Apelacja czekała w Warszawie 18 miesięcy bez terminu. SN oddalił skargę na przewlekłość

M.L. (dalej: „skarżący”), zastępowany przez r. pr. P.K., pismem z dnia 5

listopada 2025 r. (data stempla pocztowego) wniósł skargę na naruszenie prawa

strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej

zwłoki w sprawie o sygnaturze akt I ACa 902/25 toczącej się przed Sądem

Apelacyjnym w Warszawie. Skarżący wniósł o: (1) stwierdzenie,

że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie

pod sygn. akt I ACa 902/25 nastąpiła przewlekłość postępowania; (2) wydanie

sądowi prowadzącemu postępowanie zalecenia wyznaczenia terminu rozprawy

apelacyjnej i wydanie rozstrzygnięcia, nie później niż w ciągu 3 miesięcy

I NSP 509/25

2

od przekazania akt po rozpoznaniu skargi na przewlekłość postępowania;

(3) przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 5 000 zł za okres

od 17 maja 2024 r. do dnia 5 listopada 2025 r.; (4) zasądzenie od Skarbu Państwa

– Sądu Apelacyjnego w Warszawie na rzecz skarżącego kosztów postępowania

według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że apelacja została złożona bezpośrednio

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie dnia 11 grudnia 2023 r. Po 5 miesiącach sąd

apelacyjny zwrócił się do Sądu Okręgowego w Warszawie o wypożyczenie akt

sprawy. Wskazano, że od tego czasu nie podjęto żadnych czynności zmierzających

do merytorycznego rozpoznania sprawy. W międzyczasie zmieniono sędziego

referenta oraz sygnaturę sprawy. Pomimo upływu prawie 2 lat od wniesienia

apelacji Sąd Apelacyjny w Warszawie nie wystosował żadnych zarządzeń,

postanowień ani też nie wyznaczono terminu rozprawy apelacyjnej.

Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie jako uczestnik postępowania

w piśmie z 4 lutego 2026 r. stanowiącym odpowiedź na skargę wniósł

o jej oddalenie. Wskazał, że sprawa ma zapewniony właściwy tok procesowy,

gdyż wyznaczony został termin posiedzenia niejawnego na dzień 9 maja 2026 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. z 2023 r., poz. 1725;

dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”), strona może wnieść

skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

I NSP 509/25

3

Artykuł 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania doprecyzowuje,

że przy badaniu tego, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,

należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych

przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie.

Ustawa o skardze na przewlekłość postępowania nie określa wyraźnie,

jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną

zwłokę. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można mówić z reguły w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej,

która trwa co najmniej 12 miesięcy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z:

12 maja 2005 r., III SPP 96/05; 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; 21 marca 2006 r.,

III SPP 13/06; 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17;

19 października 2017 r., III SPP 42/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18, 22 stycznia

2019 r., I NSP 71/18, 3 grudnia 2019 r., I NSP 160/19; 28 września 2021 r.,

I NSP 145/21).

Sąd Najwyższy zwracał jednak uwagę, że nieuprawniona jest teza,

iż przekroczenie okresu 12 miesięcy trwania postępowania oznacza automatycznie

wystąpienie stanu przewlekłości, bez względu na okoliczności danej sprawy,

a oceniając, czy w danej sprawie mamy do czynienia z przewlekłością

postępowania należy brać pod uwagę kryteria określone w art. 2 tej ustawy,

zgodnie z którymi dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości

postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość

czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r.,

I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20;

28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Powyższe oznacza, że przewlekłości postępowania nie ocenia się w sposób

mechaniczny, lecz w każdej sprawie indywidualnie (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20;

10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28 września 2021 r, I NSP 145/21).

Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania określa ETPC,

który ocenia, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona,

I NSP 509/25

4

w świetle szczególnych warunków sprawy i przy uwzględnieniu takich kryteriów,

jak skomplikowanie (stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów

prowadzących sprawę oraz znaczenie materii objętej skargą (wyroki ETPC z:

21 września 2000 r., skarga nr 33082/96, w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce;

4 kwietnia 2000 r., skarga nr 38670/97, w sprawie Dewicka przeciwko Polsce;

26 października 2000 r., skarga nr 25693/94, w sprawie Sobczyk przeciwko Polsce;

26 lipca 2001 r., skarga nr 29691/96, w sprawie Jedamski przeciwko Polsce;

14 stycznia 2003 r., skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce;

zob. też M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo,

Tom I – Prawo do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n.

oraz powołane tam orzecznictwo tego Trybunału, a także postanowienia

Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; 28 września 2021 r,

I NSP 145/21).

