Wniosek o wyłączenie sędziego SN pozostawiony bez rozpoznania, bo był abstrakcyjny

Pismem datowanym na 15 marca 2026 r., D. C.(dalej: „wnioskodawca”)

wniósł o wyłącznie SSN E. K. od orzekania w sprawie I NSP 75/26. Jak podstawę

wyłączenia wskazano uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego (bez podania

sygnatury sprawy) oraz na orzeczenie TSUE z 4 września 2025 r. wydane w

sprawie C-225/22.

Pismem datowanym na 21 marca 2026 r. wnioskodawca uzupełnił wniosek

o wyłączenie SSN E.K..

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I NSP 75/26

2

Wnioski o wyłączenie SSN E. K. od orzekania w sprawie I NSP 75/26

należało pozostawić bez rozpoznania.

Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego

bezstronności w danej sprawie.

W świetle tego przepisu, wniosek o wyłączenie sędziego może być uznany

za skuteczny po pierwsze, gdy z okoliczności konkretnej sprawy odczytać można

obiektywną, a więc weryfikowalną, wątpliwość co do jego bezstronności

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 288/22).

Po drugie, gdy wątpliwość ta ma charakter uzasadniony (postanowienie

Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2019 r., II CO 208/19). Należy przy tym podkreślić,

że nie jest wystarczające subiektywne przekonanie wnioskodawcy o braku

bezstronności sędziego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 czerwca

2023 r., I NWW 138/23). Z uwagi na przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję

tej instytucji, niezbędne jest oparcie się na obiektywnych, racjonalnych i dających

się zweryfikować okolicznościach konkretnej sprawy przemawiających

za wyłączeniem sędziego od jej rozpoznania (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 1 lutego 2023 r., I NWW 246/22). To na wnioskodawcy ciąży

obowiązek wykazania wystąpienia w konkretnym przypadku tych przesłanek

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 października 2020 r., III CO 49/20).

Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy należy w pierwszej

kolejności wskazać, że wywiedziony wniosek ma charakter abstrakcyjny, nie odnosi

się bowiem do żadnych okoliczności związanych ze sprawą o sygn. I NSP 75/26.

Osią wniosku uczyniono bowiem zagadnienia związane z powołaniem sędziego.

Przypomnieć należy, że w świetle aktualnie obowiązujących przepisów

nie ma możliwości kwestionowania prawidłowości powołania sędziego przez

Prezydenta RP (postanowienie Sądu Najwyższego z 28 listopada 2022 r., I

NWW 130/21). Zdaje się, że Autor wniosku próbuje przeforsować taką wykładnię

art. 41 k.p.k., która umożliwiałaby kontestowanie bezstronności każdego

orzekającego w Polsce sędziego, odwołując się do argumentów abstrakcyjnych,

oderwanych od osoby sędziego i konkretnej sprawy, a w konsekwencji całkowicie

uniemożliwiając określonym podmiotom sprawowanie wymiaru sprawiedliwości.

I NSP 75/26

3

Przy czym powołanie przez Prezydenta RP rozstrzyga w sposób definitywny

kto jest sędzią (postanowienie Sądu Najwyższego z 8 lutego 2023 r.,

I NWW 191/21). Rozpoznanie sprawy przez tak powołanego sędziego zapewnia

stronie odpowiednie gwarancje składające się na jej prawo do sądu.

Podnieść należy ponadto, że procedura powołania Krajowej Rady

Sądownictwa, a tym samym jej pozycji ustrojowej, była przedmiotem kontroli

konstytucyjnej przeprowadzonej przez Trybunał Konstytucyjny. W efekcie kontroli

konstytucyjnej, przepisy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy

o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018, poz. 3),

wyrokiem z 25 marca 2019 r., K 12/18, uznane zostały za zgodne

z art. 187 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 w związku z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 173 oraz

z art. 186 ust. 1 Konstytucji RP.

