Sędziowie sami zgłaszali wnioski o wyłączenie w sprawie apelacyjnej. Skarga oddalona

Pismem z 10 września 2025 r. B. (dalej: „Skarżąca”), reprezentowana przez

profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę na przewlekłość postępowania

prowadzonego przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku w sprawie o sygn. akt I ACa

817/24, wnosząc o: 1. stwierdzenie, że w ww. postępowaniu przed Sądem

Apelacyjnym w Gdańsku z powództwa A. G. i T. G. przeciwko B. o pozbawienie

wykonalności tytułów wykonawczych, nastąpiła przewlekłość postępowania, która

polega na tym, że od dnia wpływu akt sprawy do Sądu Apelacyjnego w celu

rozpoznania apelacji, tj. od 15 marca 2024 r. (mimo upływu półtora roku) nie został

nawet wyznaczony termin rozprawy, a także zbyt długo rozpatrywane są wnioski

I NSP 457/25

2

powodów o wyłączenie sędziów, czy też wnioski o zastosowanie przez Sąd art. 441

k.p.c., co ma szczególne znaczenie w przypadku sprawy, która przed Sądem I

instancji była rozpatrywana przez 8 lat; 2. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz

Skarżącej kwoty 20 000 zł; 3. wydanie zalecenia, by Sąd Apelacyjny wyznaczył

rozprawę lub posiedzenie niejawne w celu rozpoznania sprawy na dzień

przypadający nie później niż w terminie 1 miesiąca od dnia zwrotu akt do tego Sądu,

ewentualnie wydanie zalecenia, by wnioski powodów o wyłączenie sędziów,

czy też o zastosowanie przez Sąd art. 441 k.p.c., były rozpatrywane

przez Sąd w terminie nie dłuższym niż 7 dni od ich wpływu, a rozprawa

lub posiedzenie niejawne w celu rozpoznania sprawy została wyznaczona na dzień

przypadający nie później niż w terminie 1 miesiąca po ich prawomocnym

rozstrzygnięciu; 4. zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego

w Gdańsku kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa

procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że wyrok Sądu I instancji

w niniejszej sprawie zapadł 13 listopada 2023 r., tj. po ponad 8 latach

od wytoczenia powództwa. Akty sprawy w celu rozpoznania apelacji powodów

trafiły do Sądu Apelacyjnego 15 marca 2024 r. Mimo, iż upłynęło półtora roku

nie został nawet wyznaczony termin rozprawy. Sąd nie reagował na pisma

Skarżącej dotyczące wniosków o wyznaczenie terminu rozprawy. Powodowie

świadomie przedłużają postępowanie, co ma uniemożliwić egzekucję

prawomocnych wyroków sprzed 15 lat.

W ocenie autora skargi, sprawa powinna być rozpatrzona w krótkim terminie.

Uwzględniając charakter postępowania (o pozbawienie tytułu wykonawczego

wykonalności, a także długość toczących się postępowań i postawę dłużników),

konieczne jest podjęcie działań szybkich i zdecydowanych w celu jej zakończenia.

W konkluzji skargi podano, że biorąc pod uwagę specyfikę oraz wyjątkowość

przedmiotowej sprawy, należy jednoznacznie stwierdzić, że w niniejszym

postępowaniu prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało

naruszone, a skarga jest zasadna. Bezsporny jest fakt istnienia wierzytelności

należnych B. stwierdzonych prawomocnymi wyrokami z 2010 i 2011 r., które w

dalszym ciągu nie mogą zostać skutecznie wyegzekwowane.

I NSP 457/25

3

Okoliczności sprawy, a w szczególności charakter czynności

podejmowanych przez powodów w celu udaremnienia egzekucji, jednoznacznie

wskazują, iż potrzeba jest jednoznacznych i sprawnych działań Sądu. Nie do

przyjęcia jest bierne zachowanie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który zdaje się

nie dostrzegać, że dłużnicy rażąco nadużywają przepisy obowiązującego prawa. W

konsekwencji powoduje to niemożność realizacji konstytucyjnego prawa do sądu,

które jest jednym z fundamentów demokratycznego państwa prawa. Sądy nie

powinny tolerować takich zachowań, Sąd powinien przeanalizować niniejszą

sprawę w sposób kompleksowy, a nie wycinkowy, i zwrócić uwagę na lekceważący

stosunek dłużników do wymiaru sprawiedliwości.

