Sąd Najwyższy uchylił wyrok, bo pominięto zakaz pracy z małoletnimi

Sąd Rejonowy w Głubczycach wyrokiem z dnia 4 września 2024 r. (sygn. akt II K 304/23)

uznał oskarżonego Z.H. za winnego tego, że w czerwcu 2022 r. w miejscowości K. usiłował

doprowadzić przemocą małoletnią do poddania się innej czynności seksualnej poprzez zwabienie jej

do miejsca zamieszkania, a następnie popchnięcie na łóżko, przytrzymywanie i dotykanie po udzie,

to jest czynu z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 197 § 2 k.k. Za ten czyn Sąd wymierzył oskarżonemu karę

1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby lat 3, oddając

go pod dozór kuratora oraz orzekając m.in. obowiązek leczenia odwykowego i zakaz zbliżania się

oraz kontaktowania z pokrzywdzoną na okres 10 lat.

Wyrok ten został zaskarżony przez prokuratora na niekorzyść oskarżonego w

zakresie orzeczonej kary. Apelujący zarzucił orzeczeniu rażącą niewspółmierność

kary oraz obrazę prawa materialnego polegającą na pominięciu obligatoryjnego

środka karnego z art. 41 § 1a k.k. w postaci dożywotniego zakazu zajmowania

stanowisk i wykonywania zawodów związanych z wychowaniem, edukacją,

leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi.

Sąd Okręgowy w Opolu wyrokiem z dnia 25 marca 2025 r. (sygn. akt VII Ka

936/24) utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.

Od powyższego prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego kasację na

niekorzyść oskarżonego wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżył on orzeczenie w

części dotyczącej utrzymania wyroku w mocy w zakresie braku rozstrzygnięcia o

środku karnym z art. 41 § 1a k.k. Prokurator Generalny zarzucił wyrokowi rażące i

mające istotny wpływ na jego treść naruszenie przepisu prawa procesowego, a

mianowicie art. 433 § 2 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu przez Sąd Okręgowy

w Opolu nienależytej kontroli odwoławczej oraz wadliwym rozpoznaniu zarzutu

apelacyjnego. W konsekwencji doprowadziło to do niezasadnego utrzymania w mocy

orzeczenia Sądu I instancji dotkniętego rażącą obrazą prawa materialnego, tj. art. 41

§ 1a zdanie drugie k.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r.),

wynikającą z zaniechania orzeczenia obligatoryjnego środka karnego mimo skazania

za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej na szkodę małoletniego. Autor

kasacji wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu w Opolu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Kasacja wniesiona przez Prokuratora Generalnego jest w pełni zasadna, a

podniesiony w niej zarzut rażącego naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. znajduje całkowite

oparcie w realiach procesowych niniejszej sprawy. Istota uchybienia Sądu

I KK 520/25

3

odwoławczego sprowadza się do rażąco wadliwego przeprowadzenia kontroli

instancyjnej, co doprowadziło do usankcjonowania wyroku dotkniętego oczywistą

obrazą prawa materialnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest

pogląd, iż rzetelna kontrola odwoławcza wymaga nie tylko formalnego odniesienia

się do zarzutów apelacji, ale przede wszystkim wyciągnięcia z tej analizy właściwych

konsekwencji procesowych. W badanej sprawie Sąd Okręgowy w Opolu przyznał w

uzasadnieniu swojego wyroku, że zarzut prokuratora dotyczący braku orzeczenia

środka karnego z art. 41 § 1a k.k. był trafny, a Sąd Rejonowy faktycznie dopuścił się

uchybienia. Sąd II instancji wprost wskazał, że uchybienie to powinno skutkować

zmianą wyroku, jednak nie dokonał jej w wyniku – jak to określono – „niewątpliwego

przeoczenia”.

Tego rodzaju „przeoczenie” nie może być akceptowane na gruncie rzetelnego

procesu karnego, zwłaszcza gdy dotyczy norm o charakterze bezwzględnie

obowiązującym. Przepis art. 41 § 1a k.k. w brzmieniu właściwym dla daty czynu

(zastosowanym przez Sądy obu instancji na podstawie art. 4 § 1 k.k.) w sposób

kategoryczny nakłada na sąd obowiązek orzeczenia zakazu zajmowania wszelkich

stanowisk i wykonywania zawodów związanych z pracą z małoletnimi w razie

skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej na szkodę małoletniego.

Skoro oskarżonemu przypisano usiłowanie doprowadzenia małoletniej

pokrzywdzonej do poddania się innej czynności seksualnej, ziszczenie się przesłanki

obligatoryjnego orzeczenia rzeczonego zakazu było oczywiste i nie wymagało

dalszych ustaleń faktycznych.

Zaniechanie naprawienia tego błędu przez Sąd odwoławczy, mimo posiadania

pełnej świadomości jego istnienia, stanowi rażącą obrazę art. 433 § 2 k.p.k., która

miała decydujący wpływ na treść prawomocnego orzeczenia. Sąd II instancji,

rozpoznając apelację wniesioną na niekorzyść oskarżonego i dostrzegając błąd

materialnoprawny w wyroku Sądu meriti, miał procesowy obowiązek dokonania

stosownej korekty. Pozostawienie w obrocie prawnym wyroku niepełnego,

ignorującego ustawowe wymogi w zakresie kształtowania reakcji karnej za

przestępstwa o tak wysokim stopniu społecznej szkodliwości, godzi w powagę

wymiaru sprawiedliwości i narusza cele kary w zakresie prewencji indywidualnej oraz

ogólnej. Z tych względów Sąd Najwyższy uznał, że konieczne jest uchylenie wyroku

I KK 520/25

4

w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu w Opolu, który w toku ponownej kontroli instancyjnej winien

wyeliminować opisane uchybienie.

Zbigniew Puszkarski Tomasz Artymiuk Włodzimierz Wróbel

[WB]

[a.ł]