Sąd Najwyższy nie przyjął skargi szpitala w sporze o płace czterech pracownic

Sąd Okręgowy w Gliwicach, wyrokiem z 4 grudnia 2024 r., oddalił apelację

strony pozwanej Szpitala w R. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. od

wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 20 lutego 2024 r., którym to zasądzono

od pozwanego na rzecz powódki M.D. kwotę 45 329,03 zł tytułem odszkodowania

wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie jak w tym punkcie wyroku (pkt 1);

umorzono postępowanie z powództwa M.D. w zakresie kwoty 145,46 zł (pkt 2);

zasądzono od pozwanego na rzecz powódki M.D. kwotę 2 700 zł tytułem kosztów

zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia

I PSK 266/26

2

uprawomocnienia się wyroku (pkt 3); nadano wyrokowi w punkcie pierwszym rygor

natychmiastowej wykonalności do kwoty 5 885 zł (pkt 4); nakazano pobrać od

pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Zabrzu kwotę 2.267 zł

tytułem opłaty sądowej od pozwu M.D. (pkt 5); zasądzono od pozwanego na rzecz

powódki A.K. kwotę 65 624.85 zł tytułem odszkodowania wraz z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie jak w tym punkcie wyroku (pkt 6); zasądzono od pozwanego

na rzecz powódki A.K. kwotę 2 700 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego

wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku

(pkt 7); nadano wyrokowi w punkcie szóstym rygor natychmiastowej wykonalności

do kwoty 5.590 zł (pkt 8); nakazano pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa

- Sądu Rejonowego w Zabrzu kwotę 3 282 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu A.K.

(pkt 9); zasądzono od pozwanego na rzecz powódki L.S. kwotę 63 131,94 zł tytułem

odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie jak w tym punkcie

wyroku (pkt 10); zasądzono od pozwanego na rzecz powódki L.S. kwotę 2 700 zł

tytułem kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za

opóźnienie od dnia uprawomocnia się wyroku (pkt 11); nadano wyrokowi w punkcie

dziesiątym rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 5 863 zł (pkt 12); nakazano

pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Zabrzu kwotę

3 157 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu L.S. (pkt 13); zasądzono od pozwanego

na rzecz powódki J.Z. kwotę 22 800,86 zł tytułem odszkodowania wraz z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie jak w tym punkcie wyroku (pkt 14); zasądzono

od pozwanego na rzecz powódki J.Z. kwotę 2 700 zł tytułem kosztów zastępstwa

procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnia

się wyroku (pkt 15); nadano wyrokowi w punkcie czternastym rygor natychmiastowej

wykonalności do kwoty 4 342 zł (pkt 16); nakazano pobrać od pozwanego na rzecz

Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Zabrzu kwotę 1 140 zł tytułem opłaty sądowej

od pozwu J.Z. (pkt 17).

Strona pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w

Gliwicach, zaskarżając wyrok w całości i opierając skargę na podstawach naruszenia

przepisów postępowania oraz prawa materialnego, a mianowicie:

(-) art. 3271 § 1 k.p.c. w związku z art. 387 § 21 k.p.c. w związku z art. 391 §1

k.p.c. przez niedostateczne wyjaśnienie przez Sąd drugiej instancji podstawy

prawnej wyroku, odnośnie zarzutów zgłoszonych w apelacji dotyczących przyjęcia

przez Sąd drugiej instancji, że pozwany podmiot leczniczy różnicując wynagrodzenie

I PSK 266/26

3

pracowników wśród jednej grupy pracowniczej w danym zakładzie pracy, w oparciu

o ustawowe kryterium wynikające art. 3, 3a ust.1, art. 5 ustawy z dnia 8 czerwca

2017 r. o sposobie ustalenia najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (tekst jednolity: Dz.U. z

2021 r. poz.1801 ze zm.) i posiadanych przez pracowników formalnych kompetencji,

w tym wykształcenia, dopuszcza się nieobiektywnego, nieusprawiedliwionego i

zawinionego naruszenia zasad równego traktowania w zatrudnieniu pracowników w

rozumieniu art. 183d Kodeksu pracy oraz art. 183c § 1 w związku z § 3 Kodeksu pracy;

