SN nie przeniósł zażalenia na odmowę śledztwa do innego sądu

Postanowieniem z dnia 23 marca 2025 r., sygn. akt VIII Kp 258/26, Sąd

Rejonowy Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu wystąpił do Sądu Najwyższego

z wnioskiem o przekazanie, w oparciu o przepis art. 37 k.p.k., do rozpoznania

innemu sądowi równorzędnemu zażalenia na postanowienie prokuratora

Prokuratury Rejonowej Poznań – Grunwald w Poznaniu z dnia 23 grudnia 2025 r.,

sygn. akt […], o odmowie wszczęcia śledztwa. Uzasadniając inicjatywę sąd meriti

wskazał, że postanowienie wydane w toku postępowania przygotowawczego

związane jest z zawiadomieniem A. K. o możliwości popełnienia przestępstwa z art.

I KO 39/26

2

231 § 1 k.k. przez wymienionych imiennie sędziów Sądu Apelacyjnego w Poznaniu.

Ponieważ A. K. zarówno w zażaleniu jak i pismach procesowych podnosi, że sądy

działające na terenie apelacji poznańskiej są instytucjami niezdolnymi do wydania

sprawiedliwych decyzji merytorycznych w jej sprawie, zasadnym – zdaniem sądu

właściwego miejscowo – jest przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi

równorzędnemu w celu wykluczenia obaw o bezstronność organu orzekającego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek Sądu Rejonowego na uwzględnienie nie zasługuje.

Zmiana właściwości miejscowej przewidziana w przepisie art. 37 k.p.k. ma

charakter nadzwyczajny i nie podlega wykładni rozszerzającej. Dotyczy to w

szczególności podstawowej przesłanki zastosowania instytucji właściwości z

delegacji jaką jest pojęcie dobra wymiaru sprawiedliwości, które determinuje

przeniesienie sprawy, gdy cały sąd jest niewłaściwy do orzekania w myśl zasady

nemo iudex in causa sua, a także wtedy, gdy zachodzą obawy o bezstronność

sądu właściwego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009

r., III KO 81/09, OSNKW 2010, z. 2, poz. 20).

Motywacyjna część wystąpienia Sądu Rejonowego nie zawiera żadnych tego

rodzaju argumentów ani okoliczności, które chociaż w minimalnym stopniu

uprawdopodobniałyby wątpliwości, co do prawidłowego rozpoznania środka

odwoławczego przez sąd właściwy.

Podkreślić należy, że zadaniem sądu karnego orzekające w niniejszej

sprawie nie jest wypowiadanie się co do trafności decyzji procesowych

podejmowanych przez sędziów w prowadzonych przez nich postępowaniach,

odnośnie których to osób złożone zostały przez A. K. zawiadomieniami o

popełnieniu przestępstw, lecz jedynie przeprowadzenie kontroli orzeczenia innego i

to niesądowego organu właściwego dla prowadzenia postępowania

przygotowawczego. Zwracał na to wielokrotnie uwagę Sąd Najwyższy rozpoznając

wnioski o przekazanie sprawy w oparciu o regulację art. 37 k.p.k. w sytuacjach, gdy

sąd właściwy miejscowo procedował w trybie określonym w art. 329 § 1 k.p.k. (zob.

postanowienia: z dnia 25 listopada 2010 r., III KO 81/09, OSNKW 2010, z. 2, poz.

I KO 39/26

3

20; z dnia 18 marca 2010 r., III KO 19/10; z dnia 21 października 2010 r., III KO

91/10; z dnia 5 grudnia 2012 r., IV KO 88/12; z dnia 18 marca 2014 r., III KO 11/14;

z dnia 14 czerwca 2016 r., IV KO 41/16).

