Zjazd na przeciwległy pas po zmianie pasa. SN oddalił kasację skazanego o awarię auta

Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu wyrokiem z dnia 11

kwietnia 2024 r., sygn. akt III K 699/17, uznał oskarżonego Ł.K. za winnego

szczegółowo opisanego w wyroku przestępstwa z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 177

§ 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za które wymierzył mu karę 2 lat i 10 miesięcy

pozbawienia wolności, a ponadto orzekł na podstawie art. 42 § 1 k.k. zakaz

I KK 386/25

2

prowadzenia pojazdów mechanicznych wszelkiego rodzaju na okres 6 lat oraz

zadośćuczynienie na rzecz oskarżycielek posiłkowych oraz pokrzywdzonej.

Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego Sąd Okręgowy w Poznaniu

wyrokiem z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt XVII Ka 893/24, zmienił zaskarżony

wyrok w zakresie opisu czynu, a ponadto obniżył karę pozbawienia wolności

wymierzoną oskarżonemu do wysokości roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a

środek karny obniżył do 4 lat, w pozostałym zakresie utrzymując zaskarżony wyrok

w mocy.

Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego,

zaskarżając go w całości, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego, które

mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, tj.:

„1) rażące naruszenie art. 7 k.p.k. w związku z art. 201 k.p.k. w związku z

art. 410 k.p.k. w związku z art. 437 § 2 k.p.k. w związku z art. 433 § 1 i 2

k.p.k. oraz w związku z art. 457 § 3 k.p.k. polegające na dokonaniu na etapie

postępowania apelacyjnego sprzecznej z zasadami prawidłowego

rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a także

wybiórczej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, ze szczególnym

uwzględnieniem dowodów z opinii biegłych z dziedziny rekonstrukcji

wypadków, poprzez:

a. bezpodstawne oraz nieuzasadnione zdyskredytowanie treści opinii

biegłych poprzez wybiórcze i arbitralne uwzględnienie wniosków z

opinii biegłych oraz całkowite pominięcie przy wyrokowaniu przez Sąd

II instancji treści opinii biegłych w zakresie, w którym biegli wskazywali

jednoznacznie, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego

niemożliwym jest ustalenie bezpośredniej przyczyny zjazdu pojazdu

prowadzonego przez oskarżonego na pas przeciwległy (zeznania

biegłego M.Ś. k. 1243 akt, zeznania biegłego R.Ł. k. 1242 akt),

co doprowadziło do błędnego uznania, że bezpośrednią przyczyną wypadku

było to, że oskarżony Ł.K. nie zachował bezpiecznej prędkości, która

pozwalałaby mu na bezpieczne dokonanie zmiany pasa ruchu i tym samym

doprowadził do utraty sterowności prowadzonego przez niego pojazdu, mimo

że w postępowaniu za pomocą wiedzy specjalistycznej biegłych nie

I KK 386/25

3

wykluczono, iż przyczyna zaistniałego wypadku mogła inna w tym, iż mogła

mieć ona źródło w awarii pojazdu;

2) rażące naruszenie art. 7 k.p.k. w związku z art. 410 k.p.k. w związku z

art. 437 § 2 k.p.k. w związku z art. 433 § 1 i 2 k.p.k. oraz w związku z art.

457 § 3 k.p.k. polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny

dowodów na etapie postępowania apelacyjnego w zakresie, w którym Sąd

uznał za niezasadne wskazane w pkt 2 apelacji zarzuty, poprzez które to

naruszenie doszło do błędnej bo dokonanej dowolnie, a nie swobodne,

oceny dowodu w postaci opinii biegłych A.P., R.Ł. i M.Ś. wyjaśnień

skazanego Ł.K., co doprowadziło do nieuprawnionego przyjęcia że

oskarżony Ł.K. wykonywał manewru zmiany pasa ruchu, w sytuacji, gdy z

zebranego materiału dowodowego okoliczność ta nie wynika, albowiem

oskarżony twierdził jedynie, że miał taki zamiar, a pozostały materiał

dowodowy, w tym w szczególności żaden z biegłych powołanych do sprawy

w badaniu i opiniowaniu sprawy nie potwierdził i nie stwierdził, że doszło do

wykonania takiego manewru przez skazanego;

3) rażące naruszenie art. 7 k.p.k. w związku z art. 410 k.p.k. w związku z

art. 437 § 2 k.p.k. w związku z art. 433 § 1 i 2 k.p.k. oraz w związku z art.

