Wniosek o zwolnienie od kosztów czekał osiem miesięcy, skarga na przewlekłość oddalona

Dnia 7 marca 2025 r. (data nadania przesyłki poleconej) pełnomocnik L. J.

(dalej: „skarżący”), za pośrednictwem Sądu Apelacyjnego w Warszawie, wniósł do

Sądu Najwyższego skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie VI ACa 2704/24,

toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie. Pismem z 3 października

2025 r. (data prezentaty Sądu Najwyższego) Sąd Apelacyjny w Warszawie

I NSP 431/25

2

przedstawił ww. skargę Sądowi Najwyższemu. W przedmiotowej skardze skarżący

wniósł o:

1. stwierdzenie

przewlekłości

postępowania

zawisłego

przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie VI ACa 2704/24;

2. wydanie Sądowi rozpoznającemu sprawę zalecenia niezwłocznego:

rozpoznania wniosku pozwanej o zwolnienie od kosztów sądowych; podjęcia

dalszych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy w zależności od treści

postanowienia w zakresie opłaty od apelacji w ciągu dwóch tygodni od rozpoznania

skargi;

3. przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w kwocie 10 000 zł;

4. zwrot uiszczonej opłaty od skargi.

Uzasadniając żądanie skargi, skarżący podał następujące okoliczności:

wyrokiem z 30 stycznia 2024 r., III C 116/23 Sąd Okręgowy w Warszawie

uwzględnił w całości żądnie powództwa skierowanego w sprawie. Strona pozwana

złożyła w sprawie wniosek o uzasadnienie wyroku, zaś po jego doręczeniu wniosła

apelację wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty

od apelacji. Apelacja strony pozwanej wpłynęła do Sądu Okręgowego w Warszawie

w czerwcu 2024 r., Z informacji zawartych w portalu informacyjnym sądów apelacji

warszawskiej wynika, że apelacja wraz z aktami sprawy wpłynęła

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 3 lipca 2024 r.

Jak dalej wskazał skarżący, do chwili wniesienia niniejszej skargi w sprawie

nie zostały przez Sąd Apelacyjny podjęte praktycznie żadne czynności, które

zmierzałyby do rozpoznania sprawy, w tym przede wszystkim nie został przez Sąd

Apelacyjny rozpoznany, wniesiony wraz z apelacją, wniosek pozwanej o zwolnienie

jej od kosztów sądowych w zakresie opłaty od apelacji.

Skarżący podniósł dodatkowo, że pismem z 28 listopada 2024 r.

(tj. wniesionym niemal 5 miesięcy po wpłynięciu apelacji) jego pełnomocnik zwrócił

się do Sądu Apelacyjnego o rozpoznanie wniosku pozwanej oraz niezwłoczne

doręczenie odpisu apelacji w przypadku jego uwzględnienia. Mimo upływu dalszych

3 miesięcy w sprawie nadal nie podjęto żadnych czynności zmierzających

faktycznie do rozpoznania sprawy. Zarazem podkreślił też, że brak

dotychczasowego rozpoznania wniosku pozwanej o zwolnienie od kosztów –

I NSP 431/25

3

którego rozpoznanie nie wymaga zapoznawania się z całością materiału

dowodowego i pozostaje czynnością o bardzo nieskomplikowanym charakterze –

skutkuje faktycznym wstrzymaniem biegu sprawy, w tym oczekiwania na

wyznaczenie terminu merytorycznego rozpoznania apelacji w przypadku

uwzględnienia wniosku bądź jego oddalenia i uiszczenia opłaty.

W piśmie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 24 października 2025 r. (data

prezentaty Sądu Najwyższego), stanowiącym odpowiedź na skargę, zgłoszono

udział w sprawie oraz wniesiono o oddalenie skargi.

W uwagach wyjściowych wskazanego pisma przedstawiono przebieg

postępowania. W tym zakresie zamieszczono następujący opis: „sprawa została

zainicjowana pozwem z 3 października 2022 r. W dniu 30 stycznia 2024 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie wydał wyrok. Akta sprawy wraz z apelacją pozwanej

zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego w Warszawie w dniu 3 lipca 2024 r.

