Lekarka odmówiła nowych warunków dyżurów. SN nie przyjął skargi szpitala o odprawę

Sąd Okręgowy w Rybniku, wyrokiem z dnia 14 stycznia 2025 r., oddalił

apelację Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Szpitala

Specjalistycznego nr […] w R. od wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 19

lipca 2024 r., zasądzającego od pozwanego na rzecz powódki P. Ś. kwotę

38.248,30 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 lipca 2021 r.

tytułem odprawy.

I PSK 117/25

2

Powódka była zatrudniony w pozwanym Szpitalu od 1 września 2017 r. do

30 czerwca 2021 r., ostatnio na stanowisku starszego asystenta Oddziału Chirurgii

Ogólnej.

Oświadczeniem z dnia 26 lutego 2021 r. pozwany wypowiedział powódce

warunki pracy i płacy, polegające na nierozliczeniu w ramach pracy pracownika

godzin dyżuru medycznego do nominalnego wymiaru czasu pracy. Pozwany za

przyczynę wypowiedzenia wskazał uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada

2014 r., I PZP 2/14 oraz trudną sytuację ekonomiczną pozwanego. Wskazano

także, że od 1 lipca 2021 r. będą obowiązywały nowe warunki pracy, to jest za

pracę w ramach pełnienia dyżuru medycznego, dopełniającego czas pracy lekarza

do obowiązującej go przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy pracownikowi

(lekarzowi), przysługiwać będzie dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych.

Pozostałe warunki miały nie ulec zmianie. Ponadto wskazano, że jeśli do 15 maja

2021 r. powódka nie złoży oświadczenia o odmowie przyjęcia nowych warunków,

pozwany uzna zgodę na proponowane warunki, zaś złożenie oświadczenia

o odmowie przyjęcia nowych warunków spowodowuje rozwiązanie stosunku pracy

z upływem okresu wypowiedzenia.

Pismem z dnia 12 maja 2021 r. powódka złożyła pozwanemu oświadczenie

o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków pracy i płacy. Stosunek pracy

uległ rozwiązaniu z upływem okresu wypowiedzenia. Nie były formułowane

przeciwko powódce żadne zarzuty uzasadniające wypowiedzenie jej umowy o

pracę.

Powódka nie odwołała się do sądu w zakresie złożonego jej oświadczenia

o wypowiedzeniu warunków. Pozwany nie wypłacił powódce odprawy pieniężnej.

Lekarzom, którym w 2023 r. pozwany ponownie (tym razem poprawnie

formalnie) złożył wypowiedzenia warunków pracy i płacy, polegające na

nierozliczeniu w ramach pracy pracownika godzin dyżuru medycznego do

nominalnego wymiaru czasu pracy, a którzy odmówili ostatecznie ich przyjęcia, co

skutkowało rozwiązaniem umowy, odprawy zostały wypłacone.

W ocenie Sądu, w dacie wręczenia powódce wypowiedzenia zmieniającego

pozwany zatrudniał ponad 1.300 pracowników. Mając na uwadze liczbę złożonych

wypowiedzeń w okresie od 1 marca 2021 r. do 31 maja 2021 r. lekarzom,

I PSK 117/25

3

diagnostom i lekarzom rezydentom - 148 oraz istotną, na niekorzyść pracowników

zmianę postanowień umowy o pracę związaną ze zmianą zasad wynagradzania

dyżurów medycznych, pracodawca powinien był postępować zgodnie z procedurą

przewidzianą w ustawie z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących

pracowników (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 570, dalej ustawa o zwolnieniach

grupowych).

Sąd Rejonowy uznał, że przyjmując, iż w sprawie zastosowanie ma art. 1

ustawy o zwolnieniach grupowych, a nie art. 10 tej ustawy (zwolnienie

indywidualne), nie było konieczności ustalania czy przedstawienie powódce nowych

warunków pracy i płacy było uzasadnione i czy odmowa ich przyjęcia w tej sytuacji

może stanowić współprzyczynę rozwiązania umowy.

Sąd Okręgowy w pełni podzielił ocenę materiału dowodowego dokonaną

przez Sąd Rejonowy uznając i ostatecznie przyjął ją za własną.

Również - w ocenie tego Sądu - przepisy ustawy o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących

pracowników, wskazują warunki, które muszą zostać spełnione, aby zwalniany

pracownik był uprawniony do odprawy, przez powódkę zostały spełnione, dlatego

należna odprawa powinna jej być wypłacona przez pozwanego od razu, to jest w

dniu rozwiązania umowy.

Skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik pozwanego, wskazując we wniosku

o przyjęcie jej do rozpoznania na przesłankę oczywistej zasadności, w zakresie

naruszenia art. 10 i art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych. Odnośnie do tych

samych przepisów, według skarżącego, w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne oraz istnieje potrzeba dodatkowej wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o wydanie

postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie

na jej rzecz od pozwanego kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów

zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I PSK 117/25

4

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do merytorycznego przyjęcia.

Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi

kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz

szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają

uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentację prawną,

wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie.

Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa

materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że

skarga kasacyjna w zakresie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania oraz jego

uzasadnienia nie spełnia wymagań stawianych temu nadzwyczajnemu środkowi

zaskarżenia, ponieważ we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej nie zawarto

żadnego argumentu odnoszącego się do niniejszej sprawy, który mógłby

potwierdzić kwalifikowane naruszenie prawa. Tym samym nie doszło do

kwalifikowanego naruszenia art. 10 i art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych.

W ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego zgodnie przyjmuje się,

że stosownie do art. 10 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o zwolnieniach

grupowych nabycie prawa do odprawy pieniężnej jest uzależnione od rozwiązania

stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników stanowiących wyłączny

powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy. Przyczynami niedotyczącymi

pracownika są zaś wszystkie okoliczności niezwiązane z jego cechami

psychofizycznymi i sposobem wywiązywania się przez niego z obowiązków

pracowniczych. Są to zarówno przyczyny leżące po stronie pracodawcy, jak i inne

obiektywne przyczyny, które nie leżą po stronie pracodawcy, ale również nie leżą

po stronie pracownika, a które jednak stanowią wyłączną przyczynę rozwiązania

stosunku pracy jako niedotyczącą pracownika. Inaczej rzecz ujmując, prawo do

odprawy przysługuje w razie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących

pracodawcy i niedotyczących żadnej ze stron (por.m.in. wyroki Sądu Najwyższego:

z dnia 24 marca 2011 r., I PK 185/10, LEX nr 1119478; z dnia 6 lipca 2011 r.,

II PK 51/11, OSNP 2012 nr 17-18, poz. 219; z dnia 3 sierpnia 2012 r., I PK 61/12,

I PSK 117/25

5

OSNP 2013 nr 17-18, poz. 199; z dnia 14 grudnia 2016 r., II PK 281/15, LEX nr

2200601; z dnia 9 stycznia 2020 r., I PK 199/18, LEX nr 3220963).

W wyroku z 12 kwietnia 2012 r., I PK 144/11 (LEX nr 1219488) podkreślono,

że ocena, czy odmowa przyjęcia nowych warunków pracy i płacy stanowi

współprzyczynę rozwiązania stosunku pracy, należy do sądu rozpoznającego

sprawę i jest kwestią ustaleń faktycznych, co nie podlega weryfikacji przez Sąd

Najwyższy. Jednakże należy przyjąć, że sąd dokonując takiej oceny powinien po

pierwsze, wziąć pod uwagę interes pracownika i zakładu pracy (wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 9 listopada 1990 r., OSP 1991, z. 9, poz. 212; z dnia 7 lipca

2000 r., I PKN 728/99, OSNAPiUS 2002 Nr 2, poz. 40). Po drugie, ocena ta

powinna być zobiektywizowana, co oznacza, że sąd powinien rozważyć, czy w

danych okolicznościach zaproponowane pracownikowi nowe warunki pracy są

usprawiedliwione sytuacją pracodawcy i czy rozsądnie rzecz biorąc osoba

znajdująca się w takiej sytuacji jak zainteresowany pracownik, powinna tę ofertę

przyjąć. Po trzecie, dokonując takiej oceny sąd powinien mieć na uwadze, że jeśli

występują przyczyny uzasadniające wypowiedzenie stosunku pracy z przyczyn

niedotyczących pracownika, pracodawca nie ma obowiązku proponować mu

dalszej pracy na zmienionych warunkach (wyrok Sądu Najwyższego z 13 kwietnia

2000 r., I PKN 600/99, OSNAPiUS 2001 r. Nr 19, poz. 576). Można więc przyjąć, że

złożenie takiej propozycji jest z istoty rzeczy korzystne dla pracownika, ponieważ