(-) art. 316 §1 k.p.c. w związku z art. 391 §1 k.p.c. przez ograniczenie się przy

ferowaniu zaskarżonego wyroku wyłącznie do ustaleń w sprawie, odnoszących się

do tego, że powódki po szkole średniej albo z wykształceniem I stopnia, bez

specjalizacji pielęgniarskiej w zestawieniu z pracownikami legitymującymi się

wyższym wykształceniem magisterskim i posiadającym tytuł specjalisty w dziedzinie

pielęgniarstwa wykonywały jednakową pracę lub pracę o jednakowej wartości i

posiadają bogate doświadczenie zawodowe, z pominięciem przepisów powszechnie

obowiązujących nakładających na personel medyczny wymogi szkolenia

podyplomowego, które wskazują, że podnoszenie kwalifikacji zawodowych wpływa

na różny sposób i jakość wykonywania przez nie pracy;

(-) art. 6 k.c. w związku z art. 232 k.p.c. polegające na zaakceptowaniu

odwrócenia zasady rozkładu ciężaru dowodowego zastosowanego przez Sąd

pierwszej instancji i pominięcie tego, że w postępowaniu o naruszenie zasad

równego traktowania w zatrudnieniu, w pierwszej kolejności powód jako pracownik

ma obowiązek wykazania dwóch przesłanek: że był wynagradzany w sposób mniej

korzystny od innych pracowników wykonujących pracę jednakową lub pracę

jednakowej wartości, oraz że takie zróżnicowanie było spowodowane niedozwoloną

przyczyną. Wykazanie przez pracownika istnienia określonej przyczyny

dyskryminacji jest warunkiem sine qua non dalszego procedowania w sprawie o

odszkodowanie z tytułu dyskryminacji w zatrudnieniu;

(-) art.7 k.p.c. przez nieuwzględnienie wniosku pozwanego złożonego przez

pozwanego w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji pismem z dnia 27

listopada 2024 r. Zawiadomienie w trybie art. 7 k.p.c. Prokuratora Prokuratury

Okręgowej w Gliwicach o toczącym się postępowaniu sądowym przed Sądem

Okręgowym w Gliwicach, celem rozważenia zasadności wstąpienia do niniejszego

I PSK 266/26

4

postępowania, ze względu na to, że udział Prokuratora w postępowaniu wymaga

ochrony praworządności oraz interesu społecznego;

(-) art. 390 k.p.c. przez odmowę przedstawienia zagadnienia prawnego

Sądowi Najwyższemu i uznanie, że zapytanie: czy podmiot leczniczy różnicując

wynagrodzenie pracowników wśród jednej grupy pracowniczej w danym zakładzie

pracy, w oparciu o obiektywne i ustawowe kryterium posiadanych przez pracowników

formalnych kompetencji, w tym wykształcenia, gdzie pracodawca stosuje ustawowe

współczynniki różnicy wynagrodzeń, które różnicują wynagrodzenie wyłącznie od

posiadanych formalnych kompetencji bez odniesienia do kryterium „jednakowej

pracy” dopuszcza nieobiektywnego, nieusprawiedliwionego i zawinionego

naruszenia zasad równego traktowania w zatrudnieniu pracowników w rozumieniu

art. 183d kodeksu pracy lub art. 183c §1 w związku z § 3 Kodeksu pracy nie kwalifikuje

się do „poważnych” wątpliwości prawnych, w sytuacji gdy zgodnie z orzecznictwem

z 2024 i 2025 r. prezentowanym przez pozwanego przed Sądem drugiej instancji w

tożsamych przedmiotowo sprawach powyższe zagadnienie prawne rodzi zasadnicze

trudności w ich wyjaśnieniu przy wykorzystaniu podstawowych metod wykładni;

