Sąd Najwyższy oddalił skargę powódki na przewlekłość w części dotyczącej postępowania kasacyjnego

E.T. (dalej: „skarżąca”) zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika

złożyła skargę na przewlekłość w postępowaniu z powództwa skarżącej przeciwko

I NSP 184/26

2

Skarbowi Państwa – Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad prowadzonej

przed Sądem Okręgowym w Warszawie pod sygnaturą akt IV C 1441/13 , a dalej

Sądem Apelacyjnym w Warszawie pod sygnaturą akt V ACa 789/21 oraz przed

Sądem Najwyższym pod sygnaturą akt I CSK 3093/24.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, który przystąpił do sprawy, wniósł

o odrzucenie skargi, względnie o jej oddalenie w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”) strona może wnieść skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie

jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności

faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej

niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej

wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

2. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,

skargę wnosi się w toku postępowania w sprawie. Z tego względu, w zakończonych

już postępowaniach, które toczyły się przed Sądem Okręgowym w Warszawie

pod sygnaturą akt IV C 1441/13, a później przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie

pod sygnaturą akt V ACa 789/21, skarżącemu nie przysługiwało prawo do złożenia

skargi, tym bardziej, że przewlekłość w postępowaniu przed Sądem Okręgowym

stwierdził już Sąd Apelacyjny w postanowieniu z 20 sierpnia 2021 r.

sygn. akt V S 141/21. Z tego względu w punkcie pierwszym Sąd Najwyższy,

nie zajmując żadnego merytorycznego stanowiska, odnotował brak drogi sądowej

odrzucając skargę w tym zakresie. Jedyne niezakończone postępowanie,

które objęto skargą na przewlekłość, i które wciąż jeszcze w chwili jej złożenia

toczyło się pod sygnaturą akt I CSK 3093/24, to postępowanie

I NSP 184/26

3

przed Sądem Najwyższym i tylko ono poddaje się badaniu pod kątem naruszenia

prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

3. W art. 6 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość określono, że skarga

powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego

oraz powinna zawierać: żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania

w sprawie, której skarga dotyczy, a także przytoczenie okoliczności

uzasadniających żądanie (odpowiednio art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o skardze

na przewlekłość). Elementy te stanowią obligatoryjny składnik pisma jakim jest

przedmiotowa skarga i braki w tym zakresie nie podlegają konwalidacji w drodze

wezwania do ich uzupełnienia, lecz stanowią podstawę odrzucenia skargi

(art. 9 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość).

4. Przedmiotowa skarga, zawiera żądanie stwierdzenia przewlekłości

postępowania w sprawie, której dotyczy i przytacza okoliczność uzasadniającą

żądanie skargi. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zasadnie podniósł,

że okoliczności te potraktowano w skardze niezwykle lakonicznie, ograniczając się

do stwierdzenia, że „od daty zaskarżenia wydanego w II instancji orzeczenia skargą

kasacyjną minęły już dwa lata”. Niezależnie jednak od niewątpliwej lakoniczności

sformułowań skargi, wskazane tam okoliczności są wystarczające by dokonać

oceny jej zasadności. Tym samym nie ma podstaw do odrzucenia skargi w oparciu

o art. 9 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość.

5. W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się,

że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić

w przypadku bezczynności sądu odwoławczego polegającej na niewyznaczeniu

rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05,

OSNP 2005, Nr 23, poz. 384; 16 marca 2006 r., III SPP 10/06, OSNP 2007, Nr 7-8,

poz. 120; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06, OSNP 2007, Nr 7-8, poz. 121; 18 maja

2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17;

21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; 27 marca 2019 r.,

I NSP 88/18; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym

przypadku, gdy w sądzie drugiej instancji przekroczony został okres 12 miesięcy,

w czasie których nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje

I NSP 184/26

4

przewlekłość postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku

rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności,

a zatem wymaga uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok

postępowania. Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się

w każdej sprawie w sposób indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych

okoliczności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2026 r.,

I NSP 575/25). W obecnej sytuacji natomiast sytuacja jest o tyle specyficzna,

że skarżąca dysponuje już prawomocnym wyrokiem kończącym sprawę,

zaś zaskarżenie go nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia do Sądu Najwyższego

wykracza poza, gwarantowany przez art. 176 ust. 1 Konstytucji RP, standard

dwuinstancyjności postępowania. Skarżąca też nie występowała w żaden sposób

o przyspieszenie procedowania przez Sąd Najwyższy i dopiero po wyznaczeniu

terminu posiedzenia, na którym został rozpoznany wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania, złożono skargę na dzień przed wyznaczonym

posiedzeniem. Chociaż więc niniejsza skarga na przewlekłość postępowania

formalnie jest dopuszczalna, to nie da się jej przypisać możliwości realizacji

jej głównej funkcji, polegającej na przyśpieszeniu rozpoznania sprawy. Jedynym

celem niniejszej skargi jest – bazujące na orzeczniczym asocjowaniu przewlekłości

postępowania z rocznym terminem oczekiwania na wyznaczenie posiedzenia

rozpoznawczego – uzyskanie przez skarżącą określonej sumy pieniężnej,

o której zasądzenie wniesiono. Biorąc zatem pod uwagę nadzwyczajny charakter

postępowania przed Sądem Najwyższym w odniesieniu do sprawy zakończonej

prawomocnym wyrokiem oraz niemożność realizacji przez skargę zasadniczego

jej celu, skargę należało oddalić.

6. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1

ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji.

Tomasz Demendecki Aleksander Stępkowski Grzegorz Żmij

[K.O.]

[a.ł]

I NSP 184/26

5