Rada odmówiła zgody mimo rekomendacji zespołu. SN uchylił uchwałę KRS

Uchwałą nr [...] z [...] 2025 r. (dalej: „Uchwała”) w przedmiocie dalszego

zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek uprawniający do

przejścia w stan spoczynku Krajowa Rada Sądownictwa (dalej również: „KRS”,

„Rada”), na podstawie art. 69 § 1b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju

sądów powszechnych (t.j. Dz.U. 2024, poz. 334 ze zm.; dalej: „p.u.s.p.”), nie wyraziła

I NKRS 36/25

2

zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez X. Y. – sędziego Sądu

Okręgowego w R. (dalej: „skarżąca”).

Z uzasadnienia Uchwały wynika, że pismem z 10 stycznia 2025 r. skarżący

oświadczył Krajowej Radzie Sądownictwa wolę dalszego zajmowania stanowiska

sędziego. Do oświadczenia załączono zaświadczenie lekarskie oraz zaświadczenie

psychologiczne stwierdzające o zdolności do pełnienia urzędu sędziego, ze względu

na stan zdrowia.

Na posiedzeniu 3 marca 2025 r. zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa

postanowił rekomendować Radzie wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska sędziego przez skarżącego. W ocenie zespołu istnieją podstawy

do wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez skarżącego,

a ponadto przemawia za tym interes wymiaru sprawiedliwości oraz ważny interes

społeczny.

W głosowaniu na posiedzeniu Krajowej Rady Sądownictwa dnia [...] 2025 r.

za uwzględnieniem wniosku skarżącego oddano 5 głosów, przy 2 głosach „przeciw”

i 8 głosach „wstrzymujących się” (oddano ogółem 15 głosów). Tym samym Rada

podjęła uchwałę o niewyrażeniu zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego

przez skarżącą.

W uzasadnieniu Uchwały wskazano, że „w celu zweryfikowania istnienia, bądź

nieistnienia tych przesłanek – dokonała analizy indywidualnej działalności

orzeczniczej Pana sędziego X. Y. oraz na tle pracy sędziów orzekających w VI

Wydziale Karnym Odwoławczym Sądu Okręgowego w R. za 2024 r. i stwierdziła, że

brak jest ekstraordynaryjnych okoliczności przemawiających za dalszym pełnieniem

urzędu sędziego przez uczestnika postępowania. Prezes Sądu Okręgowego w R.

pozytywnie zaopiniował oświadczenie woli Pana sędziego X. Y.. Opinia ta nie może

jednak stanowić wystarczającej podstawy do przyjęcia, że istnieje interes wymiaru

sprawiedliwości lub też ważny interes społeczny uzasadniający możliwość

skorzystania przez KRS z kompetencji do odstępstwa od zasady przejścia sędziego

w stan spoczynku po ukończeniu 65 lat, bowiem obowiązkiem każdego sędziego jest

osiąganie pozytywnych wyników i ocen w swojej pracy” (s. 5).

Uchwała KRS z [...] 2025 r. została zaskarżona w całości przez skarżącego.

Odwołaniem z 23 kwietnia 2025 r. Uchwale zarzucono

I NKRS 36/25

3

1. art. 180 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej, poprzez jego

niezastosowanie i podjęcie uchwały odmawiającej zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska Sędziego Sądu Okręgowego w R.;

2. art. 69 § 1b p.u.s.p. co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy

indywidualnej, poprzez błędną jego wykładnię i nieuprawnione przyjęcie przez

KRS, że ani interes wymiaru sprawiedliwości ani ważny interes społeczny, a

w szczególności racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego

lub potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególne sądy, nie

przemawiają za tym, abym w dalszym ciągu zajmował stanowisko sędziego

Sądu Okręgowego w R.;

3. art. 29 ust. 2, art. 33 ust. 1 i art. 42 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r.

o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2024 r., poz. 1186, dalej: „u.KRS”)

co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej, poprzez brak

właściwego uzasadnienia uchwały i brak poinformowania uczestnika

postępowania przez KRS o terminie posiedzenia, na którym rozpatrywana

była moja sprawa, brak wszechstronnego rozważenia sprawy przez KRS.

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej Uchwały Krajowej Rady Sądownictwa w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania KRS;

ewentualnie wniesiono o:

2. uchylenie zaskarżonej Uchwały w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty,

stosownie do art. 39816 k.p.c. poprzez przyznanie odwołującemu prawa

do dalszego zajmowania stanowiska sędziego Sądu Okręgowego w R. do

ukończenia 70 roku życia zgodnie z art. 69 § 3 p.u.s.p.

Ponadto, skarżący podniósł, że „odwołanie kieruje bezpośrednio do Sądu

Najwyższego, z pominięciem organu wydającego zaskarżoną decyzję, z uwagi na

brak pouczenia ze strony tego organu o środkach odwoławczych i sposobie ich

wnoszenia, a ponadto wobec wątpliwości co do legalności jego funkcjonowania w

obecnym stanie prawnym i obaw (...) co do terminowości nadania biegu sprawie i

przekazania jej do rozpoznania przez Wysoki Sąd”.

