Odpis apelacji doręczono po ponad 18 miesiącach. Sąd Najwyższy przyznał stronom 2000 zł

I. I.1. Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki datowaną na 16 września 2025 r. K. P. i M.W.-

P.(dalej także: „Skarżący”), zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika,

wnieśli o:

1. stwierdzenie przewlekłości w sprawie V ACa […] prowadzonej przez Sąd

Apelacyjny w Warszawie;

2. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz Skarżących kwoty 8.000 zł;

3. nakazanie podjęcia czynności zmierzających do nadania sprawie dalszego

biegu;

4. zasądzenia kosztów zastępstwa prawnego na rzecz radcy prawnego Ł.P.

według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

5. zwrot uiszczonej opłaty od skargi.

I.2. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w sprawie wystąpiła bezczynność

nieznajdująca żadnego uzasadnienia – mimo upływu 18 miesięcy od dnia

zarejestrowania sprawy w sądzie, na dzień składania skargi, Skarżącym nie został

doręczony odpis apelacji.

I.3. W odpowiedzi na skargę na przewlekłość postępowania z 13 listopada 2025 r.

Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie zgłosił swój udział w sprawie i wniósł

o oddalenie skargi.

II. I NSP 405/25

3

II.1. 22 maja 2020 r. do Sądu Okręgowego w Warszawie wpłynął pozew

o zapłatę skierowany przez Skarżących przeciwko B. M. S.A. z siedzibą w

W.(dalej także: „Pozwany”). Postępowanie w tej sprawie toczyło się pod sygn. VI C

[…].

II.2. Postanowieniem z 8 lutego 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie, w sprawie

o sygn. V S […] stwierdził, że nastąpiła przewlekłość w postępowaniu

prowadzonym przez Sąd Okręgowy w Warszawie, sygn. IV C […] (pkt 1),

za co przyznał Skarżącym od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie

sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł (pkt 2).

II.3. 20 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie wydał wyrok w sprawie

IV C […].

II.4. 1 marca 2024 r. do Sądu Okręgowego w Warszawie wpłynęła apelacja

Pozwanego od powyższego wyroku. Akta sprawy wraz z apelacją wpłynęły

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 15 marca 2024 r. Tego dnia sporządzono

raport z losowania sędziego referenta. 18 marca 2024 r. sprawa została wpisana

do repertorium V ACa […]. Strony zostały zawiadomione o składzie

rozpoznającym sprawę, a akta sprawy zostały przedstawione referendarzowi

sądowemu celem podjęcia czynności związanych z nadaniem biegu apelacji.

II.5. 5 czerwca 2024 r. do Sądu Apelacyjnego w Warszawie wpłynął wniosek

Skarżących o udzielenie zabezpieczenia w sprawie. Postanowieniem z 14 czerwca

2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznał wniosek o udzielenie

zabezpieczenia.

II.6. 14 maja 2025 r. do Sądu Apelacyjnego w Warszawie wpłynął wniosek

Skarżących o doręczenie im odpisu apelacji. Odpis apelacji został doręczony

pełnomocnikowi Skarżących na zarządzenie z 18 września 2025 r.

I NSP 405/25

4

III. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

III.1. Według art. 2 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie

prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym

prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym

bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej: u.s.p.p.)

strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga

dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne

dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej

niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej

wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

W myśl art. 2 ust. 2 u.s.p.p. dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło

do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny

dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi,

niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter

sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,

która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

W ustawie o skardze na przewlekłość postępowania nie określono, jaki okres

oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

W orzecznictwie przyjmuje się, że pod pojęciem tym należy rozumieć

wielomiesięczną bezczynność sądu, polegającą na niewyznaczaniu rozprawy

bądź niepodejmowaniu czynności (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 12 grudnia 2018 r., I NSP 40/18; z 11 września 2019 r., I NSP 88/19;

z 14 listopada 2019 r., I NSP 151/19; z 12 maja 2020 r., I NSP 37/20;

z 27 października 2020 r., I NSP 151/20). W odniesieniu do postępowania

I NSP 405/25

5

apelacyjnego wskazuje się, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można

zasadniczo mówić w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji, polegającej

na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia

apelacji (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18;

z 6 września 2019 r., I NSP 74/19; z 31 października 2019 r., I NSP 134/19;

z 19 grudnia 2019 r., I NSP 173/19).

