Sąd Najwyższy nie przywrócił skazanej terminu na uzasadnienie wyroku

Treść orzeczenia około 8 minut czytania

I KZ 9/26

POSTANOWIENIE

Dnia 10 kwietnia 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Paweł Kołodziejski

w sprawie D. M.

skazanej za czyn z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

narkomanii i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 10 kwietnia 2026 r.,

zażalenia obrońcy skazanej

na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu

z dnia 9 grudnia 2025 r., sygn. akt IV Ka 264/25,

o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i

doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 6 maja

2025 r., sygn. akt IV Ka 264/25,

na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.

p o s t a n o w i ł:

utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Sąd Okręgowy w Poznaniu postanowieniem z dnia 9 grudnia 2025 r., sygn.

akt IV Ka 264/25 nie uwzględnił wniosku skazanej D. M. o przywrócenie terminu do

złożenia wniosku sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu

Okręgowego w Poznaniu z dnia 6 maja 2025 r. (sygn. akt IV Ka 264/25).

I KZ 9/26

2

Zażalenie na to postanowienie wniósł obrońca skazanej D. M. , zarzucając:

1. „obrazę art. 126 § 1 k.p.k. przez uznanie, że brak złożenia wniosku o

uzasadnienie wyroku Sądu II instancji przez ustanowionego w sprawie

obrońcę, mimo braku zwolnienia go z przedmiotowej czynności oraz woli

skazanej do złożenia takiego wniosku nie stanowi przyczyny niedotrzymania

terminu zawitego niezależnej od strony, podczas gdy uchybienie terminowi z

wyłącznej winy obrońcy jest podstawą do przywrócenia terminu dla strony, a

ustanowienie obrońcy zobowiązuje go do działania w całym postępowaniu,

nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, co miało

wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, gdyż stanowiło podstawę braku

uwzględnienia wniosku skazanej,

2. obrazę art. 7 k.p.k., która mogła mieć wpływ na treść zapadłego w niniejszej

sprawie postanowienia, polegającą na niesłusznej ocenie, sprzecznej z

zasadami prawidłowego rozumowania, doświadczenia życiowego oraz

wiedzy przedłożonej korespondencji skazanej z jej ówczesnym obrońcą

przez przyjęcie, że z dokumentacji tej nie wynika żeby obrońca nie wypełnił

jakiegokolwiek ze swoich obowiązków, podczas gdy z przedłożonej

korespondencji wynika, że na żadnym etapie skazana nie zwolniła swojego

poprzedniego obrońcy od składania wniosku o uzasadnienie zapadłego

orzeczenia, nie miała świadomości o terminie do wniesienia wniosku o

uzasadnienie, natomiast ustanowienie obrońcy zobowiązuje go do działania

w całym postępowaniu, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się

orzeczenia, a co za tym idzie, prawidłowa analiza całokształtu okoliczności i

dowodów zgromadzonych w sprawie przy uwzględnieniu zasad

prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia

życiowego nie uzasadniałaby przyjęcia, że nie zaistniały podstawy

zezwalające na uwzględnienie wniosku skazanej,

3. obrazę art. 7 k.p.k., która mogła mieć wpływ na treść zapadłego w niniejszej

sprawie postanowienia, polegającą na sprzecznym z zasadami

prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego oraz wiedzy

przyjęciu, że z uwagi na brak wniesienia przez przeszłego obrońcę skazanej

I KZ 9/26

3

wniosku o uzasadnienie wyroku I instancji, skazana akceptowała ustalenia w

wyroku co do winy, jak i kary, a więc nie było również jej wolą uzyskanie

wniosku o uzasadnienie wyroku Sądu II instancji, podczas gdy Sąd II

instancji diametralnie zmienił wyrok Sądu I instancji na niekorzyść skazanej,

która miała wolę poznać uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia, a fakt braku

zawnioskowania przez nią o uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie ma

wpływu na wolę skazanej co do poznania motywów wyroku sądu

odwoławczego oraz nie zwalnia od złożenia takiego wniosku ustanowionego

w sprawie obrońcy, który ma obowiązek działania w całym postępowaniu,

nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, co miało

wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, gdyż stanowiło podstawę

braku uwzględnienia wniosku skazanej”.