(-) art. 3, art. 3a ust.1 oraz art. 5 ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie

ustalenia najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników

zatrudnionych w podmiotach leczniczych w brzmieniu wprowadzonym ustawą z dnia

26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalenia najniższego wynagrodzenia

zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych

oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. z 2022 poz.1352) poprzez ich błędną wykładnię

sprowadzającą się do sprzecznego z wykładnią językową przepisów uznania, że

przywołana wyżej ustawa w brzmieniu obowiązująca od lipca 2021 r. oraz określone

w Załączniku do ustawy współczynniki pracy nie są przypisane do poszczególnych

grup zawodowych stosownie do rzeczywiście posiadanych przez pracowników

kwalifikacji, w sytuacji gdy Załącznik nr 1 do ustawy stanowi, że podział na grupy

zawodowe opiera się na kryterium, którym są kwalifikacje posiadane przez

pracownika na zajmowanym stanowisku, co wbrew stanowisku Sądu drugiej instancji,

wynika wprost z literalnego brzmienia Załącznika do ustawy (wykładni literalnej); ich

błędną wykładnię sprowadzającą się do naruszenia zasad wykładni funkcjonalnej i

systemowej aktów prawnych i treści zapisów pozycji Załącznika do ustawy, oraz

wymienionych przepisów art. 3, 3a ust. 1 oraz 5 ustawy;

I PSK 266/26

5

(-) art. 112 k.p. oraz art. 183c k.p., w związku z art. 3 ustawy z dnia 8 czerwca

2017 r. o sposobie ustalenia najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych poprzez ich błędną wykładnię

i niezasadne przyjęcie, że pozwany stosując zasady wynikające z przepisów Ustawy

naruszył zasadę równego traktowania wobec powódek mimo, że pracodawca

różnicując wysokość wynagrodzenia wobec osób zatrudnionych na stanowisku

położnych wskazał, że kierował się postanowieniami ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r.

o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, która zgodnie z założeniami

ustawodawcy, wskazanymi w uzasadnieniu do ustawy, ma na celu premiowanie i

promowanie przez wyższe współczynniki pracy kadrę medyczną o wyższych

kwalifikacjach;

(-) art. 183d k.p., w związku z art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p. przez

błędne uznanie, że przesłanki zastosowania przepisu art. 183c § 1 kodeksu pracy w

zakresie naruszenia zasad równego traktowania w zatrudnieniu należy rozpatrywać

samodzielnie bez uwzględnieniu przesłanek roszczeń odszkodowawczych na

gruncie odpowiedzialności kontraktowej umożliwiające zastosowanie zasad

określonych art. 362 k.c. w tym stopnia przyczynienia się poszkodowanego oraz winy

obu stron, i przepis art. 183c § 1 kodeksu pracy stanowi on autonomiczną i

kompleksową w stosunku do regulacji kodeksu cywilnego podstawę

odpowiedzialności, nakładającą obowiązek zrównania wynagrodzeń pracowników

wykonujących tożsame czynności;

(-) art. 61 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodzie

pielęgniarki i położnej (jednolity tekst: Dz.U. z 2026 r., poz. 15) i pkt 6 Kodeksu etyki

zawodowej pielęgniarki i położnej Rzeczypospolitej Polskiej przez brak jego

uwzględnienia pomimo zarzutów apelacyjnych i brak przyjęcia, że ukończenie szkoły

pielęgniarskiej lub szkoły położnych uprawniające do wykonywania zawodu

medycznego, stanowi absolutne minimum, jakie pielęgniarka lub położna musi

spełnić i zawód ten wymaga stałego aktualizowania swojej wiedzy i umiejętności

zawodowych; osoba wykonująca zawód pielęgniarki, położnej zobowiązana jest do

systematycznego doskonalenia swoich umiejętności i wiedzy dla dobra zawodu na

poziomie kształcenia podyplomowego w dziedzinie mającej zastosowanie w

ochronie zdrowia,

I PSK 266/26

6

(-) art. 52 ust. 3 ustawy o zawodzie pielęgniarki i położnej oraz

Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 lipca 2019 r. w

sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza,

lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego,

fizjoterapeuty i ratownika medycznego (Dz. U z 2019 poz. 1573 ze zm.). przez ich

pominięcie i niezasadne uznanie, że praca pielęgniarki/położnej legitymującej się

wykształceniem średnim jest pracą jednakowej wartości względem

pielęgniarek/położnych posiadających tytuł magistra i specjalizację.