I NKRS 36/25

4

KRS w datowanej na 27 maja 2025 r. odpowiedzi na odwołanie wniosła

o oddalenie wywiedzionego odwołania w całości jako pozbawionego uzasadnionych

podstaw. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie wykazał, aby zaskarżona

uchwała została wydana sprzecznie z prawem – Sąd Najwyższy jest zaś uprawniony

do zbadania uchwały tylko i wyłącznie pod tym kątem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 69 § 1 p.u.s.p. sędzia przechodzi w stan spoczynku z dniem

ukończenia 65 roku życia, chyba że nie później niż na sześć miesięcy i nie wcześniej

niż na dwanaście miesięcy przed ukończeniem tego wieku oświadczy Krajowej

Radzie Sądownictwa wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi

zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia,

do pełnienia obowiązków sędziego, wydane na zasadach określonych dla kandydata

na stanowisko sędziowskie.

W świetle art. 69 § 1b p.u.s.p. Rada może wyrazić zgodę na dalsze

zajmowanie stanowiska sędziego, jeżeli jest to uzasadnione interesem wymiaru

sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym, w szczególności,

jeśli przemawia za tym racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego

lub potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów.

Od uchwały Rady wydanej na podstawie art. 69 § 1b p.u.s.p. przysługuje

odwołanie do Sądu Najwyższego na podstawie art. 44 ust. 1 u.KRS (zob. uchwała

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 30 czerwca 2021 r., I NZP 3/21).

W pierwszej kolejności wskazać należy, że kognicja Sądu Najwyższego

w sprawach dotyczących odwołań od uchwał KRS w przedmiocie wyrażenia zgody

na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego ogranicza się do oceny czy zaskarżona

uchwała nie jest sprzeczna z prawem. Sąd Najwyższy bada zatem – czy Rada nie

przekroczyła swoich ustawowych kompetencji, a podjęte rozstrzygnięcie

ma oparcie w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Rolą Sądu

Najwyższego nie jest bowiem ocena zasadności podjętej uchwały w przedmiocie

wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego. Rozstrzygnięcie w tym

I NKRS 36/25

5

zakresie jest zarezerwowane dla Krajowej Rady Sądownictwa, która za pomocą tego

instrumentu wpływa na kształt wymiaru sprawiedliwości w Polsce, w aspekcie

dotyczącym stanu kadry sędziowskiej. Sąd Najwyższy nie może zastępować Rady

(por. wyrok Sądu Najwyższego z 19 września 2023 r., I NKRS 36/23).

Nie ulega wątpliwości, że uchwała w przedmiocie wyrażenia zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska sędziego – jako uchwała w sprawie indywidualnej, w świetle

art. 33 ust. 1 u.KRS, podejmowana jest po wszechstronnym rozważeniu sprawy, na

podstawie udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania

lub innych osób, jeżeli zostały złożone. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podnosi

się, że nakaz podjęcia uchwały po wszechstronnym rozważeniu sprawy oznacza, że

Rada nie może pominąć istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności

wynikających z udostępnionej dokumentacji lub wyjaśnień, czy innych zebranych

dowodów, ani dokonać ustaleń sprzecznych z tym materiałem, zaś samo

rozstrzygnięcie powinno być wynikiem wszechstronnego rozważenia wszystkich

aspektów sprawy w sposób, który nie był dowolny (zob. wyrok Sądu Najwyższego z:

26 kwietnia 2012 r., III KRS 11/12; 22 maja 2012 r., III KRS 14/12; 23 czerwca 2021

r., I NKRS 56/21; 2 lutego 2022 r., I NKRS 170/21; 29 marca 2023 r., I NKRS 9/22).

Uzasadnienie uchwały powinno dawać wyraz zrealizowaniu przez Radę

wynikającego z art. 33 ust. 1 u.KRS wymogu.

W niniejszej sprawie zasadny okazał się naruszenia art. 33 ust. 1 u.KRS oraz

art. 42 ust. 1 u.KRS. Analiza uzasadnienia Uchwały przeprowadzona w kontekście

zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie daje podstaw do stwierdzenia,

że Rada w wszechstronny sposób dokonała oceny wszystkich okoliczności sprawy.

Podkreślenia wymaga, że po przeanalizowaniu akt sprawy zespół członków

KRS wyraził odmienne stanowisko i zarekomendował Radzie wyrażenie zgody na

dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez skarżącą. Chociaż KRS

nie jest związana stanowiskiem zespołu, na co zwrócono uwagę w Uchwale (s. 6),

to przyjąć należy, iż w przypadku do tego stopnia odmiennej oceny,

szczególnie wymagane jest pogłębione uzasadnienie i wskazanie racji odstąpienia

od tego stanowiska (por. wyrok Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2021 r.,

I NKRS 53/21). W analizowanej sprawie takiego uzasadnienia zabrakło.

I NKRS 36/25

6

Należy podkreślić, że Rada w żaden sposób nie ustosunkowała się

do statystyk orzeczniczych skarżącego oraz do wniosków z nich wynikających. Rada

wyłącznie wskazała, że dokonała „analizy indywidualnej działalności orzeczniczej” (s.