Zarzucając powyższe, skarżący wniósł o „zmianę zaskarżonego

postanowienia i przywrócenie skazanej terminu do sporządzenia uzasadnienia

wyroku z dnia Sądu Okręgowego w Poznaniu, IV Wydziału Karnego Odwoławczego

z dnia 6 maja 2025 roku w sprawie o sygn. akt IV Ka 264/25”.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przeprowadzona kontrola instancyjna nie wykazała, aby przy wydaniu

zaskarżonego postanowienia doszło do obrazy przepisów wskazanych w petitum

zażalenia obrońcy. Przedstawiona przez sąd okręgowy argumentacja pozwala

stwierdzić, że skazana D. M. nie uprawdopodobniła – w myśl art. 126 § 1 k.p.k. –

zaistnienia przyczyny niezależnej, która spowodowała niedokonanie czynności

procesowej (tj. złożenie wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie

uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego) w przewidzianym przez ustawę terminie.

Odnosząc się w tym kontekście do pierwszych dwóch zarzutów zażalenia

należy potwierdzić, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że niedotrzymanie terminu

zawitego z winy obrońcy może stanowić dla oskarżonego (skazanego) okoliczność

niezależną, o której mowa w art. 126 § 1 k.p.k. Rzecz jednak w tym, że dla

przywrócenia terminu zawitego na dokonanie określonej czynności procesowej

I KZ 9/26

4

niezbędne jest w tym przypadku wykazanie winy obrońcy, której nie można

wywodzić z samego tylko faktu niedokonania przez niego określonej czynności, a to

na wnioskodawcy ciąży powinność uprawdopodobnienia, że okoliczność, na którą

się powołuje, jest od niego niezależna. Jak słusznie akcentuje się w orzecznictwie

Sądu Najwyższego „[n]ie można bowiem przyjmować, że każde niewniesienie

przez obrońcę oskarżonego wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie

uzasadnienia wyroku, jest przez niego zawinione. Takie stanowisko prowadziłoby

do rezultatów absurdalnych, w których strona postępowania mogłaby w zasadzie w

dowolnym momencie zmienić zdanie co do woli zaskarżenia wyroku, składając

wniosek o przywrócenie terminu z powołaniem się na zaniechanie obrońcy” (zob.

postanowienie SN z dnia 21 czerwca 2023 r., I KZ 15/23; postanowienie SN z dnia

18 lutego 2025 r., IV KO 133/24). W przedmiotowej sprawie zachowanie

ówczesnego obrońcy D. M. – podjęte po prawomocnym zakończeniu

postępowania – zostało ocenione przez sąd okręgowy na podstawie wydruków

korespondencji (k. 655-662, t. IV akt o sygn. II KK 442/22) prowadzonej przez

skazaną z tym obrońcą, w tym również bezpośrednio po wydaniu orzeczenia przez

sąd odwoławczy. Z korespondencji tej de facto nie sposób wyprowadzić wniosku,

aby skazana – poinformowana o treści zapadłego rozstrzygnięcia już następnego

dnia po jego wydaniu – miała odmienne zapatrywania co do kierunku dalszej taktyki

procesowej przyjętej przez ówczesnego obrońcę, który – jak wynika z dalszej

części tej korespondencji – dostrzegał kwestię niedopuszczalności wniesienia

kasacji zwykłej na korzyść skazanej, co słusznie zaakcentował także sąd okręgowy.

Stąd też obecnie formułowane twierdzenia skarżącego, iż ówczesny obrońca D. M.

zaniechał omawianej aktywności procesowej „mimo braku zwolnienia go z

przedmiotowej czynności oraz woli skazanej do złożenia takiego wniosku”, nie mają

oparcia w zaoferowanym materiale dowodowym, z którego nie wynika, aby skazana

bezpośrednio po prawomocnym zakończeniu postępowania przejawiała

jakiekolwiek zainteresowanie motywami zapadłego wyroku sądu odwoławczego,

czy też możliwością jego wzruszenia. Nie można uznać, aby sąd okręgowy

dokonując relewantnych ustaleń w zakresie przesłanek określonych w art. 126 § 1

k.p.k., poczynionych na podstawie analizy przedłożonej korespondencji skazanej z

jej ówczesnym obrońcą, dopuścił się naruszenia kryteriów wskazanych w art. 7

I KZ 9/26

5

k.p.k. Istoty obrazy tego przepisu żalący zresztą nie wyjaśnia, poprzestając na

wymienieniu owych kryteriów oraz zaprezentowaniu własnych twierdzeń w zakresie

oczekiwanego postępowania poprzedniego obrońcy. Skarżący – poprzez odwołanie

się do treści art. 84 § 1 k.p.k. – zdaje się przy tym błędnie utożsamiać problematykę

