Wyrok oparty na skazaniu, które później zmieniono. SN oddalił skargę prokuratora

Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2025 r., (sygn. akt VI K 976/24), Sąd Rejonowy

Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu uznał oskarżoną I. C. za winną

popełnienia przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 k.k. polegającego na tym, że w

dniu 3 listopada 2020 r. w G., działając wspólnie i w porozumieniu z B. N. , z góry

powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziła

firmę O. Sp. K. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w

kwocie 17 000 zł przy zawarciu umowy cesji praw z 2 listopada 2020 r. Oszustwo

miało polegać na wprowadzeniu w błąd co do rzeczywistej wartości powstałej

I KS 39/25

2

szkody na pojeździe B. likwidowanej przez S. S.A. oraz prawa do nabycia kwoty

odszkodowania.

Za ten czyn Sąd wymierzył oskarżonej karę 9 miesięcy pozbawienia

wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby w wymiarze 2

lat (na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 k.k.). Ponadto, Sąd nałożył

na oskarżoną obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz

pokrzywdzonej firmy O. Sp. K. kwoty 17 000,00 zł (na podstawie art. 46 § 1 k.k.).

Wyrokiem z dnia 8 września 2025 r. (sygn. akt IV Ka 679/25), Sąd Okręgowy

w Poznaniu uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i

Wilda w Poznaniu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu Prokurator wniósł skargę na

wyrok sądu odwoławczego (na podstawie art. 539a § 1, 2 i 3 k.p.k. oraz art. 539e §

2 k.p.k.). Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 437 § 2 in

fine k.p.k. przez jego zastosowanie i błędne uznanie, że zachodzą podstawy do

ponownego przeprowadzenia przewodu sądowego w całości. W ocenie Prokuratora,

stwierdzone przez Sąd Okręgowy uchybienie (tj. konieczność ponownego

przesłuchania pokrzywdzonego R. G. oraz świadka M. J. , której wniosek

dowodowy nie został rozpoznany, a także wadliwa ocena dowodów w zakresie

wyjaśnień oskarżonej) nie wymagało uchylenia wyroku i przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania w całości. Zdaniem skarżącego, uchybienie to

wskazywało wyłącznie na konieczność uzupełnienia postępowania

dowodowego przez Sąd Okręgowy, zwłaszcza że nie zachodziły okoliczności

formalne statuowane w art. 454 k.p.k., które uniemożliwiałyby Sądowi Okręgowemu

wydanie wyroku reformatoryjnego.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu

Okręgowego w Poznaniu i przekazanie temu Sądowi sprawy do merytorycznego

rozpoznania (tj. w celu przeprowadzenia uzupełniającego postępowania

dowodowego, a następnie wydania orzeczenia co do istoty).

Obrońca oskarżonej wniósł o oddalenie skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

I KS 39/25

3

Nie budzi w orzecznictwie Sądu Najwyższego wątpliwości, że skarga

kierowana przeciwko wyrokowi odwoławczemu o charakterze kasatoryjnym nie

może być traktowana jako odpowiednik zwyczajnego środka odwoławczego, ani

być środkiem umożliwiającym podnoszenie innych zarzutów, niż nawiązujące do

naruszenia przepisów wskazanych w art. 539a § 3 k.p.k. Ponadto, w postępowaniu

skargowym nie jest możliwe dokonywanie oceny trafności rozpoznania zarzutu

apelacyjnego przez sąd odwoławczy. W konsekwencji, wszelkie zawarte w skardze

wywody związane z oceną prawidłowości rozpoznania apelacji, nie mogą być

przedmiotem analizy w postępowaniu skargowym. Z uwagi na prawne

uwarunkowania skargi z rozdziału 55a k.p.k. Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do

oceny prawidłowości kontroli odwoławczej, tak jak czyni to na potrzeby kasacji.

Zakres rozpoznania sprawy w postępowaniu skargowym jest bowiem bardzo

ograniczony. Postępowanie to ma na celu jedynie stwierdzenie, czy uchylając

wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania,

sąd odwoławczy kierował się podstawami wydania wyroku kasatoryjnego

wskazanymi w art. 539a § 3 k.p.k. oraz czy takie rozstrzygnięcie było w konkretnej

sprawie konieczne (tak w postanowieniu o SN z 6.11.2025 r., I KS 28/25, LEX nr

3943733).