Wskazując na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego

orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego

rozpoznania oraz zasądzenie od powódek na rzecz pozwanego kosztów procesu w

tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm

przepisanych; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty

sprawy na zasadzie art. 39816 Kodeksu postępowania cywilnego na wypadek

uznania, że podstawa naruszenia przepisów postępowania jest nieuzasadniona oraz

zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona skarżąca

powołała się na potrzebę rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego oraz

potrzebę wykładni przepisów prawa wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądowym. Rozbieżności w wykładni przepisów prawa będących podstawą orzekania

tj. przepisów art. 183d k.p. oraz art. 183c §1 i § 3 k.p. w związku z wprowadzeniem

zasad określonych przepisami ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalenia

najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w

podmiotach leczniczych wymaga zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy. Ponadto

strona skarżąca sformułowała zagadnienia prawne:

czy podmiot leczniczy różnicując wynagrodzenie pracowników wśród jednej

grupy pracowniczej w danym zakładzie pracy, w oparciu o ustawowe kryterium

posiadanych przez pracowników formalnych kompetencji, w tym wykształcenia,

gdzie pracodawca stosuje ustawowe współczynniki różnicy wynagrodzeń zgodnie z

Załącznikiem nr 1 do Ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r., o sposobie ustalenia

najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w

podmiotach leczniczych (jednolity tekst: Dz.U.2021 r. poz.1801 ze zm.), które

I PSK 266/26

7

różnicują wynagrodzenie wyłącznie od posiadanych formalnych kompetencji bez

odniesienia do kryterium Jednakowej pracy” dopuszcza się nieobiektywnego,

nieusprawiedliwionego i zawinionego naruszenia zasad równego traktowania w

zatrudnieniu pracowników w rozumieniu art. 183d kodeksu pracy lub art. 183c §1 w

związku z § 3 kodeksu pracy, jako że w świetle art. 52 ust. 3 ustawy z dnia 15 lipca

2011 r. o zawodzie pielęgniarki i położnej (jednolity tekst: Dz.U. 2024.0.814 ze zm.)

oraz Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 lipca 2019 r.

w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu

lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej, diagnosty

laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego (Dz. U z 2019 poz. 1573 ze

zm.) praca pielęgniarki/ położnej legitymującej się wykształceniem średnim

pielęgniarki nie jest pracą jednakowej wartości względem pielęgniarek/położnych

posiadających tytuł magistra i specjalizację?

czy stosowanie współczynników korygujących w zakresie poziomu

wynagrodzenia pomiędzy stawką pierwszą i drugą o 30 %, stawką pierwszą i trzecią

44 % (wskaźniki ustawowe określone w Załączniku nr 1 do Ustawy o sposobie

ustalenia najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników

zatrudnionych w podmiotach leczniczych o sposobie ustalenia najniższego

wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach

leczniczych, które uznane zostały za relewantne z punktu widzenia skutków

finansowych dla podmiotów leczniczych wprowadzanych w trybie i na zasadach

ustawowych, w ramach porozumienia z organizacjami związkowymi przy wzięciu pod

uwagę zapisów Regulaminu Pracy i Regulaminu Wynagradzania obowiązujących w

pozwanym szpitalu stanowi kryterium obiektywne i rozsądne w kształtowaniu

wynagrodzenia personelu pielęgniarsko- położniczego?

czy przesłanki zastosowania przepisu art. 183c § 1 kodeksu pracy w zakresie

naruszenia zasad równego traktowania w zatrudnieniu należy rozpatrywać przy

uwzględnieniu przesłanek roszczeń odszkodowawczych na gruncie

odpowiedzialności kontraktowej (na zasadzie art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p.)

umożliwiające zastosowanie zasad określonych art. 362 k.c. w tym stopnia

przyczynienia się poszkodowanego oraz winy obu stron, czy też stanowią one

autonomiczną i kompleksową w stosunku do regulacji kodeksu cywilnego podstawę

I PSK 266/26

8

odpowiedzialności, nakładającą obowiązek zrównania wynagrodzeń pracowników

wykonujących tożsame czynności?

