Przewlekłość w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, skarżący dostaną po 2000 zł

Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki z 15 maja 2026 r., która wpłynęła

do Sądu Najwyższego 29 maja 2026 r., skarżący: P. Z., działając przez

profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o: stwierdzenie przewlekłości postępowania

w sprawie o sygn. akt V ACa 1474/24, toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w

Warszawie (pkt 1); przyznanie od Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w

I NSP 255/26

3

Warszawie na rzecz skarżącego kwoty 4000,00 (cztery tysiące) złotych (pkt 2);

zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego (pkt 3) oraz o zwrot opłaty od skargi

(pkt 4). Analogiczną skargę w tej samej sprawie wniosła E. G. pismem z 20 maja

2026 r. Sąd Najwyższy postanowieniem z 10 czerwca 2026 r. o sygn. I NSP 272/26

połączył skargi do wspólnego rozpoznania.

W uzasadnieniach skarżący wyjaśnili czynności podejmowane w sprawie

oraz ich przebieg. Nadmienili, że postępowanie w sprawie prowadzonej

przed Sądem pierwszej instancji rozpoczęło się 6 marca 2020 r. i zakończyło

wydaniem wyroku przez Sąd Okręgowy w Warszawie w dniu 25 stycznia 2024 r.

Wskazując na zasadność niniejszych skarg podnieśli, że akta sprawy wpłynęły

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 9 kwietnia 2024 r. Pomimo iż od wpływu akt

do Sądu Apelacyjnego minęło 25 miesięcy nie został wyznaczony termin rozprawy

apelacyjnej, nie zarządzono wymiany pism procesowych ani nie podjęto żadnych

innych czynności.

W odpowiedzi na skargi z dnia 19 marca 2026 r., Prezes Sądu Apelacyjnego

w Warszawie zgłosił swój udział w sprawie, wniósł o przekazanie sprawy

Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie jako właściwemu do jej rozpoznania

oraz wniósł o jej oddalenie. W dalszej części odpowiedzi przedstawił przebieg

czynności w sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skargi na przewlekłość postępowania zasługiwały na częściowe

uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło

naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

I NSP 255/26

4

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania).

Stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość

postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości

postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności

podjętych przez Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie

w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego

lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia

postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika

sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej

sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny,

uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia

do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została

wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości,

znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień

oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość

postępowania.

Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu

12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca

2006 r., III SPP 13/06; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r.,

III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;

z 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca

2019 r., I NSP 88/18; z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r.,

I NSP 204/22; z 23 listopada 2022 r., I NSP 312/22; z 22 marca 2023 r.,

I NSP 25/23). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku, w którym

przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie wyznaczono terminu

rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość postępowania w rozumieniu

ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie

zależy od konkretnych okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu czynników

wpływających na tok postępowania. Powyższe oznacza, że przewlekłość

I NSP 255/26

5

postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób indywidualny,

z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.

Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że znaczny wpływ

spraw, problemy kadrowe i obciążenie sędziów pracą pozostają bez wpływu

na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono skargę

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06;

z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; z 23 listopada

2022 r., I NSP 312/22; z 22 marca 2023 r., I NSP 25/23). Obciążenie pracą,

ilość spraw oraz stan kadry orzeczniczej, co najwyżej prowadzić mogą

do stwierdzenia, że przewlekłość postępowania w konkretnej sprawie nie jest

wynikiem zaniedbań, czy też uchybień ze strony sądu. Jednakże to na Państwie

spoczywa obowiązek zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy

jurysdykcyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r.,

III SPP 10/06). W tym też kontekście – organizacyjnym – należy rozpoznawać

argumenty zawarte w odpowiedzi na skargę. Jakkolwiek przyczyniają się one

do dezorganizacji i opóźnień w wyznaczaniu spraw, to wciąż pozostają

bez wpływu na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie.

Ostatecznie sąd jako jednostka reprezentująca Skarb Państwa ponosi formalną

odpowiedzialność za niewłaściwe wywiązywanie się przez Państwo z powyższego

obowiązku.

W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa

Sądu Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości,

iż czas oczekiwania na rozpoznanie apelacji w analizowanej sprawie został

przekroczony i wyniósł ponad 12 miesięcy.

Z ustalonego przebiegu postępowania wynika, że w dniu 9 kwietnia 2024 r.

akta zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Tego samego dnia

skierowano sprawę do losowania sędziego referenta. W dniu 10 kwietnia 2024 r.

wpisano sprawę do repertorium ACa. W dniu 23 kwietnia 2026 r. sprawę skierowano

do sędziego referenta celem rozważenia możliwości sprawdzenia wartości

przedmiotu zaskarżenia. Zawiadomiono strony o składzie orzekającym.

Postanowieniem z dnia 29 maja 2026 r. ustalona została wartość przedmiotu

zaskarżenia. Wezwano pełnomocnika pozwanego do uiszczenia opłaty

uzupełniającej w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia apelacji.

I NSP 255/26

6

W dniu 23 czerwca 2026 r. ustalono, że opłata od apelacji nie została uiszczona.

Postanowieniem z 26 czerwca 2026 r. apelacja została odrzucona.

W związku z tym, że Sąd Apelacyjny w Warszawie od momentu wpływu akt

wraz z apelacją, poza wylosowaniem sędziego referenta i wykonaniem

wymienionych wezwań, nie podejmował czynności zmierzających

do merytorycznego rozpoznania sprawy przez ponad dwanaście miesięcy,

to w ocenie Sądu Najwyższego, mając na względzie powyższe okoliczności,

uzasadnione jest stwierdzenie przewlekłości postępowania w rozpoznawanej

sprawie.

Konsekwencją stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym

w Warszawie w przedmiotowej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania,

jest także obowiązek Sądu Najwyższego rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania

skarżących o zasądzenie na ich rzecz odpowiedniej sumy pieniężnej.

Orzekając o przyznaniu skarżącym od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego

w Warszawie sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, Sąd Najwyższy uwzględnił,

iż zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,

minimalna wysokość sumy pieniężnej jaką należy zasądzić od Skarbu Państwa

na rzecz skarżącego wynosi 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania

postępowania, jednak nie mniej niż w/w suma, niezależnie od tego, ilu etapów

postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość. Jednocześnie Sąd Najwyższy

nie znalazł podstaw do przyznania sumy wyższej i w tym zakresie żądanie oddalił.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 12 ust. 2 i 4 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia. O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym

orzeczono w oparciu art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. art. 99 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

i w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz § 14

ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2023, poz. 1964).

JW.

[a.ł]