457 § 3 k.p.k. polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny

dowodów na etapie postępowania apelacyjnego w zakresie, w którym Sąd

uznał za wystarczające dla ustaleń faktycznych o bezpośredniej przyczynie

zaistnienia wypadku: - zeznania świadka P.P., który zeznał że zapytał

skazanego czy ten pamięta jak doszło do wypadku a ten odpowiedział, iż go

zarzuciło (k 335v), zeznania świadka M.K., który zeznał odnosząc się do

treści notatki służbowej z dnia 27 grudnia 2016 r. że na miejscu zastano

kierującego pojazdem m-ki M. i że z jego relacji wynikało, że do wypadku

mogły przyczynić się koleiny (k. 1007), mimo że tak uzyskane dowody

(zeznania) nie są kategoryczne i stanowią jedynie opis przekazu odczuć

skazanego w stanie stresu powypadkowego a nadto mają bezspornie formę

przypuszczającą i nie mogą stanowić, nawet w połączeniu z innymi

dowodami dotyczącymi występujących w dniu zdarzenia opadów czy

wiejącego wiatru i wreszcie występujących kolein na drodze o tym, że z cała

I KK 386/25

4

pewnością przyczyną wypadku było niezachowanie szczególnej ostrożności

przez oskarżonego przy zmianie pasa ruchu, co doprowadziło do wpadnięcia

w poślizg kierowanego przez niego pojazdu i tym samym utraty panowania

nad jego kierunkiem jazdy;

4) rażące naruszenie art. 452 § 1 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z

art. 433 § 1 i § 2 oraz art. 457 § 3 k.p.k., poprzez niesłuszne oddalenie

wniosku dowodowego skazanego o przeprowadzenie dowodu z opinii

biegłego z dziedziny mechaniki pojazdów, rekonstrukcji wypadków

drogowych oraz pożarnictwa na okoliczność przyczyn samozapłonu pojazdu

skazanego, a tym samym celem ustalenia okoliczności dot. stanu

technicznego pojazdu przed wypadkiem, gdyż w związku z ustaleniami

możliwe jest ustalenie awarii pojazdu skazanego, co ograniczyło prawo do

obrony skazanego, gdyż doprowadziło do unicestwienia zasadnej inicjatywny

dowodowej w zakresie uszczegółowienia opinii biegłych ewidentnie

naruszając wspomnianą normę art. 452 § 2 k.p.k. która wyklucza oddalenie

wniosku dowodowego, jeżeli okoliczność, która ma być udowodniona, w

granicach rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy, ma istotne znaczenie

dla ustalenia, czy został popełniony czyn zabroniony”.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroków

Sądu odwoławczego oraz Sądu I instancji i przekazanie sprawy Sądowi I

instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu

odwoławczego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego

rozpoznania.

W odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy Poznań-Nowe Miasto

w Poznaniu wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Oczywista bezzasadność kasacji skutkowała jej oddaleniem na

posiedzeniu w trybie określonym w art. 535 § 3 k.p.k.