W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona powodowa wniosła o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz

o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódek kosztów postępowania kasacyjnego,

w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie do dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia jej do merytorycznego

rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez

skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.

Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem

nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu

Najwyższego i dla którego rozwikłania dotychczasowe orzecznictwo jest

niewystarczające. W przypadku powołania jako podstawy wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania istnienia w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,

skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale także - w

I PSK 266/26

9

uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną argumentację

wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu prawnego w

sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu rozstrzygnięcia tego

problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez sąd drugiej instancji.

Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu

zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. Samo zaś

zagadnienie prawne, w formie pytania sformułowanego w taki sposób, by możliwe

było rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego wątpliwości, musi w swej treści

zawierać odwołanie do przepisu lub przepisów prawa, na tle których takie

zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy

przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest

to zagadnienie "istotne". Nie można przy tym zasadnie twierdzić, że w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy we wcześniejszym

orzecznictwie wyraził swój pogląd w podnoszonej kwestii, a nie zachodzą

okoliczności uzasadniające jego zmianę (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

12 sierpnia 2014 r., I UK 64/14, niepublikowane).

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance

określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., to jest istnieniu potrzeby wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, wymaga wykazania, że określony przepis prawa, będący

źródłem poważnych wątpliwości interpretacyjnych, nie doczekał się wykładni albo

niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych. Wątpliwości te i rozbieżności należy przytoczyć,

przedstawiając ich doktrynalne lub orzecznicze źródła (postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365 i z dnia

18 lutego 2015 r., II CSK 428/14, LEX nr 1652383). Konieczne jest wskazanie

argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie

własnej propozycji interpretacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

13 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009 nr 3-4, poz. 43). Powołanie się na

rozbieżności w orzecznictwie wymaga ponadto przytoczenia i poddania analizie

rozbieżnych orzeczeń sądów w celu wykazania, że rozbieżności te mają swoje źródło

w różnej wykładni przepisu, bądź też przedstawienia argumentów wskazujących, że

wykładnia przeprowadzona przez sąd drugiej instancji sprzeczna jest z jednolitym

stanowiskiem doktryny lub orzecznictwa Sądu Najwyższego. Ponadto, ze względu

I PSK 266/26

10

na publicznoprawne funkcje skargi kasacyjnej, skarżący powinien wykazać celowość

dokonania wykładni konkretnego przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na

potrzeby praktyki sądowej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia

2012 r., III SK 29/12, LEX nr 1238124).

Twierdzenie o występowaniu potrzeby wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został

jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w

tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących owo

zagadnienie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na

art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Skarżący wskazał na występowanie istotnego

zagadnienia prawnego oraz potrzebę wykładni przepisów prawa budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.

Zagadnienia te sprowadza do relacji między art. 112 k.p., art. 183c k.p. i art. 183d k.p.

a ustawą z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia

zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych.

W szczególności skarżący oczekuje odpowiedzi, czy podmiot leczniczy, różnicując

wynagrodzenie położnych według formalnego poziomu wykształcenia i specjalizacji

oraz ustawowych współczynników pracy, może ponosić odpowiedzialność z tytułu

naruszenia zasady równego traktowania, jeżeli sądy meriti ustaliły, że pracownice o

niższym poziomie formalnego wykształcenia wykonywały faktycznie takie same

obowiązki jak położne legitymujące się tytułem magistra położnictwa i specjalizacją.

Skarżący formułuje także problem, czy do takiego roszczenia należy stosować

art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p. oraz art. 362 k.c.

Tak skonstruowany wniosek nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania.

Część zagadnień przedstawionych we wniosku została już rozstrzygnięta w

orzecznictwie Sądu Najwyższego. Dotyczy to przede wszystkim podstawy

odpowiedzialności pracodawcy za naruszenie zasady równego traktowania.