We wniosku odwołano się do także do uchwały trzech połączonych Izb Sądu

Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20). Uchwała ta nie może

mieć jednak samoistnego znaczenia normatywnego, co jest konsekwencją

rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego

z 16 września 2020 r., I NWW 63/20). W wyroku z 20 kwietnia 2020 r., Trybunał

Konstytucyjny orzekł, że uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.

(BSA I-4110-1/20, OSNKW 2020, nr 2, poz. 7) jest niezgodna z: „a) art. 179,

art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu

o Unii Europejskiej (Dz.U. 2004, nr 90, poz. 864/30 ze zm.), c) art. 6 ust. 1

Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej

w Rzymie 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz

uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. 1993, nr 61, poz. 284 ze zm.)” (wyrok TK

z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20). Z kolei w postanowieniu z 21 kwietnia 2020 r.

rozstrzygając spór kompetencyjny stwierdzono, że: „Sąd Najwyższy – również

w związku z orzeczeniem sądu międzynarodowego – nie ma kompetencji

do dokonywania prawotwórczej wykładni przepisów prawa, prowadzącej do zmiany

stanu normatywnego w sferze ustroju i organizacji wymiaru sprawiedliwości,

dokonywanej w drodze uchwały, o której mowa w art. 83 § 1 ustawy z dnia

I NSP 75/26

4

8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2019 r. poz. 825 oraz z 2020 r.

poz. 190)”. Dalej wskazano, że „na podstawie art. 10, art. 95 ust. 1, art. 176 ust. 2,

art. 183 ust. 2 oraz art. 187 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

dokonywanie zmiany w zakresie określonym w punkcie 1 lit. a należy do wyłącznej

kompetencji ustawodawcy”. W odniesieniu zaś do powołania sędziów przez

Prezydenta RP jednoznacznie wskazano, że „na podstawie art. 179 w związku

z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji, powołanie sędziego jest wyłączną kompetencją

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, którą wykonuje na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa osobiście, definitywnie, bez udziału i ingerencji Sądu Najwyższego”,

a także, że „art. 183 Konstytucji nie przewiduje dla Sądu Najwyższego kompetencji

do sprawowania przez ten organ nadzoru nad wykonywaniem przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej kompetencji, o której mowa w art. 179 w związku

z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji, w tym dokonywania wiążącej wykładni

przepisów prowadzącej do określenia warunków skuteczności wykonywania przez

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej tej kompetencji” (postanowienie TK

z 21 kwietnia 2020 r., Kpt 1/20).

Podkreślić także należy, z uwagi na powoływaną we wniosku argumentację,

że „organizacja władzy sądowniczej, w tym ustanowienie odpowiednich gwarancji

niezawisłości sędziów i bezstronności sądów należy wyłącznie do państwa

członkowskiego. Niezawisłość i bezstronność sędziów nie jest dana raz na zawsze

i nie jest związana w stopniu decydującym ze sposobem powoływania sędziów ani

nawet z całym zestawem gwarancji ustrojowych, a przede wszystkim wynika

z wewnętrznej uczciwości sędziego. Przywileje sędziowskie w państwach

członkowskich są nierozłącznie związane z wyjątkową odpowiedzialnością

sędziego wobec swojego państwa i społeczeństwa. Dopiero w dalszej kolejności

sędziowie krajowi mogą czuć się związani ideą europejskiej unii prawa

(unii sądowniczej) i tylko w takim stopniu, w jakim nie skutkuje to kolizją

z Konstytucją własnego państwa. Wprawdzie sędziowie polscy w postępowaniach

przed polskimi sądami stosują także prawo UE, ale na podstawie polskiej

Konstytucji, a nie na podstawie reguł tworzonych wbrew Konstytucji”

(wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 października 2021 r., K 3/21, OTK-A 2022,

poz. 65).

I NSP 75/26

5

Wobec powyższego, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.

MR

[a.ł]