Z tych względów stwierdzić należy, że istniejący w tej sprawie układ

osobowy, a więc fakt odmowy wszczęcia śledztwa w sprawie, w której

zawiadomienie o popełnieniu przestępstw dotyczy osób związanych z miejscowym

środowiskiem prawniczym, w tym sędziów sądu wyższego rzędnego, sam w sobie

nie uzasadnia uznania, że zagrożona z powyższego powodu jest taka wartość jaką

stanowi dobro wymiaru sprawiedliwości, co zresztą nie było przez sąd właściwy

miejscowo nawet rozważanie.

Skupił się natomiast Sąd Rejonowy na poglądach wyrażanych przez A. K. w

odniesieniu do poznańskiego środowiska prawniczego oraz do przyszłego

przekonania po stronie osoby skarżącej.

Wiadomym natomiast jest, że w każdym środowisku funkcjonuje wiele osób

przekonanych o kierowaniu się przez sędziów przy podejmowaniu decyzji

względami pozamerytorycznymi, o braku ich dobrej woli, kompetencji lub

obiektywizmu przy rozpoznawaniu spraw. Jest to zrozumiałe, skoro codziennie, z

ogromnej liczby osób mających kontakt z wymiarem sprawiedliwości, znaczny

odsetek tych osób dotykają wydane prawidłowo i zgodnie z obowiązującym prawem,

ale niekorzystne dla tych osób i nie akceptowane przez nich, decyzje sądów.

Doświadczenie orzecznicze dowodzi, że zarówno te osoby jak i osoby z ich

środowisk są bardziej skłonne do interpretowania takich decyzji jako efektu

niesprawiedliwej, niesłusznej, błędnej, niekompetentnej, podyktowanej złą wolą czy

nawet osobistą korzyścią sędziego, niż jako wyniku zgodnej z prawem oceny

sytuacji procesowej, stanowiącej przedmiot rozpoznania w konkretnym

postępowaniu sądowym (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 sierpnia

2015 r., III KO 86/15).

Nie można też zapominać o tym, że podważanie autorytetu konkretnego

sądu czy pomawianie jego sędziów lub nawet uwłaczanie ich godności nie może

skutkować zmiany właściwości miejscowej, bo mogłoby to prowadzić do sytuacji, w

I KO 39/26

4

której oskarżony ale też inne strony postępowania, przez najróżniejsze insynuacje,

uzyskiwałyby zmianę tej właściwości niemającą nic wspólnego z dobrem wymiaru

sprawiedliwości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 1995 r.,

II KO 51/95, OSNKW 1996, z. 1-2, poz. 6).

Pamiętać przy tym trzeba, że unikanie rozpoznania sprawy pod presją

przewidywanego negatywnego odbioru przez pewną grupę osób, nie będzie służyło

dobru wymiaru sprawiedliwości. Autorytet sądu buduje natomiast sprawne, bez

zbędnej zwłoki, przeprowadzenie każdego postępowania i podjęcie, na podstawie

wnikliwej i bezstronnej oceny wszystkich dowodów, merytorycznie słusznej decyzji.

Do przeprowadzenia takiego, a więc rzetelnego i bezstronnego

postępowania Sąd Rejonowy Poznań - Grunwald i Jeżyce jest zdaniem Sądu

Najwyższego bez wątpienia zdolny. Podzielić należy przy tym wyrażany w

orzecznictwie pogląd, że autorytet i powaga wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby

sądy nie ulegały presji stron procesowych i opinii publicznej, ani nie popadały w

zwątpienie co do własnych kompetencji w zakresie prowadzenia rzetelnego

procesu. Tylko racjonalna nieustępliwość w tym względzie sprzyja kształtowaniu się

pozytywnego wizerunku organów trzeciej władzy, minimalizując tym samym

wątpliwości co do obiektywizmu i niezawisłości w rozpoznawaniu przyszłych spraw

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2011 r., III KO

72/11).

Kierując się całokształtem przeprowadzonych wyżej rozważań i nie

dostrzegając zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości w wypadku

rozpoznania niniejszej sprawy przez sąd właściwy miejscowo, postanowiono jak na

wstępie.

[J.J.]

[a.ł]

I KO 39/26

5