Powód nie dostanie 5000 zł za przewlekłość apelacji, Sąd Najwyższy oddalił skargę

Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki, która wpłynęła do Sądu Najwyższego 23 czerwca

2026 r., P.N. (dalej: „skarżący”, „powód”), zastępowany przez profesjonalnego

pełnomocnika, wniósł o:

1. stwierdzenie, że w sprawie o sygn. akt I ACa 3630/23 zawisłej

przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, nastąpiła przewlekłość postępowania,

2. zlecenie Sądowi prowadzącemu postępowanie podjęcia odpowiednich

czynności w wyznaczonym terminie, w tym wyznaczenie terminu rozprawy

apelacyjnej, która odbędzie się w ciągu 2 miesięcy od dnia doręczenia

postanowienia przez Sąd Najwyższy,

I NSP 328/26

2

3. przyznanie od Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego

w Warszawie na rzecz skarżącego kwoty 5000 zł tytułem odpowiedniej sumy

pieniężnej,

4. zasądzenie od Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego

w Warszawie na rzecz powoda kosztów postępowania według norm przypisanych,

w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle podwójnej stawki minimalnej.

W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał m.in., że akta sprawy wraz

z apelacją pozwanego wpłynęły do Sądu Apelacyjnego 30 listopada 2023 r.,

strony zajęły już stanowiska merytoryczne na piśmie, a chociaż od wpływu akt

do Sądu Apelacyjnego upłynęło już 29 miesięcy, w sprawie nie doszło

do wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej.

Prezes Sądu Apelacyjnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie,

wskazując w uzasadnieniu m.in., jakie czynności zostały dotychczas podjęte przez

Sąd Apelacyjny w toku postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga na przewlekłość postępowania zasługuje na oddalenie.

1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r.

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) – strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania). Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło

do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

I NSP 328/26

3

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu

zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd

lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania

od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim

etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej

i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla skarżącego zagadnień, które mają być w niej

rozstrzygnięte oraz zachowanie się stron, a w szczególności skarżącego.

Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość

postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie.

2. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu

12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; 16 marca 2006 r.,

III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06,

OSNP 007, nr 7-8, poz. 121; 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca 2016 r.,

III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;

13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; 27 marca 2019 r.,

I NSP 88/18; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym

przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których

nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość

postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania

sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, w szczególności

od tego, czy rozstrzygnięte zostały wszelkie zagadnienia prejudycjalne, bez czego,

wyznaczenie posiedzenia rozpoznawczego byłoby przedwczesne. Powyższe

oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób

indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.

I NSP 328/26

4

3. Z analizy akt sprawy wynika, że akta sprawy wpłynęły

do Sądu Apelacyjnego 30 listopada 2023 r. i tego samego dnia przeprowadzono

w SLPS losowanie sędziego referenta.

W dniu 1 grudnia 2023 r. zarządzono wpisanie sprawy do repertorium ACa

oraz rozpoznanie jej według kolejności wpływu.

W dniu 14 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie

przekazał Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie zażalenie strony pozwanej

na postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia.

Zarządzeniem z 4 listopada 2024 r. nadano bieg ww. zażaleniu,

w tym zarządzono jego doręczenie pełnomocnikowi powoda oraz wezwano

pełnomocnika pozwanego do usunięcia braków formalnych apelacji.

Nadto wezwano jednego z pełnomocników powoda od złożenia do akt

sprawy pełnomocnictwa procesowego pod rygorem pominięcia podjętych czynności,

co nastąpiło 25 listopada 2024 r.

Również 25 listopada 2024 r. wpłynęła fizycznie do Sądu Apelacyjnego

w Warszawie odpowiedź powoda na zażalenie.

W dniu 27 listopada 2024 r, pozwana usunęła braki formalne apelacji.

Postanowieniem z 18 grudnia 2024 r. zażalenie pozwanej na postanowienie

o udzieleniu zabezpieczenia zostało oddalone.

Pismem z 31 grudnia 2024 r. pełnomocnik powoda wniósł o doręczenie

odpisu apelacji oraz wyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej.

