Rozprawa apelacyjna wyznaczona na 2028 r. Skarga na przewlekłość oddalona

Pismem z 20 listopada 2025 r. (data stempla pocztowego) J.J., M.J. i M.J.1

(dalej jako: „skarżący”) reprezentowani przez adw. J.M., wnieśli o: (1)

stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego przed Sądem

Apelacyjnym w Gdańsku w sprawie o sygn. akt V ACa 3032/25; (2) zlecenie

sądowi rozpoznającemu sprawę bezzwłoczne podjęcie czynności zmierzających do

nadania sprawie dalszego biegu, w szczególności zmiany terminu rozprawy na

termin niezwłoczny; (3) przyznanie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w

Gdańsku na rzecz każdego skarżącego sum pieniężnych w wysokości po 4 000 zł;

(4) zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Gdańsku na rzecz

I NSP 561/25

2

skarżących zwrotu kosztów niniejszego postępowania według norm prawem

przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że od chwili wszczęcia postępowania w sądzie

okręgowym postępowanie toczy się już niemal 7 lat. Termin rozprawy apelacyjnej

został wyznaczony na wrzesień 2028 r. Wyjaśniono, że jeżeli rozprawa apelacyjna

odbędzie się w zaplanowanym terminie i na wyznaczonym terminie zostanie

wydane orzeczenie, postępowanie w sprawie będzie toczyło się ponad 10 lat.

Zdaniem skarżących powyższe świadczy o naruszeniu ich prawa do rozpoznania

sprawy w rozsądnym terminie. Podniesiono, że jeżeli skarżący mają oczekiwać

na rozstrzygnięcie sprawy do września 2028 roku, to sprawa w apelacji będzie

rozpoznawana ponad 4 lata, co jest niedopuszczalne ze względu na ekonomikę

procesową.

Pismem z dnia 5 lutego 2026 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku

zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wyjaśnił,

że Sąd Apelacyjny w Gdańsku podejmował uzasadnione sytuacją czynności

procesowe oraz wyznaczył termin rozprawy na 7 września 2028 r. Wskazał,

że odległość wyznaczonego terminu rozprawy wynika jedynie z liczby toczących się

spraw, przy czym sprawa skarżących nie należy do kategorii spraw pilnych

w rozumieniu § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca

2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 867),

co umożliwiłoby rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu do sądu. Zaznaczył,

że od wydania ostatnich zarządzeń w przedmiotowej sprawie nie upłynęło ponad

12 miesięcy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t. j. Dz.U. z 2023 r.,

poz. 1725; dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”),

I NSP 561/25

3

strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga

dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne

dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej

niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej

wykonania orzeczenia sądowego. Artykuł 2 ust. 2 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania doprecyzowuje, że przy badaniu tego,

czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności

ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania

rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie.

Ustawa o skardze na przewlekłość postępowania nie określa wyraźnie,

jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną

zwłokę. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można mówić z reguły w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która

trwa co najmniej 12 miesięcy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z:

12 maja 2005 r., III SPP 96/05; 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; 21 marca 2006 r.,

III SPP 13/06; 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17;

19 października 2017 r., III SPP 42/17; 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18, 22 stycznia

2019 r., I NSP 71/18, 3 grudnia 2019 r., I NSP 160/19; 28 września 2021 r.,

I NSP 145/21).

Sąd Najwyższy zwracał jednak uwagę, że nieuprawniona jest teza,

iż przekroczenie okresu 12 miesięcy trwania postępowania oznacza automatycznie

wystąpienie stanu przewlekłości, bez względu na okoliczności danej sprawy,

a oceniając, czy w danej sprawie mamy do czynienia z przewlekłością

postępowania należy brać pod uwagę kryteria określone w art. 2 tej ustawy,

zgodnie z którymi dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości

postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość

czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r.,

I NSP 561/25

4

I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20;

28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Powyższe oznacza, że przewlekłości postępowania nie ocenia się w sposób

mechaniczny, lecz w każdej sprawie indywidualnie (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20;

10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28 września 2021 r, I NSP 145/21).

Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania określa ETPC,

który ocenia, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona, w świetle

szczególnych warunków sprawy i przy uwzględnieniu takich kryteriów,

jak skomplikowanie (stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów

prowadzących sprawę oraz znaczenie materii objętej skargą (wyroki ETPC

z: 21 września 2000 r., skarga nr 33082/96, w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce;

4 kwietnia 2000 r., skarga nr 38670/97, w sprawie Dewicka przeciwko Polsce;

26 października 2000 r., skarga nr 25693/94, w sprawie Sobczyk przeciwko Polsce;

26 lipca 2001 r., skarga nr 29691/96, w sprawie Jedamski przeciwko Polsce;

14 stycznia 2003 r., skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce;

zob. też M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo,

Tom I – Prawo do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n.

oraz powołane tam orzecznictwo tego Trybunału, a także postanowienia

Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; 28 września 2021 r,

I NSP 145/21).

Przyjmując powyższy pogląd za własny, Sąd Najwyższy w składzie

orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że całościowa ocena analizowanego

postępowania nie pozwala na przyjęcie, że jest ono prowadzone przewlekle.

Akta sprawy zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w dniu

21 marca 2024 r. wraz z apelacją. Następnego dnia wylosowany został skład

orzekający. Zarządzeniem z dnia 12 sierpnia 2024 r. referendarz sądowy dokonał

kontroli formalnej apelacji. Dnia 26 listopada 2024 r. do sądu apelacyjnego

wpłynęła odpowiedź na apelację, złożona przez pełnomocnika skarżących.

Dnia 14 marca 2025 r. wpłynął wniosek skarżących o udzielenie zabezpieczenia

roszczenia o ustalenie poprzez wstrzymanie na czas trwania postępowania

obowiązku dokonywania spłat rat kredytu przez skarżących. Postanowieniem z dnia

I NSP 561/25

5

18 marca 2025 r. uwzględniono w całości wniosek skarżących o udzielenie

zabezpieczenia roszczenia. Zarządzeniem z 15 września 2025 r. dokonano

podziału spraw z referatu sędziego w związku z przejściem sędziego referenta

w stan spoczynku i wylosowano nowego sędziego referenta. Zarządzeniem

z 15 października 2025 r. wydano zarządzenie o wyznaczeniu terminu rozprawy

apelacyjnej na 7 września 2028 r.

Pomiędzy wpłynięciem akt wraz z apelacją do Sądu Apelacyjnego

w Gdańsku (tj. 21 marca 2024 r.) i wniesieniem skargi na przewlekłość

postępowania (28 listopada 2025 r.) upłynęło 20 miesięcy. W tym czasie sąd

apelacyjny dokonał kontroli formalnej apelacji, doręczył apelację stronie przeciwnej,

wydał postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia i wyznaczył termin rozprawy

apelacyjnej. Czynności podejmowane były terminowo i zmierzały

do merytorycznego rozpoznania sprawy.

Na marginesie wskazać należy, że wyznaczenie tak odległego terminu

rozprawy apelacyjnej (na wrzesień 2028 r.) może w przyszłości budzić wątpliwości

odnośnie do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej

zwłoki, jednak jako dotyczące okresu po wydaniu orzeczenia w niniejszym

postępowaniu, pozostaje poza zakresem rozpoznania Sądu Najwyższego

w tej sprawie.

Jak wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego celem skargi

na przewlekłość postępowania jest przeciwdziałanie trwającej przewlekłości, zaś jej

funkcją przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego,

sprawnego biegu procesowego (tak postanowienie Sądu Najwyższego

z 10 sierpnia 2007 r., III SPP 30/07). Służy temu zarówno samo stwierdzenie

wystąpienia przewlekłości w postępowaniu (art. 12 ust. 2), jak i możliwość

zalecenia podjęcia przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty odpowiednich

czynności w wyznaczonym terminie (art. 12 ust. 3). W sytuacji, jaka wystąpiła

w przedmiotowej sprawie wyżej wymienione cele i funkcje skargi nie mogły już być

spełnione.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 1

ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, orzekł jak w sentencji

postanowienia.

I NSP 561/25

6

Paweł Księżak Joanna Lemańska Maria Szczepaniec

M.L.

[a.ł]