W pierwszej kolejności należy uznać, że skarżący swoje zarzuty

skierował do Sądu I instancji, a nie Sądu odwoławczego, bowiem podważył

ocenę dowodów dokonaną na etapie postępowania przed Sądem

Rejonowym Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu. Warto zwrócić

I KK 386/25

5

uwagę, że w kasacji obrońca zarzucił „wybiórczą ocenę zgromadzonych w

sprawie dowodów” w zakresie ustalenia przyczyny zjazdu na przeciwległy

pas pojazdu prowadzonego przez skazanego, w tym także co do wykonania

przez skazanego „manewru zmiany pasa”, a ponadto „naruszenie zasady

swobodnej oceny dowodów” w zakresie oceny zeznań świadków P.P. oraz

M.K. Rzecz jednak w tym, że w opisanym zakresie Sąd odwoławczy nie

oceniał zgromadzonych w sprawie dowodów. Wskazane przez obrońcę

okoliczności były przedmiotem oceny dokonanej przez Sąd I instancji, a Sąd

odwoławczy dokonywał kontroli instancyjnej w granicach zaskarżenia i

postawionych zarzutów (art. 433 § 1 k.p.k.). Wprawdzie Sąd odwoławczy

dokonał zmiany orzeczenia Sądu I instancji, ale jedynie w zakresie

prędkości, z jaką poruszał się skazany (na korzyść skazanego, skoro

wyeliminował ustalenie, że poruszał się on z prędkością przekraczającą

prędkość dopuszczalną), strony podmiotowej dotyczącej naruszenia zasad

bezpieczeństwa w ruchu (również na korzyść skazanego, skoro Sąd przyjął

naruszenie nieumyślnie w miejsce umyślnego) oraz wysokości kary i środka

karnego.

Nie powinno ujść uwadze, że kasacja jest przy tym środkiem

zaskarżenia, który strony mogą wnieść wyłącznie od wskazanych w art. 519

k.p.k. orzeczeń sądu odwoławczego. Z powyższego wynika, że zarzuty

kasacyjne powinny być kierowane przeciwko rozstrzygnięciu tego sądu, a nie

przeciwko orzeczeniu wydanemu w pierwszej instancji. Postawienie

zarzutów, w których skarżący twierdzi, że Sąd I instancji nieprawidłowo

ocenił dowody, ocenić trzeba jako niedopuszczalną próbę ponownej

weryfikacji orzeczenia sądu pierwszej instancji.

Zarzuty podniesione w kasacji pod adresem orzeczenia sądu a quo

podlegają rozważeniu przez sąd kasacyjny tylko więc w takim zakresie, w

jakim jest to nieodzowne dla należytego rozpoznania zarzutów stawianych

orzeczeniu sądu odwoławczego. Należy przy tym podkreślić, że dla

prawidłowego podniesienia zarzutu kasacyjnego nie wystarczy samo

stwierdzenie, że sąd odwoławczy określonego zarzutu nie rozpoznał (czym

naruszył art. 433 § 2 k.p.k.), tudzież nie rozważył go należycie (dopuszczając

I KK 386/25

6

się obrazy art. 457 § 3 k.p.k.), ale konieczne jest wykazanie, że przy

dokonywaniu kontroli odwoławczej uchybienie zaistniało w rzeczywistości, a

nadto opisanie na czym ono polegało i dlaczego stanowi tak rażące

naruszenie przepisów, że można je przyrównywać w swych skutkach do

uchybienia w postaci bezwzględnej podstawy odwoławczej (zob. np.

postanowienie SN z dnia 11 lipca 2025 r., sygn. akt III KK 329/25).

Z całą stanowczością należy jednak stwierdzić, że Sąd odwoławczy

nie tylko odniósł się do wszystkich postawionych w apelacji zarzutów, ale

również dokonał adekwatnej kontroli zarzutów, o czym świadczy

uzasadnienie zaskarżonego kasacją wyroku. Po pierwsze – w nawiązaniu do

pierwszego zarzutu kasacyjnego – nie powinno budzić wątpliwości

stanowisko Sądu odwoławczego co do przyczyny wypadku

samochodowego. Zasadnie Sąd odwoławczy wskazał, że biegli różnili się

między sobą co do szczegółowego przebiegu zdarzeń. Jednocześnie

„bezsporne było, że przyczyną zaistniałego wypadku drogowego był zjazd

samochodu m-ki M., kierowanego przez oskarżonego Ł.K., na pas

rozdzielający jezdnie, a następnie na przeciwległy pas ruchu”. Ponadto „ze

wszystkich opinii biegłych dołączonych do akt sprawy jednoznacznie

wynikało, że zarówno kierowca samochodu m-ki A., jak i kierowca

samochodu m-ki V. w żaden sposób nie przyczynili się do zaistnienia

przedmiotowego wypadku drogowego”.