pozwala mu na zachowanie miejsca pracy. Za takim podejściem przemawia także

okoliczność, że odprawa pieniężna, o której stanowi art. 8 ustawy o zwolnieniach

grupowych, przysługuje pracownikom, którzy tracą pracę z przyczyn, które ich nie

dotyczą, a nie pracownikom, którym pracodawca zmienia warunki pracy lub płacy i

proponuje w dobrej wierze dalsze zatrudnienie. Z tego względu po odmowie ich

przyjęcia, odprawa może być zasądzona tylko wyjątkowo, gdy nowe warunki

proponowane w związku z wypowiedzeniem zmieniającym można uznać za

zmierzające do rozwiązania stosunku pracy lub obiektywnie nie do przyjęcia. Jeżeli

pracownik odrzuca nowe warunki, które obiektywnie są do przyjęcia i nie mają

charakteru propozycji pozornej, zmierzającej w istocie do zakończenia stosunku

pracy, to oczywiście ma on prawo to uczynić.

I PSK 117/25

6

W niniejszej sprawie Sąd ocenił, że wypowiedzenie zmieniające

warunkowane było przyczynami ekonomicznymi, a umowa o pracę uległa

rozwiązaniu z powodu zaproponowania niekorzystnych warunków i niezgodnego z

przepisami dokonania wypowiedzenia tych warunków, a więc przyczyn leżących po

stronie pozwanej i brak było podstaw do tego, by w świetle przedstawionych

okoliczności faktycznych przerzucać odpowiedzialność za zakończeniu stosunku

pracy na powódkę. Warunki zaproponowane powódce były dla niej obiektywnie

niekorzystne i występowały racjonalne powody do odmowy ich przyjęcia.

Tymczasem, skoro zgodnie z i art. 39813 § 2 k.p.c., podstawą skargi

kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów i oceny dowodów, a

Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę

zaskarżonego orzeczenia, to i o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie można

wnioskować na podstawie zakwestionowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2021 r., I PSK 19/21,

LEX nr 3112894).

Przez istotne zagadnienie prawne należy rozumieć problem o charakterze

prawnym, powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający charakter

rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozwiązanie stwarza realne i poważne

trudności. Problem ten musi mieć jednocześnie charakter uniwersalny, przez co

należy rozumieć, że jego rozwiązanie powinno służyć rozstrzyganiu innych

podobnych spraw. Jednocześnie, chodzi o zagadnienie, którego wyjaśnienie byłoby

konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w związku z

podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez sąd drugiej

instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.) i także w związku z

podstawą prawną stanowiącą podstawę wydania zaskarżonego wyroku. Musi więc

pozostawać w związku ze sprawą. Przekonanie Sądu Najwyższego oceniającego

na etapie przedsądu o zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w

oparciu o przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga wskazania za pomocą

wywodu prawnego, na kanwie jakich norm (przepisów) zagadnienie powstało, jakie

są możliwe interpretacje problemu i jakie jego rozstrzygnięcie proponuje skarżący

ze wskazaniem argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen (postanowienie

Sądu Najwyższego: z 19 maja 2009 r., II PK 66/09, LEX nr 553691; 19 kwietnia

I PSK 117/25

7

2023 r., II USK 208/22, LEX nr 3582485). Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma

podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście

zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest to zagadnienie "istotne". Istotne jest przy

tym, aby problem prawny, ujęty w skardze kasacyjnej, dotyczył kwestii decydującej

o rozstrzygnięciu sprawy. Nie może być bowiem dla niej prawnie obojętny. Jeśli

mamy do czynienia z istotnym zagadnieniem prawnym, to ten sam nowy problem

nie może stanowić przedmiotu rozbieżnej wykładni w orzecznictwie.

Już dotychczasowe uwagi wskazują na brak w sprawie podstaw do przyjęcia

wskazanej podstawy przedsądu. Problem ten oczywiście może być szerzej

ujmowany (zob. wyroki TSUE: z dnia 21 września 2017 r., Halina Socha i inni,

C- 149/16; z dnia 11 listopada 2015 r., Pujante Rivera, C-422/14), lecz tego wątku

(wykorzystanie rozwiązań opartych na dyrektywie Rady nr 98/59/WE z dnia 20 lipca

1998 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się

do zwolnień grupowych, Dz.U.UE.L z dnia 12 sierpnia 1998 r.) skarżący nie dotyka i

nie lokuje na tym tle swych wątpliwości.

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, że skarżący

nie wykazał potrzeby rozpoznania jej skargi kasacyjnej. Dlatego, opierając się na

podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach

orzeczono w myśl art. 98 § 1 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.

[r.g.]