W uchwale z dnia 24 sierpnia 2023 r., III PZP 1/23 (OSNP 2024, Nr 7, poz. 68), Sąd

Najwyższy przyjął, że art. 183d k.p. ma zastosowanie do odszkodowania za

I PSK 266/26

11

naruszenie zasady równego traktowania wynikającej z art. 112 k.p. Uchwała ta usuwa

potrzebę ponownego rozważania, czy w tego rodzaju sprawach należy sięgać do

art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p. Skoro Kodeks pracy zawiera własną podstawę

odpowiedzialności odszkodowawczej za naruszenie zasady równego traktowania, to

nie zachodzi potrzeba konstruowania na tym tle kolejnego istotnego zagadnienia

prawnego. Argumentacja skarżącego dotycząca przyczynienia się powódek do

powstania szkody przez niepodjęcie dalszego kształcenia nie mieści się w istocie

roszczenia z art. 183d k.p. i nie odpowiada funkcji tego przepisu.

Nie ma charakteru nowego, problem znaczenia kwalifikacji formalnych jako

kryterium dyferencjacji wynagrodzenia. W wyroku z dnia 22 lutego 2007 r., I PK

242/06 (OSNP 2008, Nr 7-8, poz. 98), Sąd Najwyższy wyraźnie wskazał, że w razie

zróżnicowania wynagrodzenia pracowników wykonujących jednakową pracę

pracodawca powinien udowodnić, że kierował się obiektywnymi powodami, a przy

powołaniu się na różne kwalifikacje zawodowe lub staż pracy konieczne jest

wykazanie, że miały one znaczenie przy wykonywaniu zadań powierzonych

pracownikom. Konieczne jest wykazanie, czy w konkretnych warunkach pracy

ustalonych przez sądy meriti formalne kwalifikacje rzeczywiście wpływały na zakres,

sposób, jakość, ilość lub odpowiedzialność wykonywanej pracy. Sądy obu instancji

ustaliły, że takiego wpływu nie było.

W tym samym kierunku wypowiadał się Sąd Najwyższy w kolejnych

orzeczeniach dotyczących równego wynagrodzenia za pracę. W wyroku z dnia

18 września 2008 r., II PK 27/08 (OSNP 2010, Nr 3-4, poz. 41), Sąd Najwyższy

wyjaśnił, że pojęcia „jednakowej pracy” i „pracy o jednakowej wartości” mają odrębne

znaczenie. Jeżeli w strukturze organizacyjnej pracodawcy występują stanowiska, na

których świadczona jest jednakowa praca, rozumiana jako praca taka sama pod

względem rodzaju, kwalifikacji wymaganych do jej wykonywania oraz ilości i jakości,

nie zachodzi potrzeba sięgania do porównywania prac różniących się rodzajowo przy

pomocy kryteriów właściwych dla „pracy o jednakowej wartości”. Ten pogląd ma

znaczenie także w niniejszej sprawie, ponieważ sądy meriti przyjęły, że właściwą

grupą porównawczą są położne wykonujące pracę na tym samym oddziale patologii

ciąży, a nie cały personel pielęgniarsko-położniczy szpitala ani hipotetyczne

stanowiska, na których wyższe kwalifikacje mogłyby mieć większe znaczenie.

I PSK 266/26

12

W wyroku z dnia 22 lutego 2018 r., II PK 112/17 (LEX nr 2488060), Sąd

Najwyższy przypomniał, że art. 112 k.p. obejmuje pracowników charakteryzujących

się wspólną cechą relewantną, którą jest jednakowe pełnienie takich samych

obowiązków. Dopuszczalne jest różnicowanie sytuacji pracowników, którzy

wykonują inne obowiązki albo wykonują takie same obowiązki, lecz niejednakowo.

Dopuszczalna jest również dyferencjacja ze względu na cechy osobiste,

predyspozycje i różnice w wykonywaniu pracy. Nie oznacza to jednak zgody na

automatyczne różnicowanie płac wyłącznie na podstawie formalnego statusu

pracownika, jeżeli cecha ta nie znajduje odzwierciedlenia w rzeczywistym sposobie

wykonywania pracy.

