Skarga na przewlekłość w sprawie kasacyjnej już zakończonej odrzucona

I NSP 468/25

2

Skargą z 16 października 2025 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik

skarżącego Ł. W. – adw. K. R., na wyraźne życzenie skarżącego wniosła skargę na

przewlekłość postępowania sądowego Sądu Najwyższego, żądając: stwierdzenia,

że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Najwyższym o sygn. akt: I CSK

6710/22 nastąpiła przewlekłość postępowania (1); zasądzenie od Skarbu Państwa

na rzecz skarżącego Ł. W. kwoty 8 000 zł (słownie: osiem tysięcy złotych) (2),

zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kosztów tego postępowania,

w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu

według norm prawem przypisanych (3).

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że nieuzasadnionym jest oczekiwanie

przez skarżącego na przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przed Sądem

Najwyższym od 1 grudnia 2022 r. do 14 marca 2024 r., czyli przez okres 15

miesięcy, a następnie brak jakichkolwiek działań ze strony Sądu Najwyższego od

momentu wydania przez Sąd Najwyższy postanowienia z dnia 14 marca 2024 roku,

w tym brak wyznaczenia terminu rozpoznania skargi kasacyjnej oraz jej

merytorycznego rozpoznania trwający w tym momencie już przez 34 miesiące, czyli

prawie 3 lata od dnia wpłynięcia sprawy do Sądu Najwyższego (19 miesięcy od

dnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania).

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego w odpowiedzi na skargę z 2 grudnia

2025 r. zgłosiła swój udział w sprawie i wniosła o oddalenie skargi w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga na przewlekłość postępowania podlegała odrzuceniu.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r.

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”), strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

I NSP 468/25

3

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania).

Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,

dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w

szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez Sąd w

celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo czynności

podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie

przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub

czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i

zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania

orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy

czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od

tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień

faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę,

rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności

strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,

wniesienie skargi na przewlekłość postępowania jest dopuszczalne wyłącznie w

toku postępowania, którego ta skarga dotyczy. Co prawda ustawa o skardze na

przewlekłość dopuszcza rozpoznanie skargi na przewlekłość postępowania, które

zostało prawomocnie zakończone, jednakże pod warunkiem, że skarżący wniósł ją

na etapie, gdy postępowanie, którego skarga dotyczyła, nadal było w toku.

Oznacza to, że wniesienie skargi poza tokiem postępowania głównego,

którego ona dotyczy, skutkuje koniecznością jej odrzucenia.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,

jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem apelacyjnym

lub Sądem Najwyższym - właściwy do jej rozpoznania jest Sąd Najwyższy.

Z powyższą sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

I NSP 468/25

4

Z analizy akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 14 marca 2024 r., I

CSK 6710/22, Sąd Najwyższy przyjął skargę kasacyjną do rozpoznania (k. 35), a

zarządzeniem z dnia 14 marca 2024 r. zakreślono sprawę w rep. CSK (k. 36) i

zarządzeniem z dnia 15 marca 2024 r. zarejestrowano sprawę w rep. CSKP (k. 37).

Z kolei zarządzeniem z dnia 27 marca 2024 r. sprawa została przydzielona SSN X.

Y. (k. 39). Zatem sprawa, której sygnaturę wskazuje skarżący w petitum skargi,

czyli sprawa I CSK 6710/22 została zakończona.

Co więcej, postanowieniem z dnia 7 maja 2024 r., I NSP 75/24, Sąd

Najwyższy oddalił skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem Najwyższym

w sprawie o sygn. I CSK 6710/22 (akta sprawy I NSP 75/24).

Dlatego też należało skargę odrzucić.

Konieczność odrzucenia skargi nie wynika bezpośrednio z ustawy o skardze

na przewlekłość, gdyż w art. 14 ust. 1 uregulowano dopuszczalność wystąpienia z

kolejną skargą w tej samej sprawie. Przepis ten stanowi, że skarżący może

wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływie 12 miesięcy od wydania

orzeczenia oddalającego albo uwzględniającego poprzednią skargę. Zauważyć

przy tym należy, że w okresie od wniesienia poprzedniej skargi do wydania

orzeczenia w jej przedmiocie występuje stan zawisłości sprawy, a następnie stan

powagi rzeczy osądzonej. Podstawa do odrzucenia znajduje się więc w przepisach

Kodeksu postępowania cywilnego, stosowanych odpowiednio na podstawie art. 8

ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, który stanowi, że w

sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek

skargi sąd stosuje odpowiednio przepisy o postępowaniu zażaleniowym

obowiązujące w postępowaniu, którego skarga dotyczy. W kolejnych odesłaniach,

art. 3941 § 3 k.p.c. odsyła m.in. do art. 39821 k.p.c., a ten z kolei m.in. do art. 373 §

1 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. Sięgnięcie do art. 373 § 1 k.p.c. daje możliwość

odrzucenia skargi „z innych przyczyn niedopuszczalnej”. Przyczyny te wskazuje

natomiast stosowany odpowiednio art. 199 § 1 pkt. 2 k.p.c., który stanowi, że

skargę sąd odrzuci, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami

sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona. Tak stało się w

niniejszej sprawie. W świetle powyższego, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 199 §

1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 3941 §

I NSP 468/25

5

3 k.p.c. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,

skargę odrzucił.

