Apelacja prokuratora zamieniła umorzenie na wyrok. SN nie wstrzymał wykonania

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu wyrokiem z 27

marca 2025 r. sygn. akt II K 235/24, na podstawie art. 66 § 1 k.k. i art. 67 § 1 k.k.

warunkowo umorzył postępowanie karne wobec M. R. o czyn polegający na tym, że

w dniu 20 listopada 2023 r. w W. na ul. […], znajdując się pod wpływem środka

odurzającego w postaci o. i n., prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny

marki V. o nr rej. […], tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., na okres próby

wynoszący 2 (dwa) lata (pkt I wyroku). Ponadto, sąd I instancji na podstawie art. 67

§ 3 k.k. w zw. z art. 39 pkt 7 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz Funduszu

I KK 426/25

2

Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne

wysokości 1 000 (tysiąca) złotych (pkt II wyroku), a także na podstawie art.67 § 3

k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 5 k.k. zobowiązał oskarżonego do powstrzymania się od

nadużywania alkoholu i używania środków odurzających (pkt III wyroku).

Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z 28 sierpnia 2025 r. sygn. akt IV Ka

670/25 na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora zmienił zaskarżony wyrok

w ten sposób, że (pkt I wyroku):

a) uchylił orzeczenie o warunkowym umorzeniu postępowania, zawarte

w punkcie I części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku;

b) uznał oskarżonego M. R. za winnego popełnienia czynu opisanego w

części wstępnej zaskarżonego wyroku, tj. czynu z art. 178a § 1 k.k. i za to na

podstawie tego przepisu wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia

wolności;

c) na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 k.k. wykonanie

orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu na okres

próby

2 (dwóch) lat;

d) za podstawę orzeczenia o świadczeniu pieniężnym, zawartym w

punkcie II części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku przyjął przepis art. 43a § 2

k.k., a jego wysokość podwyższył do kwoty 5 000 (pięciu tysięcy) złotych;

e) na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego zakaz

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 (trzech) lat;

f) z podstawy orzeczenia zawartego w punkcie III części dyspozytywnej

wyroku wyeliminował przepis art. 67 § 3 k.k.

W pozostałym zaś zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (pkt II

wyroku).

Kasację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł obrońca skazanego, który to

zaskarżonemu zarzucił uchybienie wymienione w art.439 § 1 pkt 9) k.p.k. w zw. z

art. 17 § 1 pkt 9) k.p.k. polegające na:

I KK 426/25

3

- braku skargi uprawnionego oskarżyciela w postaci zawartego w apelacji

wniosku prokuratora o zmianę zaskarżonego orzeczenia i mimo tego braku

wydanie przez Sąd II instancji orzeczenia reformatoryjnego o uznaniu oskarżonego

M.R. za winnego popełnienia czynu opisanego w części wstępnej zaskarżonego

wyroku, tj. czynu z art. 178a § 1 k.k. i wymierzenie mu na podstawie tego przepisu

kary 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności oraz zawieszenie oskarżonemu, na

podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 k.k., wykonania orzeczonej kąty

pozbawienia wolności warunkowo na okres próby 2 (dwóch) lat, przyjęcie przepisu

art. 43a § 2 k.k. za podstawę orzeczenia o świadczeniu pieniężnym, zawartym w

punkcie II części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku oraz podwyższenie jego

wysokości do kwoty 5 000 (pięciu tysięcy) złotych, a także orzeczenie wobec

oskarżonego na podstawie art. 42 § 2 k.k. zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów

mechanicznych na okres 3 (trzech) lat. Podnosząc powyższy zarzut obrońca wniósł

o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji

do ponownego rozpoznania;

Ponadto, obrońca zawarł w kasacji także wniosek o wstrzymanie wykonania

zaskarżonego orzeczenia.

W odpowiedzi na kasacje, prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście

bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek obrońcy o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją

orzeczenia wobec skazanego M. R. okazał się bezzasadny.

W przypadku wniesienia kasacji Sąd Najwyższy na mocy art. 532 § 1 k.p.k.

ma możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego tym środkiem orzeczenia,

jak i innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od ewentualnego rozstrzygnięcia

kasacji. Ta regulacja procesowa nie formułuje natomiast przesłanek, od których

uzależnione jest wstrzymanie wykonalności zaskarżonego kasacją orzeczenia

przez Sąd Najwyższy. Przy tego rodzaju wniosku jednocześnie należy mieć na

względzie zasadę niezwłocznej wykonalności prawomocnych orzeczeń, o której

mowa art. 9 k.k.w. Wobec istnienia powyższej zasady zauważyć zatem należy, iż

możliwość przewidziana w art. 532 § 1 k.p.k., odnosi się do okoliczności o

I KK 426/25

4

charakterze absolutnie wyjątkowym, albowiem te prawomocne wyroki korzystają z

domniemania ich prawidłowości (res iudicata pro veritate accipitur).