Tego dnia sprawa została zarejestrowana w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie

w systemie SLPS i został wylosowany sędzia referent. W dniu 4 lipca 2024 r.

sprawę wpisano do repertorium ACa oraz polecono zawiadomienie stron o składzie

orzekającym. Zarządzeniem z 13 marca 2025 r. dokonano kontroli apelacji pod

kątem spełnienia wymogów formalnych. Postanowieniem z dnia 13 marca 2025 r.

rozpoznano wniosek pozwanej o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarga na

przedmiotowe orzeczenie referendarza sądowego została rozpoznana

postanowieniem z 16 kwietnia 2025 r. Po uiszczeniu częściowej opłaty od apelacji,

zarządzeniem z 10 czerwca 2025 r. polecono doręczenie odpisu apelacji stronie

powodowej. Odpowiedź na apelację wpłynęła do akt w dniu 2 lipca 2025 r. Termin

rozprawy apelacyjnej został wyznaczony na 5 sierpnia 2025 r. Kolejna rozprawa,

celem uzupełnienia postępowania dowodowego, została wyznaczona na 11

września 2025 r. Po jej przeprowadzeniu rozprawa została zamknięta. Wyrok został

ogłoszony w dniu 29 września 2025 r.”.

Mając na uwadze opisany przebieg postępowania wskazano, że skarga nie

zasługuje na uwzględnienie. Zauważono przy tym, że czas trwania postępowania w

sprawie może nie być przez skarżącego postrzegany jako zadowalający. Jak

podano, przed Sądem pierwszej instancji sprawa trwała rok i cztery miesiące, a

I NSP 431/25

4

przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie rok i trzy miesiące; co istotne,

postępowanie zostało już prawomocnie zakończone.

Zaznaczono przy tym, że pojęcie przewlekłości postępowania nie jest

zależne wyłącznie od długości toczącego się procesu i okresu oczekiwania na

termin rozprawy. Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do

wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane

za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki, a takie nie wystąpiły w niniejszej sprawie.

Zwrócono jeszcze uwagę, że ocena, czy zachodzi nieuzasadniona zwłoka

w rozpoznaniu sprawy, nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania

wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu

zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu

przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo

określonych terminach, wskazanych w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości –

Regulamin urzędowania sądów powszechnych (dalej: „Regulamin”). Nie jest zatem

możliwe, aby sprawa, która nie ma charakteru pilnej, została rozpoznana przed

sprawami, które wpłynęły wcześniej. Paragraf 79 ust. 1 powołanego Regulaminu,

stanowi, że sprawy powinny być rozpoznawane według kolejności wpływu

do danego referatu.

Wreszcie zauważono, że w czasie, w którym wniesiona została niniejsza

sprawa do Sądu Okręgowego w Warszawie, a następnie Sądu Apelacyjnego

w Warszawie wpłynęła ogromna liczba spraw, których źródłem są umowy kredytu

waloryzowanego walutą obcą. Jak przy tym podkreślono, o ile fakt występujących w

sądzie problemów kadrowych czy trudności lokalowych nie może być okolicznością

usprawiedliwiającą przewlekłość postępowania, to w sytuacji nadmiernego napływu

spraw w krótkim czasie, gdy zaległości te są tylko przejściowe i zostały podjęte

rozsądne, szybkie i skuteczne środki zaradcze, państwo nie ponosi

odpowiedzialności za naruszenie Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i

Podstawowych Wolności.

