Sąd Najwyższy wyłączył sędziego Adama Rocha od wniosków o wyłączenie w kasacji

Pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego wystąpił z wnioskiem o wyłączenie

sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od rozpoznania wniosku o wyłączenie

SSN Ryszarda Witkowskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN

Stanisława Stankiewicza od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Anny

Dziergawki od udziału w sprawie kasacyjnej o sygn. akt I KK 393/25.

Uzasadniając wniosek pełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego podniósł, że

powołanie wskazanego na wstępie sędziego do pełnienia urzędu sędziego Sądu

I KK 393/25

2

Najwyższego nastąpiło w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w

składzie ukształtowanym na podstawie nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r., w

odniesieniu do sędziego objętego wnioskiem, aktualizuje się wynikające z jego

wadliwego powołania domniemanie braku bezstronności, które w świetle poglądów

prezentowanych w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, oraz w

piśmiennictwie, ma – zdaniem wnioskującego – charakter niewzruszalny.

Wniosek stanowi wyraz troski i dostrzeżenia przez obrońcę ryzyka

związanego z obarczeniem wyroku jedną z bezwzględnych przyczyn odwoławczych,

wynikającego z wadliwie ukształtowanego składu orzekającego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Powody uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego SN Adama Rocha w

tej sprawie są niewątpliwe.

Występuje bowiem zbieżność zarzutu wadliwości powołania sędziego

mającego rozpoznać wniosek o wyłączenie sędziego oraz wynikającego z tych

samych okoliczności zarzutu wadliwości dotyczącej sędziego objętego wnioskiem

pierwotnym podlegającym rozpoznaniu. Wynika w sposób oczywisty z istoty

gwarancji bezstronnego orzekania przez sąd i sedna zakazu nemo iudex in causa

sua (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 28 września 2022 r., IV KK

333/22 oraz z dnia 23 marca 2026 r., III KO 244/25). Zatem oczywistym jest, że to

w interesie całego systemu prawnego, a bezpośrednio w interesie wymiaru

sprawiedliwości leży, by nie powstało w odbiorze zewnętrznym, tj. w odczuciu

społecznym przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy przez sąd w

sposób obiektywny (por. też postanowienie SN z 25 listopada 2010 r., V KO 96/10).

Potrzeba jej ochrony została już należycie utrwalona w orzeczeniach Sądu

Najwyższego, zapadających w sprawach opartych na zarzutach zbliżonych do

podniesionych w niniejszej sprawie, co czyni zbędnym czynienie szerszych

rozważań w tym zakresie (zob. postanowienie SN z 6 września 2022 r., sygn. akt II

KK 44/21, postanowienie SN z 16 września 2022 r., sygn. akt III KK 339/22).

I KK 393/25

3

Dodać trzeba, że zagadnienie, które wystąpiło na gruncie niniejszej sprawy

było przedmiotem obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej,

Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23

stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW 2020/2/7) oraz w uchwale

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22

(OSNK 2022, z. 6, poz. 22), a w zakresie statusu Krajowej Rady Sądownictwa

także w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca

2022 r., I KZP 2/22. Zachowują one swoją aktualność także na gruncie niniejszej

sprawy.

Istota złożonego wniosku nakazuje przypomnieć - również nie pierwszy raz

- że bezstronność jest wartością o szczególnej wadze dla państwa prawa. Jest

bowiem fundamentem zaufania do sądów i sprawowanego przez nie wymiaru

sprawiedliwości. Składanie wniosków o wyłączenie sędziego nie powinno z jednej

strony służyć jako środek do nadużywania uprawnień procesowych i przedłużania

postępowania, ale z drugiej pozostawać musi realnym, a nie formalnym

instrumentem pozwalającym na weryfikacje standardu bezstronności sędziego. Z

tego powodu w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca

2023 r., sygn. akt I KZP 22/22, dotyczącej problematyki wyłączenia sędziego

wskazano, że „pojęcie <<sprawy>>, o jakim mowa w art. 40 i art. 41 § 1 k.p.k.

odnosi się zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w głównym

przedmiocie procesu, jak również postępowań incydentalnych, w tym takich, które

mają miejsce w ramach sprawy głównej”. Bezstronny musi być bowiem nie tylko

sędzia, który rozpozna sprawę w głównym nurcie procesu, ale także sędzia, który

rozpozna sprawę incydentalną, ale wkraczającą w sferę ochrony wolności i praw

jednostki, w tym przypadku wniosek o wyłączenie sędziego. Ostatecznie

rozstrzygnięcie w tej incydentalnej sprawie ma przecież wpływ na ukształtowanie

składu Sądu Najwyższego w przedmiocie zasadności samej kasacji.

Z tych powodów postanowiono jak w sentencji.

[J.J.]

I KK 393/25

4

[r.g.]