zakresu kompetencji (uprawnień) obrońcy z wyboru (który to zakres w istocie nie

podlegał w niniejszej sprawie jakiejkolwiek wątpliwości, albowiem obrońca był

bezspornie uprawniony do złożenia wspomnianego wniosku), z oceną kwestii

rzetelności obrończej, której ówczesny obrońca skazanej zobowiązany był

dochować. Rzetelność ta – w analizowanym przypadku – bez wątpienia wymagała

nawiązania kontaktu ze skazaną, powiadomienia jej o treści zapadłego orzeczenia i

przedstawienia – stosowanie do realiów sprawy – dalszego kierunku działania. Jak

zaś wynika z treści przedstawionej korespondencji, ustanowiony wówczas obrońca

powinności te zrealizował, natomiast skazana wytyczoną przez niego dalszą

strategię procesową akceptowała. Wypada przy tym zaznaczyć, że o samym

prawie i terminie do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie

uzasadnienia wyroku, D. M. została niejednokrotnie pouczona na etapie

postępowania pierwszoinstancyjnego w kierowanej do niej korespondencji sądowej,

której odbiór potwierdziła własnoręcznym podpisem (k. 276-278v., k. 282, k. 316-

319, k. 328-330, k. 337– t. II akt o sygn. II K 442/22). Wobec tego za kontrfaktyczne

przyjąć trzeba także twierdzenia żalącego, że skazana nie miała świadomości w

zakresie obowiązywania ustawowego terminu do złożenia przedmiotowego wniosku.

Wbrew stanowisku żalącego, z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia

nie wynika bynajmniej, aby sąd okręgowy z faktu niezłożenia przez skazaną

wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku sądu meriti,

wyprowadzał jakiekolwiek konkluzje na temat jej intencji co do poznania motywów

orzeczenia sądu odwoławczego. Odnotowana przez sąd okręgowy aktywność

skazanej w toku postępowania międzyinstancyjnego przywołana została wyłącznie

w celu zobrazowania jej stosunku do rozstrzygnięcia wydanego przez organ a quo,

a zatem dla scharakteryzowania jej postawy procesowej w tym konkretnym stadium

postępowania. Z dalszej lektury uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie

sposób jednak wywieść, aby okoliczność ta w istocie stanowiła dla sądu

I KZ 9/26

6

okręgowego podstawę do oceny przesłanek zawartych w art. 126 § 1 k.p.k., co

czyni trzeci zarzut zażalenia zupełnie chybionym.

Suma wyżej wskazanych okoliczności pozwala zatem uznać słuszność

stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż w

niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że uchybienie terminowi do

złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku sądu

drugiej instancji, nastąpiło z winy obrońcy, a zatem z przyczyn niezależnych od

skazanej – co tym samym musiało skutkować wydaniem decyzji o nieuwzględnieniu

wniosku D.M. o przywrócenie terminu do wykonania omawianej czynności

procesowej.

Ubocznie odnotować trzeba, że samo zbadanie zasadności wniosku o

przywrócenie terminu do dokonania wskazanej czynności procesowej musi być

poprzedzone ustaleniem, że wniosek ten został złożony przez obrońcę z

zachowaniem terminu zawitego określonego w art. 126 § 1 k.p.k., tj. przed upływem

7 dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej jego zgłoszenie. Jest to warunek

formalny, którego niezachowanie powoduje, że wniosek taki stanowi czynność

prawnie bezskuteczną w rozumieniu art. 122 § 1 k.p.k. i nie podlega

merytorycznemu rozpoznaniu (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 27 października

2014 r., V KZ 34/14; H. Paluszkiewicz [w:] Kodeks postępowania karnego.

Komentarz, wyd. III, red. K. Dudka, Warszawa 2023, art. 126.). Z uzasadnienia

zaskarżonego postanowienia nie wynika natomiast, aby sąd okręgowy dokonał

weryfikacji rzeczonego warunku formalnego. Biorąc pod uwagę dyspozycję

przepisu art. 434 § 1 k.p.k. oraz art. 433 § 1 k.p.k., a tym samym również kierunek i

treść złożonego zażalenia, kwestia ta nie mogła zostać objęta materią

przeprowadzonej kontroli instancyjnej.

Mając na uwadze powyższe rozważania, wobec niestwierdzenia okoliczności,

o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[J.J.]

[a.ł]

I KZ 9/26

7