Podobne znaczenie ma wyrok z dnia 21 marca 2019 r., II PK 314/17 (LEX nr

2638613). Sąd Najwyższy wskazał w nim, że doświadczenie zawodowe może

wpływać na wysokość wynagrodzenia, ale tylko wówczas, gdy przekłada się na różny

sposób wykonywania pracy, większą ilość albo lepszą jakość pracy. Jeżeli efekt

wykonywania takiej samej pracy przez porównywanych pracowników jest taki sam,

to występujące między nimi różnice wynagrodzenia naruszają zasadę równych praw

w zatrudnieniu. Teza ta odnosi się odpowiednio również do kwalifikacji formalnych.

Wykształcenie, specjalizacja, doświadczenie lub kursy mogą stanowić kryteria

usprawiedliwionej dyferencjacji, jeżeli mają realne przełożenie na wykonywaną pracę.

Nie mogą natomiast uzasadniać istotnego zróżnicowania wynagrodzenia wtedy, gdy

w ustalonym stanie faktycznym wszyscy porównywani pracownicy wykonują takie

same obowiązki w taki sam sposób.

Nie zachodzi potrzeba wykładni ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. w zakresie

przedstawionym przez skarżącego. W wyroku z dnia 23 kwietnia 2025 r., I PSKP

3/25 (OSNP 2025, Nr 10, poz. 98), Sąd Najwyższy dokonał już szerokiej wykładni tej

ustawy. Wskazał, że jej celem było ustalenie najniższych wynagrodzeń zasadniczych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, a nie stworzenie pełnej,

wyłącznej i zamkniętej siatki płac. Ustawa określa minimalny poziom wynagrodzenia

zasadniczego, poniżej którego pracodawca nie może zejść, lecz nie uchyla ogólnych

przepisów Kodeksu pracy o ustalaniu wynagrodzenia, w tym art. 78 k.p., art. 112 k.p.

i art. 183c k.p. Sąd Najwyższy wyjaśnił także, że od dnia 1 lipca 2022 r. klasyfikacja

do grup zawodowych określonych w załączniku do ustawy jest powiązana z

kwalifikacjami wymaganymi na zajmowanym stanowisku, przy czym nie może ona

I PSK 266/26

13

zależeć od arbitralnej decyzji pracodawcy ani od takiego ukształtowania struktury

organizacyjnej, które uniemożliwiałoby pracownikom ubieganie się o wynagrodzenie

z wyższej grupy, mimo rzeczywistego wykonywania pracy odpowiadającej tej grupie.

Ustawa z dnia 8 czerwca 2017 r. reguluje minimalny poziom wynagrodzenia

zasadniczego, a nie pełny system wynagradzania. Jej przepisy nie wyłączają

stosowania ogólnych zasad prawa pracy, w tym zasady równego traktowania i

zasady jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę. Skarżący opiera wniosek

o przyjęcie skargi na założeniu przeciwnym, jakoby zastosowanie ustawowych

współczynników samo przez się stanowiło obiektywne i wystarczające

usprawiedliwienie każdej różnicy płacowej między pracownikami wykonującymi

faktycznie te same obowiązki.

W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego, ten kierunek został

potwierdzony. W postanowieniu z dnia 7 lipca 2025 r., I PSK 23/25 (LEX nr 3888401),

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie, w której wniosek

również opierał się na pytaniach dotyczących pojęcia „kwalifikacji wymaganych” oraz

relacji ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. do ogólnych przepisów prawa pracy. Sąd