Innymi słowy, wprawdzie niektóre okoliczności nie mogły zostać w

sprawie przesądzone, m.in. ze względu na fakt, że samochód, którym

poruszał się skazany, uległ niemal całkowitemu spaleniu, ale istotne fakty

ustalono ponad wszelką wątpliwość. Biegli jednoznacznie wskazali, że w

czasie, w którym doszło do wypadku, występowały trudne warunki

atmosferyczne, była to pora nocna, samochód skazanego był wyposażony w

opony letnie (choć wypadek wydarzył się pod koniec grudnia), a w trakcie

wykonywania manewru zmiany pasa ruchu samochód wpadł w poślizg.

Kontrola odwoławcza była zatem prawidłowa – w pełni uprawnione było

uznanie w sprawie, że to nieostrożny sposób jazdy skazanego

I KK 386/25

7

(niezachowanie ostrożności w trakcie manewru zmiany pasa) był jedyną

przyczyną wypadku.

Tymczasem sugestia skarżącego, że „przyczyna zaistniałego

wypadku mogła być inna w tym, iż mogła mieć ona źródło w awarii pojazdu”,

należy potraktować jako nic innego jak niedopuszczalną w postępowaniu

kasacyjnym próbę wzruszenia dokonanych ustaleń faktycznych. Warto

również spostrzec, że Sądy obu instancji szczegółowo odniosły się do

kwestii prawidłowości stanu technicznego pojazdu na moment rozpoczęcia

manewru zmiany pasa ruchu. Podobnie niedopuszczalne jest

kwestionowanie ustalenia faktycznego w zakresie dokonania przez

skazanego manewru zmiany pasa ruchu. Nadmienić należy jedynie, że Sąd

odwoławczy dokonał kontroli stosownego zarzutu apelacyjnego i uzasadnił

należycie, że z opinii biegłych, notatki służbowej funkcjonariusza policji,

zeznań świadka P.P., a także wyjaśnień skazanego, wynika to, że w

rzeczywistości manewr zmiany pasa ruchu był przez skazanego

podejmowany. Dodać wypada, że skarżący w kasacji w jakikolwiek sposób

nie wykazał, by okoliczność ta (wykonanie manewru lub jedynie zamiar

wykonania manewru) ma jakikolwiek wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (poza

sugestią, że do utracenia panowania nad samochodem doszło w wyniku

awarii pojazdu). Jednocześnie warto zauważyć – o czym nie wspomina

skarżący – że Sąd I instancji uznał zeznania M.K. za niemające znaczenia

dla ustalenia stanu faktycznego i nieprzydatne dla merytorycznego

rozpoznania sprawy (s. 13 uzasadnienia wyroku Sądu I instancji).

W sprawie nie doszło ponadto do naruszenia art. 452 § 1 i 2 k.p.k.

Oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na

okoliczność stanu technicznego pojazdu przed wypadkiem było zasadne.

Złożenie na tym etapie postępowania przedmiotowego wniosku

dowodowego należało uznać za spóźnione. Kwestia stanu technicznego

samochodu, którym kierował skazany, była bowiem przedmiotem oceny od

samego początku postępowania w sprawie. Nie istniały jakiekolwiek

przeszkody, by wniosek ten był złożony w postępowaniu przed Sądem I

I KK 386/25

8

instancji, co wyklucza możliwość kwestionowania rozstrzygnięcia Sadu

odwoławczego o oddaleniu wniosku dowodowego.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 636 § 1 k.p.k.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak na wstępie.

[WB]

[r.g.]