Nawet gdyby nie doszło odrzucenia skargi, Sąd Najwyższy doszedł do

przekonania, że merytoryczna ocena postępowania w sprawie powinna byłaby

prowadzić do oddalenia skargi.

Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, że ocena spełnienia obowiązku

rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności

rozpatrywanej sprawy. Ustawa zaś nie określa wprost, jaki okres oczekiwania

na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że o

przewlekłości postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku

bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy

apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia

Sądu Najwyższego z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384;

16 marca 2006 r., III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; 21 marca 2006 r., III

SPP 13/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121; 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; 14 lipca

2016 r., III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;

13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; 27 marca 2019 r.,

I NSP 88/18; 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22). Nie oznacza to jednak, że w każdym

przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie

wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość

postępowania w rozumieniu ustawy. Podobnie przyjmował Naczelny Sąd

Administracyjny (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 lipca

2006 r., I OPP 64/06; z 24 kwietnia 2008 r., I OPP 16/08; z 4 czerwca 2008 r., I

OPP 20/08; z 24 lipca 2008 r., I OPP 23/08 oraz z 21 kwietnia 2010 r., II OPP

10/10). Ten utrwalony standard orzeczniczy wyznacza swoiste domniemanie co do

zaistnienia przewlekłości postępowania lub braku tejże. Jednakże powinien być on

stosowany przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności, o których mowa w art. 2 ust.

2 ustawy o skardze na przewlekłość i w szczególnych przypadkach domniemanie to

może być wzruszone (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I

NSP 48/19; z 18 stycznia 2023 r., I NSP 373/22). Jednocześnie jednak

ugruntowane jest stanowisko, że przewlekłość jest pojęciem odnoszącym się do

I NSP 468/25

6

konkretnego zdarzenia, które po wnikliwej analizie należałoby uznać za nadmiernie

rozciągnięte w czasie i niezasadnie przedłużające się (zob. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21, oraz z 15 listopada 2022 r., I

NSP 322/22). Powyższe oznacza, że standard ochrony prawa do rozpatrzenia

sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki ma charakter zindywidualizowany (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r.,

I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r., I NSP

145/21; z 14 września 2022 r., I NSP 251/22; z 15 listopada 2022 r., I NSP 322/22).

Co do zasady więc przewlekłość jest pojęciem względnym i zawsze musi być

odnoszona do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania. Należy

także nadmienić, że jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do

wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane

za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki (zob. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego z 13 lipca 2017 r., III SPP 33/17; z 21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21).

W przypadku Sądu Najwyższego rozpatrywanie przewlekłości, wymaga ponadto

wzięcia pod uwagę także jego pozycji ustrojowej. Dlatego nie można w sposób

mechaniczny stosować wskazówek wynikających z orzecznictwa dotyczącego

sądów powszechnych do Sądu Najwyższego.

Natomiast we wspomnianej w uzasadnieniu sprawie toczącej się w Sądzie

Najwyższym pod sygn. II CSKP 323/24, ewentualna ocena Sądu Najwyższego w

rozpatrywanej sprawie może odnosić się do czynności, które nastąpiły po 7 maja

2024 r (data wydania postanowienia Sądu Najwyższego w sprawie I NSP 75/24).

Po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania należało wyznaczyć sprawozdawcę

oraz pozostałych członków składu orzekającego (k. 52), co też uczyniono. Zgodnie

z informacją wynikającą z akt (pismo znajdujące się na k. 56), sprawa została ujęta

w planie posiedzeń na marzec 2026 r.

Należy też podkreślić, że pełnomocnik skarżącego nie wnosił przed

wniesieniem skargi o przyspieszenie rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy.

Na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość należało

z urzędu zwrócić skarżącemu uiszczoną opłatę od skargi.

O kosztach postępowania skargowego (wynagrodzenie pełnomocnika w

wysokości 240 zł powiększone o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług)

I NSP 468/25

7

orzeczono na podstawie § 23 ust. 4 w zw. § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki

samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez

adwokata z urzędu z dnia 14 maja 2024 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 763). Pełnomocnik

skarżącego oświadczyła, że koszty pomocy prawnej świadczonej przezeń z urzędu

nie zostały zapłacone ani w całości, ani w części. Powyższe uzasadniało

przyznanie pełnomocnikowi działającemu w sprawie z urzędu wynagrodzenia w

wysokości przewidzianej w ww. rozporządzeniu.

[kf]

[r.g.]