III.2. W realiach rozpoznawanej sprawy, akta wraz z apelacją wpłynęły

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 15 marca 2024 r. Tego samego dnia

sporządzono raport z losowania w systemie SLPS. Na podstawie zarządzenia

z 18 marca 2024 r. sprawa została skierowana do referendarza sądowego celem

nadania biegu apelacji. Czynność ta została wykonana dopiero 18 września 2025 r.,

tj. po ponad 18 miesiącach od dnia wpływu apelacji do sądu.

Uwzględniając przywołane okoliczności Sąd Najwyższy doszedł

do przekonania, że w ocenianej sprawie doszło do bezczynności, która nie znajduje

usprawiedliwienia nawet jeśli mieć na względzie potrzebę rozpoznawania spraw

według kolejności wpływu. Zwlekanie ponad 18 miesięcy z doręczeniem odpisu

apelacji nie wpisuje się w standardy prawa do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki. Bezczynność powstała na tak wczesnym etapie

postępowania jest szczególnie rażąca – nie może być bowiem tłumaczona

jakimikolwiek zawiłościami merytorycznymi sprawy.

W związku z powyższym, na podstawie art. 12 ust. 2 u.s.p.p.,

Sąd Najwyższy orzekł, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

doszło do przewlekłości postępowania.

III.3. Zgodnie z art. 12 ust. 4 u.s.p.p. uwzględniając skargę, sąd na żądanie

skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa sumę pieniężną w wysokości od 2.000

do 20.000 złotych. Wysokość sumy pieniężnej wynosi nie mniej niż 500 złotych

za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego,

ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania.

Na poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już skarżącemu tytułem sumy

pieniężnej w tej samej sprawie.

I NSP 405/25

6

W orzecznictwie przyjmuje się, że suma pieniężna zasądzana w związku

ze stwierdzoną przewlekłością ma stanowić swoistą rekompensatę za zwłokę

w rozpoznaniu sprawy, a oprócz tego ma charakter sankcji dla państwa za wadliwe

zorganizowanie wymiaru sprawiedliwości (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 15 marca 2018 r., III SPP 14/18; z 22 stycznia 2019 r., I NSP 64/18; z 9 grudnia

2020 r., I NSP 149/20; z 21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21). Wysokość zasądzonej

sumy powinna uwzględniać okoliczności sprawy i być proporcjonalna do wielkości

zwłoki, jej przyczyn oraz dotkliwości dla skarżącego (m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 29 października 2014 r., KSP 8/14; z 14 października 2020 r.,

I NSP 111/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 161/20).

W niniejszej sprawie apelacja wniesiona została 1 marca 2024 r. i od tego

czasu – mimo pism Skrzących – nie podjęto czynności w kierunku rozpoznania

apelacji, w tym nie wyznaczono terminu posiedzenia. Wobec powyższego zasadne

jest zasadzenie kwotę 2.000 zł. Dalej idące żądanie skargi nie było uzasadnione

i podlegało oddaleniu.

III.4. Zgodnie z art. 12 ust 2 u.s.p.p., na żądanie skarżącego lub z urzędu sąd

zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty albo przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze odpowiednich

czynności w wyznaczonym terminie, chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście

zbędne. Zalecenia nie mogą wkraczać w zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy.

Na tej podstawie Sąd Najwyższy postanowił zalecić Sądowi Apelacyjnemu

w Warszawie podjęcie czynności zmierzających do wyznaczenia terminu rozprawy, nie

później niż w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia Prezesowi Sądu Apelacyjnego w

Warszawie odpisu niniejszego postanowienia.

III.5. Na podstawie art. 17 ust. 3 u.s.p.p. Sąd Najwyższy nakazał Skarbowi Państwa

– Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie zwrócić opłatę od skargi uiszczoną

przez Skarżących.

III.6. Na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 8 ust. 2 u.s.p.p.

oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r.

I NSP 405/25

7

w sprawie opłat za czynności radców prawnych Sąd Najwyższy zasądził od Skarbu

Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie na rzecz Skarżących kwotę 240 zł

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

[a.ł]

Tomasz Demendecki Adam Redzik Tomasz Przesławski