W zakresie możliwości wstrzymania wykonalności prawomocnego

orzeczenia Sąd Najwyższy w niniejszym składzie aprobuje stanowisko utrwalone w

orzecznictwie, a mianowicie, iż: ze względu na wyjątkowość instytucji, o której

mowa w art. 532 § 1 k.p.k., wstrzymanie prawomocnego orzeczenia powinno być

uzasadnione szczególnymi i jednoznacznymi w swej wymowie okolicznościami

prowadzącymi do wniosku, że wykonanie kary przed rozpoznaniem kasacji

spowodowałoby dla skazanego zbyt poważne i w zasadzie nieodwracalne

następstwa (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 18 listopada 2003 r. sygn. IV

KK 347/03; z 22 stycznia 2020 r. sygn. III KK 5/20 oraz z 23 maja 2022 r. sygn. V

KK 130/22). Zauważyć też należy w tym kontekście, że powodem wstrzymania

wykonania prawomocnego orzeczenia w trybie art. 532 § 1 k.p.k. nie może być

sama tylko (mniejsza czy większa) dolegliwość dla skazanego.

Nadto potrzeba zastosowania wskazanej w art. 532 k.p.k. instytucji może też

zaistnieć wówczas, gdy wystąpi wysokie prawdopodobieństwo uwzględnienia

kasacji, widoczne wręcz prima vista. Samo jej wniesienie nie ma więc ex lege

wpływu na wykonanie zaskarżonego nią prawomocnego rozstrzygnięcia. Nie

stanowi zatem ani dostatecznej podstawy do wstrzymania wykonania

prawomocnych wyroków, ani nie wzrusza prawomocności zaskarżonego

orzeczenia. Rację mają komentatorzy, którzy stwierdzają, że „istotą umiejscowienia

tej instytucji w postępowaniu kasacyjnym jest to, aby Sąd Najwyższy miał

możliwość uruchomienia instytucji wstrzymania wykonania prawomocnego

orzeczenia wtedy, gdy chociażby pobieżna analiza zarzutów kasacji wskazuje, że

prawomocne orzeczenie dotknięte jest tak poważnym uchybieniem,

iż wykonywanie kary może prowadzić do wyjątkowo dolegliwych lub wręcz

nieodwracalnych skutków dla skazanego” (zob. T. Grzegorczyk, Kodeks

postępowania karnego. Komentarz, 2008, s. 1117-1118; J. Matras, [w:] Kodeks

postępowania karnego. Komentarz pod redakcją K. Dudek, wydanie 2, s. 1193).

Dokonując tego rodzaju, tak w istocie limitowanej przedmiotem niniejszego

postępowania, oceny (która żądną miarą nie determinuje, ani jakkolwiek określa tej

I KK 426/25

5

ostatecznej, możliwej do przeprowadzenia dopiero po merytorycznym rozpoznaniu

przedmiotowej skargi) i czyniąc to w kontekście podniesionych przez skarżącego

okoliczności, nie można podzielić jego przekonania o tym, że z tego rodzaju

sytuacją, która uzasadniałaby wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku,

mamy do czynienia in concreto.

Podniesione przez obrońcę okoliczności, wobec swojej doniosłości i bardzo

poważnych konsekwencji procesowych wymagają rzetelnej i szczegółowej oceny,

i to nie tylko w kontekście tych przywołanych przez niego okoliczności i

uwarunkowań prawnych. To dopiero pozwoli rozważyć, czy rzeczywiście in

concreto zaistniała wskazana przez obrońcę bezwzględna przyczyna odwoławcza,

o której mowa art. art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.

Niewątpliwie zakres i charakter tej oceny przekracza ramy niniejszego

postępowania, a okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę nie pozwalają ich

obecnie interpretować, aż tak kategorycznie i jednoznacznie, by w oparciu o to

nieomal potwierdzić jej słuszność. Nie przesądzając zatem końcowej oceny

zasadności kasacji obrońcy skazanego, także w zakresie obecnie zgłaszanego

przez niego zarzutu, stwierdzić należy, iż tego rodzaju zaszłość uzasadniająca

wstrzymanie zaskarżonego wyroku nie zaistniała. Według obecnej oceny -

dokonanej w wymiarze determinowanym potrzebą niniejszego postępowania -

prawdopodobieństwo uwzględnienia kasacji nie jest aż tak jednoznacznie wysokie,

by to stanowiło wystarczającą podstawę do uwzględnienia przedmiotowego

wniosku.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.

i

[WB]

[r.g.]

I KK 426/25

6