Dalej zauważono, że w celu zapobieżenia przewlekłości postępowań zostały

podjęte przez państwo działania organizacyjne i legislacyjne. Wskazano zarazem,

że także kierownictwo Sądu Apelacyjnego podejmuje działania mające na celu

zapobieganie przewlekłości poprzez liczne i bardziej skuteczne wystąpienia

I NSP 431/25

5

do właściwych organów o wsparcie kadrowe i poprawę warunków lokalowych Sądu

i o zmiany legislacyjne w zakresie procedury cywilnej. Zaznaczono też, że

orzekaniem w sprawach konsumenckich kredytów waloryzowanych objęci zostali

sędziowie pionu gospodarczego, a od 1 stycznia 2025 r. powstał nowy wydział,

który przejął sprawy dotyczące kredytów waloryzowanych do waluty obcej.

Wreszcie na koniec oceniono, że brak jest podstaw do przyznania

skarżącemu żądanej sumy pieniężnej. Wskazano przy tym, że w przypadku

niepodzielenia zaprezentowanej argumentacji zakwestionowania wymaga

wysokość żądanej kwoty, która – jak to ujęto w piśmie – nie została w żaden

sposób uprawdopodobniona, ani tym bardziej udowodniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”) strona może wnieść skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie

jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i

prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

W świetle art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość ocenie podlega

w szczególności terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu

wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny,

należy uwzględnić: łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia

do chwili rozpoznania skargi, charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej

zawiłości sprawy, znaczenie rozstrzygnięcia dla skarżącego, zachowanie się stron,

w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

I NSP 431/25

6

W ustawie o skardze na przewlekłość nie sprecyzowano, jaki okres

oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

W judykaturze przyjmuje się, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można

mówić z reguły w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na

niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy (zob.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; 16 marca

2006 r., III SPP 10/06; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; 14 lipca 2016 r., III SPP

55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 19 października 2017 r., III SPP 42/17; 21

lutego 2018 r., III SPP 3/18; 22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18; 3 grudnia 2019 r.,

I NSP 160/19; 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Należy zauważyć, że wskazana wyżej reguła stanowi jedynie ogólnie

przyjęty standard orzeczniczy, który może, choć wcale nie musi, znaleźć

zastosowanie w określonej sprawie. Sąd Najwyższy zwracał już kilkakrotnie uwagę,

że przekroczenie okresu 12 miesięcy trwania postępowania nie oznacza

automatycznie wystąpienia stanu przewlekłości, gdyż dla jego stwierdzenia

konieczne jest zbadanie wszystkich okoliczności sprawy. Według

zaprezentowanego w tym zakresie stanowiska, przy ustalaniu, czy w konkretnym

przypadku mamy do czynienia z przewlekłością postępowania, należy brać pod

uwagę kryteria określone w art. 2 tej ustawy, m.in. terminowość i prawidłowość

czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r.,

I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28

września 2021 r., I NSP 145/21). Wymóg ten uniemożliwia dokonanie oceny

przewlekłości postępowania w sposób mechaniczny, obligując tym samym do

oceny indywidualnej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I

NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28

września 2021 r., I NSP 145/21).

Przenosząc powyższe na realia rozpoznawanej sprawy, Sąd Najwyższy

wskazuje, że dokonał analizy akt sprawy, której dotyczy skarga, pod kątem

czynności podejmowanych w sprawie a przedstawionych przez Sąd Apelacyjny. Na

tej podstawie stwierdza, że zostały przedstawione zgodnie ze stanem faktycznym

sprawy i że – wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego – w sprawie były

I NSP 431/25

7

podejmowane odpowiednie czynności zmierzające do jej merytorycznego

rozpoznania, które zakończyło się wydaniem wyroku 29 września 2025 r.

Wobec powyższego – zdaniem Sądu Najwyższego – przebieg postępowania

apelacyjnego nie pozwala na stwierdzenie jego przewlekłości i w efekcie przyjęcie,

że miała miejsce bezczynność Sądu Apelacyjnego naruszająca prawo skarżącego

do uzyskania rozstrzygnięcia bez nieuzasadnionej zwłoki.

W związku z tym Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy

o skardze na przewlekłość, oddala skargę.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy orzeka jak w sentencji.

Paweł Czubik Grzegorz Pastuszko Maria Szczepaniec

[D.Z.]

[r.g.]