Utrata zaufania zamiast likwidacji stanowiska. SN nie przyjął skargi pracownicy o odprawę

Powódka A.T. wniosła o zasądzenie od pozwanej B. Spółki z o.o. w W.

kwoty 11.220,00 zł., wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 lutego

2023 r. do dnia zapłaty - tytułem jednomiesięcznej odprawy pieniężnej w związku z

wypowiedzeniem przez pracodawcę umowy z przyczyn niedotyczących pracownika

oraz o nakazanie pozwanej sprostowanie świadectwa pracy powódki z dnia 1

lutego 2023 r. - przez dopisanie do punktu 4a) świadectwa pracy informacji, że

wypowiedzenie umowy o pracę nastąpiło z przyczyn niedotyczących pracownika,

zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach

I PSK 226/26

2

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących

pracowników.

Sąd Rejonowy w Gdyni wyrokiem z dnia 22 listopada 2023 r. oddalił

powództwo, a Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 15 stycznia 2025 r. oddalił apelację

powódki. U podstaw obu rozstrzygnięć leżało ustalenie, że w sprawie nie doszło do

wypowiedzenia powódce umowy o pracę wyłącznie z przyczyn niedotyczących

pracownika. Z materiału dowodowego wynika bowiem, że pozwany kierował się

ogólnym niezadowoleniem z pracy powódki, która nie mogła się dostosować do

pracy u pozwanego. Wskazują na to świadkowie, którzy pośrednio i bezpośrednio

byli świadkami nieprofesjonalnych „wpadek" powódki oraz sam prezes spółki, który

podawał, że same opóźnienia w realizacji strony internetowej nie były aż tak

negatywnie przez niego odbierane jak brak informowania go na bieżąco o tych

opóźnieniach. Wskazywał, że sam musiał ubiegać się o informację w tym temacie.

Tę kwestię potwierdzili także świadkowie powołani w sprawie przez powódkę -

wskazywali oni, że od osób trzecich słyszeli o tej sytuacji. Sądy podkreśliły także,

że po zwolnieniu powódki pracodawca zatrudnił nowe osoby na to samo

stanowisko, z tym samym zakresem obowiązków. W rezultacie, Sądy ustaliły, że

prawdziwą przyczyną rozwiązania umowy o pracę była utrata zaufania z uwagi na

opóźnienia w projekcie, które to zostały wskazane przez pracodawcę. Skoro więc

stanowisko powódki nie zostało zlikwidowane, a na jej miejsce w późniejszym

czasie zatrudniono inną osobę, należy uznać, iż wskazana przyczyna przez

pozwanego była jedynym powodem zakończenia współpracy z powódką.

Skargę kasacyjną wywiodła powódka, zarzuciła naruszenie art. 381 k.p.c.;

art. 385 k.p.c., a także przepisów prawa materialnego:

- art. 45 § 1 k.p. przez jego błędną wykładnię wyrażającą się w

stwierdzeniach Sądu pierwszej instancji, że badanie uzasadnienia zwolnienia

powódki jest zastrzeżone do postępowania zainicjowanego odwołaniem pracownika

od wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, podczas gdy Sąd

z urzędu winien zbadać i ustalić zarówno zasadność i rzeczywiste przyczyny

wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony;

- art. 45 § 1 k.p. wyrażające się w twierdzeniach Sądu pierwszej instancji, że

powódce nie przysługuje odprawa, podczas gdy sąd winien ustalić rzeczywiste

I PSK 226/26

3

żądanie powódki będące żądaniem zapłaty odszkodowania za nieuzasadnione i

naruszające przepisy o wypowiadaniu umów o pracę;

- art. 43 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1152 z 20

czerwca 2019 r. w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy w Unii

Europejskiej (Dz.Urz. UE L 186 z 11 lipca 2019 roku) przez jego niezastosowanie, a

w konsekwencji uznanie, że brak implementacji dyrektywy dotyczącej konieczności

wskazywania przyczyny wypowiedzenia umów zawartych na czas określony

zwalnia pozwanego z obowiązku uzasadnienia przyczyn rozwiązania umowy.

Niezależnie od wskazanych zarzutów, w ocenie powódki skargę kasacyjną

uzasadniają „błędy w ustaleniach faktycznych w następstwie wadliwie ocenionego

materiału dowodowego”.

Zdaniem powódki skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, a

dodatkowo w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne sprowadzające się do

pytania, czy w świetle przepisów prawa pracy pracownikowi zatrudnionemu na

umowie o pracę na czas określony, któremu wypowiedziano umowę przed datą

23 kwietnia 2023 r. przysługuje uzasadnienie wypowiedzenia umowy o pracę i

odprawa z tytułu wypowiedzenia umowy o pracę z przyczyn niedotyczący

pracownika?

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania.