Zarządzeniem z 26 marca 2025 r. poinformowano pełnomocnika powoda

o tym, że sprawa nie należy do kategorii spraw pilnych w rozumieniu w § 2 pkt 5

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. Regulamin

urzędowania sądów powszechnych, a wobec niewskazania szczególnych

okoliczności uzasadniających rozpoznanie sprawy poza kolejnością, o których

mowa w § 79 ust. 1 i 3 tego rozporządzenia – czynności w sprawie podejmowane

według kolejności wpływu do referatu sędziego.

W dniu 20 maja 2025 r. zarządzeniem stwierdzono, że strona pozwana

usunęła braki formalne apelacji.

Postanowieniem z 3 listopada 2025 r. sprawdzono i ustalono wartość

przedmiotu zaskarżenia, wzywając pełnomocnika strony pozwanej do uzupełnienia

I NSP 328/26

5

opłaty od apelacji. Brak ten został usunięty 20 listopada 2025 r., o czym strona

pozwana poinformowała pismem, które wpłynęło fizycznie do Sądu Apelacyjnego

w Warszawie 27 listopada 2025 r.

W dniu 17 grudnia 2025 r. stwierdzono, że braki formalne apelacji zostały

usunięte i zarządzono doręczenie odpisu apelacji pełnomocnikowi powoda.

W dniu 7 stycznia 2026 r. do Sądu Apelacyjnego w Warszawie wpłynęła

odpowiedź powoda na apelację pozwanej.

Pismem z 23 kwietnia 2026 r. powód wniósł o wyznaczenie terminu rozprawy

apelacyjnej.

Zarządzeniem z 12 maja 2026 r. został wyznaczony termin rozprawy

na 29 września 2026 r.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że stosunkowo długiego czasu,

jaki upłynął między wpłynięciem apelacji a wyznaczeniem posiedzenia

rozpoznawczego nie sposób uznać za okres bezczynności Sądu Apelacyjnego.

Podjął on w tym czasie szereg czynności, w tym rozstrzygnięć i doręczeń,

które musiały poprzedzać posiedzenie rozpoznawcze.

4. Dla oceny czy w danej sprawie doszło do przewlekłości postępowania

znaczenie ma nie tylko sam sztywny upływ czasu, ale rozważone muszą być

wszystkie okoliczności wpływające na przebieg danego postępowania – w tym

również podejmowane w jego trakcie przez sąd czynności. W orzecznictwie

Sądu Najwyższego podkreśla się, że przewlekłość postępowania może nastąpić

zarówno wtedy, gdy sąd nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy,

gdy je podejmuje, ale są one nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki

w rozpatrzeniu sprawy (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego

2016 r., III SPP 53/15). Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie

Sąd Apelacyjny podejmował czynności, które zmierzały do rozpoznania sprawy.

Należyte ich przeprocedowanie wymagało istotnego nakładu czasowego oraz

organizacyjnego. Dlatego, stosunkowo długiego czasu, jaki upłynął między

wpłynięciem apelacji a wyznaczeniem posiedzenia rozpoznawczego nie sposób

uznać za okres bezczynności Sądu Apelacyjnego. Podjął on w tym czasie szereg

czynności, w tym rozstrzygnięć i doręczeń, które musiały poprzedzać posiedzenie

rozpoznawcze.

I NSP 328/26

6

Choć nie sposób wykluczyć, że niektóre z tych czynności mogły zostać

przeprowadzone z większą sprawnością organizacyjną, to jednak całościowa

analiza przebiegu postępowania apelacyjnego nie daje podstaw do stwierdzenia

jego przewlekłości. Sąd Apelacyjny konsekwentnie podejmował niezbędne

czynności w odpowiedzi na pisma stron oraz w celu zapewnienia formalnej

gotowości sprawy do rozpoznania. Działania te – choć rozciągnięte w czasie –

nie mogą być całościowo uznane za przejaw wadliwego procedowania,

którego rezultatem byłaby zwłoka w rozpoznaniu sprawy.

Dlatego też upływ czasu poprzedzający rozpoznanie sprawy nie stanowił

bezczynności Sądu Apelacyjnego naruszającej prawo skarżącego do uzyskania

rozstrzygnięcia bez nieuzasadnionej zwłoki.

Ostatecznie Sąd Apelacyjny wyznaczył także termin rozprawy

na 29 września 2026 r., co rokuje jej nieodległe zakończenie.

5. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1

ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji.

Tomasz Demendecki Aleksander Stępkowski Grzegorz Żmij

[K.O.]

[a.ł]