Pismem z 7 listopada 2025 r. odpowiedź na skargę złożył Prezes

Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, wnosząc o oddalenie skargi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz.U. 2023, poz. 1725;

dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”), strona może wnieść skargę

o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie

jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych

i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej

lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,

należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych

przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie

albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego

postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania

I NSP 457/25

4

przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego

w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się

łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania

skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także

charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,

która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania

(art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość).

O przewlekłości postępowania można mówić zarówno wtedy, gdy sąd

nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje, ale są one

nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy

(postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15).

Na znaczenie sprawnego rozstrzygania sporów sądowych, jako jednego

z elementów zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu, zwraca się uwagę

w literaturze (S. Pikulski, J. Szczechowicz, Ludzki wymiar prawa a przewlekłość

postępowania sądowego Księga Jubileuszowa Profesora Tadeusza Jasudowicza,

Toruń 2004, s. 353 i n.).

Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wprost, jaki okres

oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano,

że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić

w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu

rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy (postanowienia Sądu

Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06

oraz z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06). Podobnie przyjmował Naczelny Sąd

Administracyjny (postanowienia NSA: z 7 lipca 2006 r., I OPP 64/06; z 24 kwietnia

2008 r., I OPP 16/08 oraz z 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08).

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego przedstawił następujący

przebieg czynności sądowych (procesowych) w sprawie:

I NSP 457/25

5

1) 15 marca 2024 r. sprawa wpłynęła z apelacją powodów od wyroku

Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 13 listopada 2023 r., została zarejestrowana

i wylosowano skład orzekający;

2) 7 listopada 2024 r. dokonano kontroli formalnej apelacji powodów,

poinformowano strony o składzie orzekającym oraz zobowiązano skarżących

do uzupełnienia braków formalnych apelacji. W tej samej dacie wpłynęło zażalenie

powodów na postanowienia Sądu Okręgowego z 3 grudnia 2023 r. w przedmiocie

uchylenia zabezpieczenia, któremu nadano sygnaturę I ACz 658/24;

3) 7 listopada 2024 r. polecono doręczenie odpisu zażalenia pełnomocnikowi

pozwanego;

4) 2 stycznia 2025 r. powodowie domagali się wyłączenia od rozpoznania

sprawy SSA X. Y., SSA X.1 Y.1 i SSA X.2 Y.2 oraz zwrócenia się na postawie art.

441 k.p.c. do Sądu Najwyższego o wyznaczenie innego równorzędnego sądu;

5) 10 stycznia 2025 r. wpłynęła odpowiedź pozwanego na zażalenie

powodów w sprawie I ACz 658/24;

6) 6 lutego 2025 r. SSA X. Y. domagała się wyłączenia jej od rozpoznawania

spraw I ACa 817/24 oraz I ACz 658/24. Następnie kolejno wylosowani sędziowie do

rozpoznania wniosku o wyłączenie ww. sędziego domagali się ich wyłączenia: SSA

X.3 Y.3 18 lutego 2025 r., SSA X.4 Y.4 26 lutego 2025 r., SSA X.5 Y.5

5 marca 2025 r., SSA X.6 Y.6 13 marca 2025 r.;

7) 31 marca 2025 r. Sąd Apelacyjny oddalił żądania SSA X.6 Y.6 oraz SSA

X.4 Y.4 o ich wyłączenie;

8) 4 kwietnia 2025 r. SSA X.6 Y.6 ponownie złożyła żądanie wyłączenia jej

od rozpoznania sprawy. Identyczne żądania złożyli:

SSA X.7 Y.7 10 kwietnia 2025 r. oraz SSA X.8 Y.8 30 kwietnia 2025 r.;

9) 30 kwietnia 2025 r. Sąd Apelacyjny odrzucił wniosek powodów

o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z 31 marca 2025 r.;

10) 27 maja 2025 r. pozwana domagała się niezwłocznego rozpoznania

sprawy;