Po pierwsze, skarga kasacyjna jest wymagającym środkiem odwoławczym.

Strona skarżąca zobowiązana jest do szczegółowego i wnikliwego przedstawienia

przyczyny uzasadniającej merytoryczne rozpoznanie sprawy. Nie jest

wystarczające odwołanie się do ogólnych ustawowych zwrotów. Nie jest zatem

wystarczające stwierdzenie, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, a w

uzasadnieniu wniosku wskazanie niepowiązanych ze sobą myśli, stanowiących

wybrane stwierdzenia zawarte w uzasadnieniach sądów.

Po drugie, podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące

ustalenie faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), a Sąd Najwyższy

związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego

I PSK 226/26

4

orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Przypomnienie to ma znaczenie, gdyż zgłoszone

przez powódkę podstawy skargi kasacyjnej koncentrują uwagę na stanie

faktycznym i ocenie dowodów. Skoro w postępowaniu kasacyjnym podnoszenie

tych kwestii nie jest dopuszczalne, to skarga kasacyjne, która na nich się opiera,

nie może zostać uznana za oczywiście uzasadnioną.

Po trzecie, zgodnie z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. naruszenie przepisów

postępowania może stanowić podstawę skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy

mogło mieć ono istotny wpływ na wynik postępowania. Uwzględnienie skargi

kasacyjnej na tej podstawie wymaga wykazania przez skarżącego, że następstwa

stwierdzonych wadliwości ukształtowały treść zaskarżonego orzeczenia (por. wyrok

Sądu Najwyższego z 1 maja 2017 r., II CSK 514/16, LEX nr 2333029). Skarżąca

tego obowiązku nie spełniła.

Po czwarte i najważniejsze, Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w

granicach zgłoszonych podstaw (art. 39813 § 1 k.p.c.). Ma to znaczenie, jeśli

uwzględni się, że przedmiotem rozpoznawanego żądania była odprawa z art. 8 i

art. 10 ust 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących

pracowników oraz sprostowanie świadectwa pracy z tym związane (art. 97 § 21

k.p.). Rzecz w tym, że w skardze kasacyjnej powódka nie powołała się na

naruszenie tych przepisów, a tym samym, z jednej strony, uniemożliwiła ich ocenę

przez Sąd Najwyższy, z drugiej zaś, brak ten samoistnie sprawia, że nie można

twierdzić, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarga kasacyjna

może być trafna, ale tylko wówczas, gdy strona zarzuci naruszenie adekwatnych

przepisów, stanowiących podstawę prawną dochodzonych roszczeń. Przepis

art. 45 § 1 k.p. w oczywisty sposób nie mógł zostać naruszony przez Sąd

odwoławczy. Po pierwsze, nie reguluje on kwestii odprawy, jak również

sprostowania świadectwa pracy, a po drugie, nawet w opisie zarzutu wskazuje na

jego naruszenie przez Sąd pierwszej, a nie drugiej instancji – pozostaje to w

sprzeczności z zasadą, że skargę kasacyjna wnosi się od orzeczenia sądu drugiej,

a nie pierwszej instancji, a zatem to jego uchybienia (a nie naruszenia prawa przez

sąd pierwszej instancji) mają znaczenie. Inaczej rzec ujmując, jeśli strona nie czyni

podstawą zaskarżenia przepisów identyfikujących roszczenie, to ze względu na

I PSK 226/26

5

nakaz z art. 39813 § 1 k.p.c. nie może zasadnie twierdzić, że doszło do ziszczenia

się przesłanek z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zwraca uwagę na jeszcze dwie kwestie. Po pierwsze,

powyższe uwagi odnoszą się do art. 43 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i

Rady (UE) 2019/1152 z 20 czerwca 2019 r. Przepis ten nie reguluje prawa do

odprawy i sprostowania świadectwa pracy. Po drugie, całkowicie niezrozumiały jest

zarzut naruszenia art. 45 § 1 k.p., który ma polegać na „twierdzeniach Sądu

pierwszej instancji, że powódce nie przysługuje odprawa, podczas gdy sąd winien

ustalić rzeczywiste żądanie powódki będące żądaniem zapłaty odszkodowania za

nieuzasadnione i naruszające przepisy o wypowiadaniu umów o pracę”. Przepis ten

nie nakłada na sąd obowiązku kreowania roszczeń procesowych wbrew wyraźnym

żądaniom wyrażonym w pozwie. To strona powodowa, w tym również pracownik

decyduje o przedmiocie żądania. Rola sądu jest w tym zakresie ograniczona, a z

pewnością nie reguluje jej art. 45 § 1 k.p. Skarga kasacyjna również w tym zakresie

nie jest oczywiście uzasadniona.

Kierując się wskazanymi racjami Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2

k.p.c. i art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. i art. 99 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.

[A.P.]

[a.ł]