2020 r., V KK 534/18, Lex 3260337).

W przedmiotowej sprawie ustanowiony przez oskarżonego obrońca złożył

pisemną odpowiedź na kasację z dnia 7 lipca 2025 roku, wnosząc o jej

nieuwzględnienie, w uzasadnieniu odnosząc się do dotychczasowego biegu

postępowania.

Wysokość przysługującego zwrotu poniesionych kosztów obrony z wyboru

określona jest Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października

2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964 t.j.). Zgodnie

z jego przepisami, w sytuacji nieuwzględnienia środka zaskarżenia wniesionego na

niekorzyść oskarżonego, przysługuje mu zwrot poniesionych kosztów ustanowienia

jednego obrońcy z wyboru, jednak nie za sam fakt ustanowienia obrońcy i podjęcia

się przezeń obrony, a za konkretnie podjęte działania. Może to być przykładowo:

uczestnictwo w rozprawie sądowej, sporządzenie i wniesienie kasacji czy też

dokonanie określonej czynności procesowej w toku postępowania sądowego. W

przedmiotowym postępowaniu zrealizowane na zewnątrz (a więc niejako widoczne

dla Sądu Najwyższego) czynności obrończe polegały wyłącznie na złożeniu

odpowiedzi na kasację. Ponieważ rozporządzenie nie przewiduje opłaty za tego

rodzaju czynność, Sąd Najwyższy przyjmuje, że doszło do tej ostatniej spośród

przedstawionych aktywności, a zatem do dokonania określonej czynności

I KK 255/25

4

procesowej w toku postępowania kasacyjnego. Zgodnie z § 12 ust. 1

rozporządzenia, stawka minimalna za tego rodzaju działanie wynosi 25% stawki

minimalnej przewidzianej za obronę w sprawie, w której ta czynność ma być

dokonana. Stosownie do § 11 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia stawka minimalna za

obronę przed Sądem Najwyższym wynosi 1.200 zł, a zatem w konsekwencji

należną co do zasady na rzecz oskarżonego opłatą jest 300 zł.

Oskarżony domagał się jednak kwoty 6.150 zł, co już z istoty sprawy było

niemożliwe, gdyż przepis zawarty w § 15 ust. 3 rozporządzenia co prawda daje

możliwość ustalenia opłaty w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, ale

ogranicza ją do sześciokrotności tejże stawki, tj. w analizowanym przypadku do

kwoty 1.800 zł.

Należy zauważyć, że opłatę ustala się w wysokości przewyższającej stawkę

minimalną wówczas, gdy uzasadniają to określone rozporządzeniem okoliczności

(§ 15 ust. 3). Zalicza się do nich w szczególności niezbędny nakład pracy adwokata,

w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy,

liczbę stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności

podjęte w sprawie; wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia

okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do

wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości

w orzecznictwie i doktrynie; rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas

prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii

biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z

dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.

W świetle zatem obowiązujących regulacji normatywnych, ustalenie opłaty

wyższej niż stawka minimalna, lecz nieprzekraczającej sześciokrotności tej stawki,

może być uzasadnione w szczególności rodzajem i zawiłością sprawy oraz

niezbędnym nakładem pracy adwokata (por. M. Gawryluk, Prawo o adwokaturze.

Komentarz, Warszawa 2012, art. 16). Także w orzecznictwie słusznie przyjmuje się,

że sąd może kontrolować wysokość żądanego przez stronę wynagrodzenia

adwokata w zakresie przekraczającym stawki minimalne, określone w przepisach

I KK 255/25

5

wskazanych w rozporządzeniu, przy czym kontrola ta dokonywana ma być przy

uwzględnieniu rodzaju i stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy obrońcy lub

pełnomocnika (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I

KZP 1/11, OSNKW 2011, z. 5, poz. 38).

Odnosząc się więc już bezpośrednio do kwoty wskazanej we wniosku,

przypomnieć trzeba, że podstawą jej zwiększenia nie mogą być czynności

zrealizowane przez obrońcę wcześniej, w toku postępowania rozpoznawczego lub

odwoławczego. Sąd Najwyższy dokonuje zwrotu kosztów obrony wyłącznie za

postępowanie kasacyjne, a co za tym idzie, uwzględniające jedynie działania

podjęte przez obrońcę w tym postępowaniu i na jego potrzeby. W realiach sprawy

przedmiotem analizy obrońcy, pełniącego tę funkcję także w postępowaniu

rozpoznawczym i odwoławczym, była jedynie kasacja prokuratora. Nie wymagało to

zatem podejmowania czasochłonnych analiz i znacząco zwiększonego nakładu

pracy, czego można byłoby się spodziewać gdyby przykładowo obrony podjął się

adwokat nieuczestniczący wcześniej w postępowania i nieznający akt sprawy, bądź

kasacja zawierała elementy wcześniej w sprawie niepodnoszone. W

przedmiotowym postępowaniu kasacyjnym takiego rodzaju sytuacje nie miały

miejsca.

Zauważyć dodatkowo należy, iż zawarte pomiędzy oskarżonym, a adw. R. K.

umowa przewidziała należne obrońcy wynagrodzenie, płatne co do zasady z góry,

które to obejmowało również udział obrońcy w rozprawie kasacyjnej (także na wielu

posiedzeniach) oraz koszty dojazdu obrońcy na rozprawę. Te elementy umowy nie

zostały wykonane, gdyż sprawa została zakończona na posiedzeniu bez udziału

stron.

Biorąc zatem pod uwagę wskazane przez oskarżonego okoliczności mogące

uzasadniać podwyższenie stawki minimalnej, znaleźć uzasadnienie mogło

podwyższenie kosztów obrony jedynie do wysokości trzykrotności stawki

minimalnej. Sprawa na etapie kasacyjnym nie wymagała aż takiego nakładu pracy

przez obrońcę, który uzasadniałby maksymalne podwyższenie należnego

oskarżonemu zwrotu opłaty.

I KK 255/25

6

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.

[JJ.]

[a.ł]