5). W tym kontekście należy zgodzić się z poglądem wyrażonym przez Sąd

Najwyższy, który w wyroku z 6 lipca 2022 r. (I NKRS 31/22) przyjął, że „[w]prawdzie

wysoka ocena pracy sędziego jako orzecznika nie jest przesłanką ustawową, która

przesądza o wyrażeniu zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego, jednak

powinna być ona brana pod uwagę przy ocenie, czy dalsze zajmowanie stanowiska

sędziego jest uzasadnione interesem wymiaru sprawiedliwości lub ważnym

interesem społecznym, bowiem w interesie wymiaru sprawiedliwości leży to, aby w

sądach powszechnych orzekali bardzo dobrzy sędziowie”.

Zwrócić należy uwagę, że w całym uzasadnieniu uchwały Krajowa Rada

Sądownictwa, w części merytorycznej, poświęciła wyłącznie jeden akapit analizie

sytuacji skarżącego. Już ta okoliczność może nasuwać uzasadnione wątpliwości co

do dokonanej przez Radę oceny, z punktu widzenia jej wszechstronności. Rada nie

odniosła się, poza przywołaniem, do pozytywnej dla skarżącego opinii Prezesa Sądu

Okręgowego w R..

Należy przyjąć także, że Rada naruszyła art. 69 § 1b p.u.s.p. W orzecznictwie

Sądu Najwyższego podnosi się bowiem, że „uznaniowość Rady jest ograniczona

kryteriami wskazanymi expressis verbis w art. 69 § 1b p.u.s.p. Na Radzie spoczywa

zatem obowiązek uzasadnienia, że interes wymiaru sprawiedliwości lub ważny

interes społeczny wymaga odstąpienia od zasady, względnie tego nie uzasadnia”.

(wyrok Sądu Najwyższego z 16 kwietnia 2024 r., I NKRS 100/23). Rada powinna

wykazać zatem każdorazowo, w sytuacji, gdy złożony został przez sędziego wniosek

o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego, że interes wymiaru

sprawiedliwości lub ważny interes społeczny nie uzasadnia wyrażenia takiej zgody.

W niniejszej sprawie, z uzasadnienia Uchwały nie wynika, dlaczego interes wymiaru

sprawiedliwości lub ważny interes społeczny nie uzasadnia dalszego zajmowania

stanowiska sędziego przez skarżącego. Nie jest takim uzasadnieniem wskazanie,

że interesu wymiaru sprawiedliwości lub ważnego interesu społecznego nie można

utożsamiać z dalszym zajmowaniem stanowiska przez sędziego, który osiągnął

wiek 65 lat (s. 4-5 Uchwały).

I NKRS 36/25

7

Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 180 ust. 1 Konstytucji RP.

Zwrócić należy uwagę, że możliwość „dalszego zajmowania stanowiska sędziego”

(tj. po osiągnięciu wieku przejścia sędziego w stan spoczynku) nie stanowi

konstytucyjnie określonego i bezwzględnego prawa osoby powołanej do pełnienia

urzędu sędziego, a jest specyficznym środkiem prawnym, pozwalającym Radzie na

bieżące reagowanie na aktualne potrzeby wymiaru sprawiedliwości oraz ochronę

dobra wymiaru sprawiedliwości lub interesu społecznego (zob. wyrok

Sądu Najwyższego z 1 grudnia 2021 r., I NKRS 62/21).

Odnosząc się do kwestii zaniechania przez Krajową Radę Sądownictwa

pouczenia o sposobie zaskarżenia uchwały uznać należało, że wprawdzie

niesformułowany wprost, lecz opisowo wskazany, zarzut jest niezasadny.

Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 42 ust. 3

u.KRS, jest merytoryczna treść uchwał KRS, a kryterium tej kontroli

jest jej zgodność z prawem materialnym oraz proceduralnym – w takim zakresie, w

jakim ewentualne uchybienia przepisom postępowania mogły mieć wpływ na kształt

podjętego w danej uchwale rozstrzygnięcia. Przepisy regulujące dopuszczalność

oraz tryb i termin zaskarżania uchwał KRS dotyczą postępowania po ich podjęciu, w

związku z czym ich naruszenie nie może mieć na treść tych uchwał bezpośredniego

wpływu. W niniejszej sprawie, pomimo braku pouczenia przez KRS o prawie,

sposobie i terminie wniesienia odwołania od zaskarżonej uchwały skarżąca wniosła

odwołanie z zachowaniem dwutygodniowego terminu od dnia doręczenia jej uchwały

z uzasadnieniem. Przewodniczący Rady nadał temu odwołaniu bieg i przekazał je

wraz z aktami sprawy do Sądu Najwyższego.

Krajowa Rada Sądownictwa ponownie rozpatrując sprawę dokona wnikliwej

analizy zebranego w niej materiału dowodowego, uwzględniając wyrażone powyżej

poglądy Sądu Najwyższego.

W świetle powyższego, na podstawie art. 39814 kpc w zw. z art. 44 ust. 3

u.KRS, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Tomasz Demendecki Tomasz Przesławski Adam Redzik

I NKRS 36/25

8

[r.g.]

[a.ł]