11) 10 czerwca 2025 r. wyłączono od rozpoznania sprawy sędziów

Sądu Apelacyjnego w Gdańsku: X. Y., X.3 Y.3, X.4 Y.4, X.5 Y.5, X.6 Y.6, X.7 Y.7,

I NSP 457/25

6

X.8 Y.8 oraz umorzono postępowanie wywołane wnioskiem powodów o wyłączenie

sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku: X. Y., X.1 Y.1 i X.2 Y.2;

12) 15 czerwca 2025 r. powodowie domagali się wyłączenia

SSA X.9 Y.9;

13) 20 czerwca 2025 r. polecono poinformowanie stron

o nowo wylosowanym składzie orzekającym;

14) 7 lipca 2025 r. powodowie domagali się wyłączenia sędziów

Sądu Apelacyjnego w Gdańsku: X.10 Y.10, X.1 Y.1 i X.2 Y.2;

15) 21 sierpnia 2025 r. SSA X.9 Y.9 podał, że w jego ocenie

nie zachodzą podstawy do jego wyłączenia, jednocześnie wskazując, że z uwagi

na subiektywne przekonanie powodów o istnieniu takich przesłanek, ich wniosek

o wyłączenie pozostawia pod rozwagę sądu;

16) 21 sierpnia 2025 r. Sąd Apelacyjny odrzucił wniosek powodów

o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z 10 czerwca 2025 r.;

17) 28 sierpnia 2025 r. powodowie ponowili wniosek w trybie art. 441 k.p.c.

oraz domagali się uchylenia postanowienia z 10 czerwca 2025 r.;

18) 2 września 2025 r. SSA X.10 Y.10 domagała się wyłączenia

jej od rozpoznania sprawy na postawie art. 49 k.p.c.;

19) 2 września 2025 r. Przewodnicząca I Wydziału Cywilnego

Sądu Apelacyjnego w Gdańsku przedstawiła akta sprawy do wylosowania sędziego

orzekającego w przedmiocie wniosków sędziów o ich wyłączenie;

20) 16 września 2025 r. SSA X.11 Y.11 złożył żądanie wyłączenia

go od rozpoznania sprawy;

21) 4 września 2025 r. powodowie złożyli zażalenie na postanowienie

z 21 sierpnia 2025 r.;

22) 17 września 2025 r. powodowie domagali się przeprowadzenia dowodu

z dokumentów wskazanych w piśmie z 4 września 2025 r.

Powyższa sekwencja zdarzeń znajduje potwierdzenie w aktach sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy stwierdza, że do tej pory

na etapie postępowania odwoławczego w sprawie nie naruszono prawa do sądu

w aspekcie rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Bezspornym faktem

jest, że akta sprawy wraz ze środkami zaskarżenia wpłynęły do Sądu Apelacyjnego

I NSP 457/25

7

w Gdańsku 15 marca 2024 r. (k. 3450 akt sądowych). Sąd wykazuje się jednak

dużą aktywnością. Skarżąca … może być oczywiście sfrustrowana przedłużającym

się postępowaniem, niemniej nie do końca trafny jest jej zarzut, jakoby brak

wyznaczenia terminu rozprawy odwoławczej wynikał jedynie z działań powodów.

Należy bowiem zauważyć, że także sędziowie Sądu Apelacyjnego zgłaszali liczne

wnioski o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy. Sąd II instancji proceduje

poszczególne kwestie wpadkowe w sposób względnie sprawny, o czym świadczy

przedstawiony powyżej dotychczasowy przebieg postępowania odwoławczego.

Całokształt okoliczności sprawy przesądza o braku bezczynności

Sądu Apelacyjnego i skutkuje oddaleniem skargi wraz z wszystkimi jej wnioskami

szczegółowymi. Stwierdzić należy, że skarga jest na tym etapie przedwczesna,

co jednak nie wyłącza możliwości jej ponownego wniesienia za jakiś czas –

jeśli postępowanie nie zakończy się prawomocnie w rozsądnym terminie. Na chwilę

obecną jednak nie sposób mówić o zaistnieniu przewlekłości w sprawie.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 1

ustawy o skardze na przewlekłość, orzekł jak w sentencji postanowienia.

D.Z.

[r.g.]

Grzegorz Pastuszko Paweł Czubik Maria Szczepaniec