Przyjmując powyższy pogląd za własny, Sąd Najwyższy w składzie

orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że całościowa ocena analizowanego

postępowania nie pozwala na przyjęcie, że jest ono prowadzone przewlekle.

Sąd Okręgowy w Warszawie dnia 25 kwietnia 2023 r. wydał wyrok w sprawie

o sygnaturze akt I C 286/21. Apelację od wyroku Sądu I instancji wniósł skarżący

w dniu 11 grudnia 2023 r. (data prezentaty biura podawczego) bezpośrednio

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Została ona zarejestrowana w VI Wydziale

Cywilnym w dniu 13 grudnia 2023 r. pod sygnaturą VI ACa 4128/23 po uprzednim

wylosowaniu składu sędziowskiego w dniu 12 grudnia 2023 r. W dniu 8 maja 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie zwrócił się do Sądu Okręgowego w Warszawie

o nadesłanie akt celem rozpoznania wniesionej apelacji, co nastąpiło w dniu

20 maja 2024 r. W dniu 14 maja 2024 r. do akt sprawy wpłynęło pismo skarżącego.

Z uwagi na przeniesienie sędziego referenta wylosowanego do rozpoznania sprawy

do VIII Wydziału Cywilnego, w dniu 11 lutego 2025 r. wylosowano nowego

sędziego referenta. W dniu 2 lipca 2025 r. akta zostały wypożyczone

do Sądu Okręgowego w Warszawie na okres 14 dni. Akta zostały zwrócone

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie w dniu 15 lipca 2025 r. Zarządzeniem z dnia

9 września 2025 r. dokonano podziału referatu wylosowanego sędziego referenta,

co skutkowało wylosowaniem nowego sędziego referenta. Z uwagi na to,

I NSP 509/25

5

że nowy sędzia referent orzekał w I Wydziale Cywilnym, akta przekazano do tego

Wydziału, zakreślając sprawę w VI Wydziale Cywilnym. Zarządzeniem

z tego samego dnia akta skierowano do referendarza celem nadania biegu apelacji.

Zarządzeniem z dnia 31 października 2025 r. wezwano pełnomocnika powoda

do uiszczenia opłaty od apelacji oraz usunięcia jej braków formalnych. W piśmie

z dnia 6 listopada 2025 r. pełnomocnik powoda poinformował o uiszczeniu opłaty

od apelacji oraz usunął jej braki formalne, do usunięcia których był wzywany.

W dniu 14 listopada 2025 r. zarządzono doręczenie odpisu apelacji pozwanemu

z pouczeniem. Zarządzeniem z dnia 2 lutego 2026 r. wyznaczono termin

posiedzenia niejawnego na dzień 9 maja 2026 r. celem rozpoznania apelacji.

Pomiędzy wpłynięciem akt sprawy do Sądu Apelacyjnego w Warszawie

(tj. 20 maja 2024 r.) i wniesieniem skargi na przewlekłość postępowania

(5 listopada 2025 r.) upłynęło 18 miesięcy. Wprawdzie czas oczekiwania

na rozpoznanie sprawy jest znaczny, niemniej nie nosi on w postępowaniu

apelacyjnym znamion przewlekłości. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności

sprawy, w tym znaczne obciążenie Sądu Apelacyjnego w Warszawie – nie mamy

jeszcze do czynienia z bezczynnością, która skutkowałaby koniecznością

uwzględnienia skargi. Sąd Najwyższy podkreśla przy tym, że wniesienie skargi

na przewlekłość wywołało w ocenianym postępowaniu apelacyjnym ten,

pożądany przez skarżącego skutek, że Sąd Apelacyjny wyznaczył termin

posiedzenia niejawnego.

Jak wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, istotę prawa do sądu

należy wiązać raczej z rzetelnym rozpatrzeniem sprawy, a nie z szybkim

rozpatrzeniem sprawy – w tym sensie, że nie zawsze szybkie rozpatrzenie sprawy

idzie w parze z rzetelnością jej rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z 20 czerwca 2006 r., III SPP 27/06). Z tego względu w analizowanym przypadku

brak natychmiastowego rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy nie może per se

uzasadniać stwierdzenia przewlekłości postępowania. Powyższe oznacza więc

brak podstaw do stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie w rozumieniu

art. 2 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania.

I NSP 509/25

6

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 1

ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji

postanowienia.

Paweł Księżak Joanna Lemańska Maria Szczepaniec

M.L.

[a.ł]