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu skargi Prokuratora, nie dostrzega w

rozstrzygnięciu Sądu II instancji naruszenia przepisów procedury w zakresie

zastosowania art. 437 § 2 in fine k.p.k., o jakim mowa w skardze, i stwierdza,

że okazała się ona bezzasadna. Zarzut Prokuratora, jakoby stwierdzone przez Sąd

Okręgowy uchybienia wymagały jedynie uzupełniającego postępowania

dowodowego, a nie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego

rozpoznania w całości, jest nietrafny w świetle analizy uzasadnienia Sądu

Odwoławczego. Sąd Okręgowy w Poznaniu podjął decyzję kasatoryjną, opierając

się na dwóch kardynalnych wadach postępowania przed Sądem I instancji, które

uniemożliwiły dokonanie samodzielnych, pełnych i wolnych od uprzedzeń ustaleń

faktycznych. Po pierwsze, Sąd Rejonowy oparł część ustaleń na dokumencie

(wyrok Sądu I instancji, sygn. VI K 1326/22) stwierdzającym skazanie I. C. za

podobne, chronologicznie wcześniejsze czyny, dotyczące tego samego pojazdu i

zdarzenia drogowego, mimo iż, jak ustalił Sąd Okręgowy (czego Sąd Rejonowy z

I KS 39/25

4

urzędu nie ustalił), wyrok ten został zmieniony wyrokiem Sądu Okręgowego w

Poznaniu z 20 czerwca 2024 r. (sygn. IV Ka 225/24) poprzez prawomocne

uniewinnienie oskarżonej od wszystkich zarzutów. Powołanie się przez Sąd

Rejonowy na fakt skazania, które nie miało miejsca, stanowi rażącą obrazę

przepisów postępowania, która musiała mieć decydujący wpływ na treść

zaskarżonego wyroku i z góry rzutowała na ocenę wiarygodności wyjaśnień

oskarżonej. Po drugie, Sąd Rejonowy, mimo sprzecznych wyjaśnień oskarżonej

(sugerujących wykorzystanie jej w charakterze tzw. „słupa”) i braku pewności co do

tożsamości osoby prowadzącej negocjacje, odstąpił od przesłuchania na rozprawie

jedynego świadka oskarżenia – R. G. , zadowalając się ujawnieniem jego zeznań z

postępowania przygotowawczego. W realiach niniejszej sprawy, gdzie linia obrony

kwestionuje sprawstwo i rolę oskarżonej w negocjacjach, zaniechanie

bezpośredniego przesłuchania świadka oskarżenia (którego zeznania stanowią

podstawę ustaleń co do wprowadzenia w błąd) stanowi uchybienie o charakterze

fundamentalnym. Sąd Najwyższy podziela pogląd Sądu Odwoławczego, że suma

wskazanych uchybień przekracza ramy dopuszczalnego uzupełnienia

postępowania dowodowego w drugiej instancji. Sąd Okręgowy trafnie

dostrzegł konieczność zapewnienia podsądnej realnego rozpoznania sprawy przed

dwiema instancjami. Sąd Okręgowy przekonująco argumentuje, że kluczowe

dowody rzutujące na całokształt materii muszą być ponowione w całości, co

implikuje całkowicie na nowo ocenę całokształtu materiału dowodowego przez Sąd

I instancji. W sytuacji, gdy Sąd Odwoławczy musiałby samodzielnie

przeprowadzić kluczowe dowody osobowe (przesłuchanie R. G. i M. J. , które de

facto stanowiłoby o nowym przewozie sądowym) oraz dokonać całkowitej rewizji

ustaleń faktycznych z powodu oparcia się Sądu Rejonowego na nieistniejącym

dowodzie skazującym, podjęcie próby wydania wyroku reformatoryjnego (art. 437 §

2 k.p.k.) prowadziłoby do naruszenia prawa do dwuinstancyjnego rozpoznania

sprawy.

Należało wobec powyższego orzec jak w sentencji.

[J.J.]

I KS 39/25

5

[a.ł]

Włodzimierz Wróbel