Najwyższy uznał, że po wyroku I PSKP 3/25 nie można zasadnie twierdzić, iż

zachodzi potrzeba dalszej wykładni, jeżeli skarżący nie przedstawił argumentów

przemawiających za zmianą już wyrażonego poglądu. Analogicznie w postanowieniu

z dnia 25 listopada 2025 r., I PSK 21/25 (LEX nr 3945332), Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej podmiotu leczniczego, stwierdzając, że interpretacja

przyjęta przez sądy powszechne odpowiada kierunkowi wykładni nadanemu w

wyroku I PSKP 3/25. Podkreślono, że skoro ustawa z dnia 8 czerwca 2017 r. nie

zmieniła zasady powiązania współczynnika pracy z kwalifikacjami wymaganymi na

danym stanowisku, to argumentacja pracodawcy uzasadniająca inną kwalifikację

pracownika wyłącznie własnym rozumieniem tych przepisów nie przedstawia już

problemu wymagającego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Skarżący przywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych, lecz

sprawy personelu pielęgniarsko-położniczego dotyczą różnych podmiotów

leczniczych, różnych oddziałów, różnych regulaminów wynagradzania, odmiennych

treści umów o pracę, różnego zakresu czynności i różnego znaczenia kwalifikacji

formalnych w praktyce danego oddziału. Odmienny wynik sprawy może więc wynikać

nie z rozbieżnej wykładni art. 183c k.p. lub ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r., lecz z

I PSK 266/26

14

innych ustaleń faktycznych. Tymczasem skarga kasacyjna nie służy ponownemu

ustalaniu faktów ani weryfikowaniu oceny dowodów.

Godzi się także podkreślić, że zaskarżony wyrok nie opiera się na założeniu,

iż wykształcenie i specjalizacja nigdy nie mogą różnicować wynagrodzenia personelu

medycznego. Sąd Okręgowy przyjął jedynie, że w konkretnym stanie faktycznym

pozwany nie wykazał, aby wyższe kwalifikacje położnych z tytułem magistra i

specjalizacją miały rzeczywiste znaczenie dla wykonywania pracy na oddziale

patologii ciąży. Takie ujęcie jest zgodne z orzecznictwem Sądu Najwyższego.

Z przepisu art. 183c k.p. nie wynika nakaz mechanicznego zrównania wszystkich

wynagrodzeń na tym samym stanowisku. Wynika z niego natomiast zakaz

utrzymywania istotnych różnic wynagrodzenia za pracę jednakową lub pracę o

jednakowej wartości, jeżeli różnice te nie znajdują obiektywnego uzasadnienia w

rodzaju pracy, kwalifikacjach wymaganych przy jej wykonywaniu, odpowiedzialności,

wysiłku, ilości albo jakości pracy.

Sądy meriti ustaliły, że położne pracujące na oddziale patologii ciąży

wykonywały takie same czynności niezależnie od formalnego poziomu wykształcenia

i specjalizacji. Ustalono, że nie było czynności zlecanych wyłącznie położnym z

tytułem magistra i specjalizacją. Nie wykazano, aby położne z wyższym

wykształceniem wystawiały recepty, zlecenia na badania, wykonywały odrębne

procedury medyczne albo ponosiły inną odpowiedzialność w ramach stosunku pracy.

Ustalono także, że dla lekarzy i przełożonych istotne były doświadczenie zawodowe

oraz indywidualne umiejętności, a nie sam formalny poziom wykształcenia.

Reasumując, wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

wykazuje istnienia żadnej z przesłanek wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c.

Przedstawione zagadnienia zostały już w istotnej części wyjaśnione w orzecznictwie

Sądu Najwyższego, a w zakresie odnoszącym się do konkretnego znaczenia

kwalifikacji formalnych dla pracy powódek zależą od ustaleń faktycznych

dokonanych przez sądy meriti. Ustalenia te nie mogą być skutecznie podważane na

etapie przedsądu. Skarga zmierza w rzeczywistości do ponownej oceny, czy w

okolicznościach konkretnego oddziału wykształcenie magisterskie i specjalizacja

powinny usprawiedliwiać istotną różnicę wynagrodzenia, mimo że sądy ustaliły brak

realnego przełożenia tych kwalifikacji na wykonywaną pracę. Tego rodzaju spór nie

uzasadnia merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.

I PSK 266/26

15

Z tych przyczyn, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., należało odmówić przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie

z art. 102 k.p.c.

[SOP]